మిగులుతో పాటు ఇబ్బందులు:
Indian Railways ఈ ఆర్థిక సంవత్సరం (FY 2024-25)కు గాను సుమారు ₹2,660 కోట్ల నికర మిగులును ప్రకటించింది. గత పది సంవత్సరాలుగా ఆర్థిక పనితీరును మెరుగుపరచడంపై పెట్టిన దృష్టి ఫలించింది. సిబ్బంది, ఇంధనం, నిర్వహణ వంటి అన్ని కార్యకలాపాల ఖర్చులను (సుమారు ₹2.74 లక్షల కోట్ల) భరించిన తర్వాత ఈ మిగులు నమోదైంది. గతంలో నష్టాలు చూసిన రైల్వేస్, ఇప్పుడు ఈ ఆర్థిక పనితీరుతో సానుకూల మార్పును చూపించింది.
మిగులుకు కారణాలివే:
ఈ మిగులుకు ప్రధానంగా రెండు కారణాలున్నాయి. మొదటిది, రైల్వే నెట్వర్క్ విద్యుదీకరణ (Electrification) ద్వారా ఇంధన ఖర్చుల్లో ₹5,500 కోట్ల ఆదా కావడం. రెండోది, ఫ్రైట్ ట్రాఫిక్ (సరుకు రవాణా) 400 మిలియన్ టన్నుల మేర పెరగడం. ఈ రెండు అంశాలు కార్యకలాపాల ఖర్చులను తగ్గించి, ఆదాయాన్ని పెంచడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.
ఆపరేటింగ్ రేషియో ఆందోళన:
అయితే, ఈ మిగులుతో పాటు, రైల్వేల ఆపరేటింగ్ రేషియో ఆందోళనకరంగానే ఉంది. FY 2024-25లో ఇది **98.22%**గా నమోదైంది. గత సంవత్సరం **98.43%**తో పోలిస్తే స్వల్ప మెరుగుదల కనిపించినా, ఈ నిష్పత్తి చాలా అధికం. గతంలో FY 2021-22లో ఇది **107.39%**కు చేరింది. 98% పైగా ఆపరేటింగ్ రేషియో అంటే, రైల్వే వ్యవస్థ తన కార్యకలాపాల కోసం వచ్చిన ప్రతి రూపాయిలో దాదాపు మొత్తాన్ని ఖర్చు చేయాల్సి వస్తోంది. ఇది ఊహించని ఖర్చులకు, పెట్టుబడులకు లేదా రుణాల చెల్లింపులకు తక్కువ ఆస్కారం ఇస్తుంది. కాబట్టి, ఆదాయ వృద్ధి కంటే కార్యకలాపాల సామర్థ్యంపైనే (Operational Efficiency) మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది.
భారీ పెట్టుబడులు, రుణ భారం:
ఇదిలా ఉండగా, భారత ప్రభుత్వం రైల్వేల ఆధునికీకరణ (Modernization) మరియు విస్తరణ (Expansion) కోసం భారీ ఎత్తున మూలధన వ్యయాన్ని (Capex) పెంచుతోంది. FY 2021-22లో సుమారు ₹1.1 లక్షల కోట్ల కేటాయింపులు కాగా, FY 2025-26 నాటికి ఇది ₹2.6 లక్షల కోట్లకు, FY 2026-27 నాటికి సుమారు ₹2.81 లక్షల కోట్లకు చేరవచ్చని అంచనా. డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్లు (DFCs), హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లు వంటి ప్రాజెక్టుల కోసం ఈ పెట్టుబడులు జరుగుతున్నాయి. అయితే, ఈ భారీ ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చడానికి ఇండియన్ రైల్వే ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ (IRFC) వంటి సంస్థల ద్వారా మార్కెట్ రుణాలు ఎక్కువగా తీసుకుంటున్నారు. IRFC రుణం-ఈక్విటీ నిష్పత్తి (Debt-to-Equity Ratio) గణనీయంగానే ఉంది, ఇది కంపెనీ అధిక లివరేజీని సూచిస్తుంది.
భవిష్యత్ ప్రణాళికలు, సవాళ్లు:
భవిష్యత్తులో, రైల్వే రంగంలో మౌలిక సదుపాయాలు, విద్యుదీకరణ, సామర్థ్య విస్తరణలో పెట్టుబడులు కొనసాగుతాయి. స్టేషన్ల అభివృద్ధి వంటి ప్రాజెక్టుల కోసం పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాలను (PPPs) కూడా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఈ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలతో పాటు, రైల్వేలు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు ₹60,000 కోట్ల విలువైన ప్రయాణీకుల సబ్సిడీని (ప్రయాణీకుల టిక్కెట్లపై 45% రాయితీ) అందిస్తున్నాయి. ఈ ప్రజా సేవా బాధ్యతలు, తక్కువ మార్జిన్, భారీ రుణ భారం వంటివి ఉన్నప్పటికీ, రైల్వే నెట్వర్క్ దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించడానికి నిరంతర సామర్థ్య మెరుగుదలలు, జాగ్రత్తతో కూడిన ఆర్థిక నిర్వహణ అత్యవసరం.