రోడ్ల నిర్లక్ష్యం: 5 ఏళ్లలో 9 వేలకు పైగా మృత్యువాత.. కొత్త రోడ్లకే ప్రభుత్వ మోజు!

మౌలిక సదుపాయాల లోపం, ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం

దేశవ్యాప్తంగా రోడ్లు రోజురోజుకు నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్నాయి. గుంతల రోడ్లు, సరిలేని డ్రైనేజీ, నాణ్యత లేని నిర్మాణ పద్ధతులు, నిర్వహణలో ఆలస్యం వంటి కారణాలతో రోడ్డు ప్రమాదాలు పెరుగుతున్నాయి. 2020 నుంచి 2024 మధ్య కాలంలో గుంతల రోడ్ల వల్ల సంభవించిన మరణాలు 53% మేర పెరిగాయి. 2020లో 1,555 మంది మరణించగా, 2024 నాటికి ఈ సంఖ్య 2,385కు చేరింది. ఈ ఐదేళ్లలో మొత్తం 9,438 మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, 19,956 మంది గాయపడ్డారు.

మానవ ప్రాణనష్టంతో పాటు, రోడ్డు ప్రమాదాల వల్ల దేశ GDPలో ఏటా దాదాపు 3% నుంచి 5% వరకు ఆర్థిక నష్టం వాటిల్లుతోంది. సరిగా లేని రోడ్లు, ట్రాఫిక్ జామ్‌ల వల్ల ఉత్పాదకతలో 1.5% నుంచి 2.0% వరకు నష్టం వస్తోందని అంచనా. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో **8-10%**గా ఉన్న లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు, మన దేశంలో **13-14%**కు చేరడానికి ఇవే ప్రధాన కారణాలు. బెంగళూరు వంటి ప్రధాన నగరాల్లో ట్రాఫిక్ జామ్‌ల వల్ల ఏటా ₹1.2 లక్షల కోట్ల ఉత్పాదకత నష్టం జరుగుతున్నట్లు లెక్కలున్నాయి.

పాలసీల వైఖరి - కొత్తదానికే ప్రాధాన్యత

కేంద్ర ప్రభుత్వం బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఈ విధాన లోపాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి హైవేల అభివృద్ధికి ఏకంగా ₹2.7 లక్షల కోట్లు కేటాయించారు. అయితే, రోడ్డు భద్రత, నిర్వహణ కోసం కేటాయింపులు మాత్రం చాలా తక్కువగా, కేవలం కొన్ని వందల కోట్లలోనే ఉంటున్నాయి. FY25లో హైవేల నిర్మాణానికి ₹2.72 ట్రిలియన్లు కేటాయిస్తే, నిర్వహణ బడ్జెట్ మాత్రం మొత్తం కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్‌లో కేవలం 1% మేరకే ఉంటోంది. 'భారత్‌మాల' వంటి పథకాలు కొత్త రోడ్ల విస్తరణపై దృష్టి పెడితే, ప్రస్తుతం ఉన్న కీలక మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ మాత్రం పూర్తిగా వెనకబడిపోతోంది.

పరిణామాలు, భవిష్యత్తుపై ప్రభావం

ఈ నిర్లక్ష్యం వల్ల రోడ్లు త్వరగా పాడైపోతున్నాయి. మరమ్మత్తు ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా నేషనల్ హైవేలపై అధిక వేగంతో ప్రయాణించే వాహనాల వల్ల ప్రమాదాల రేటు పెరుగుతోంది. దీనివల్ల ప్రాణనష్టం జరగడమే కాకుండా, దేశ భద్రతా ప్రమాణాలపై కూడా సందేహాలు తలెత్తుతున్నాయి. ఇది విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) కూడా ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. వ్యాపారాలకు నిర్వహణ ఖర్చులు పెరగడం, దేశీయ పోటీతత్వం తగ్గడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. పాదచారులు, ద్విచక్ర వాహనదారుల వంటి బలహీన వర్గాలు ఈ సమస్యతో ఎక్కువగా ఇబ్బంది పడుతున్నాయి. రోడ్ల నిర్వహణ బాధ్యత వహించే సంస్థలకు స్పష్టమైన జవాబుదారీతనం లేకపోవడం కూడా ఒక ప్రధాన లోపంగా కనిపిస్తోంది.

పరిష్కార మార్గాలు

ఈ పరిస్థితిని మార్చాలంటే, ప్రభుత్వం తన వ్యయ ప్రాధాన్యతలను మార్చుకోవాలి. రోడ్ల నిర్వహణ, ఆస్తుల నిర్వహణపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టాలి. జర్మనీ వంటి దేశాల్లో మాదిరిగా, రోడ్ల రెగ్యులర్ తనిఖీలు, వాటి నిర్వహణకు స్పష్టమైన జవాబుదారీతనం ఉండేలా చూడాలి. కాంట్రాక్టులలో మల్టీ-ఇయర్ పెర్ఫార్మెన్స్ గ్యారెంటీలు, వైఫల్యాలకు పెనాల్టీలు చేర్చాలి. రోడ్ అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్స్ (RAMS) అభివృద్ధి, వినియోగం పెంచడం ద్వారా నిర్వహణ నిధులను సమర్థవంతంగా కేటాయించవచ్చు. ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాలు (PPPs) కూడా ఈ దిశగా దోహదపడతాయి. నిర్వహణపై పెట్టుబడులు పెంచడం ద్వారా, భద్రతా సంక్షోభాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా, ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవచ్చు.