ఇండియన్ రైల్వేస్: రికార్డు సరుకు రవాణా.. కానీ లాభాల్లో మందగమనం!

అద్భుతమైన సరుకు రవాణా వాల్యూమ్: DFCల పాత్ర!

Indian Railways (IR) ఇప్పుడు ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద రైలు సరుకు రవాణా సంస్థగా అవతరించింది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సుమారు 1.6 బిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల (BMT) సరుకును తరలించి ఈ అరుదైన ఘనత సాధించింది. చైనా (సుమారు 4.0 BMT) తర్వాత, అమెరికా (సుమారు 1.5 BMT) మరియు రష్యా కంటే ముందు స్థానంలో నిలిచింది. ఈ విజయం వెనుక దాదాపు 2,800 కిలోమీటర్లకు పైగా విస్తరించిన డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్స్ (DFCs) కీలక పాత్ర పోషించాయి. ప్రస్తుతం రోజుకు సుమారు 300-325 రైళ్లు ఈ DFCల ద్వారా నడుస్తూ, సరుకు రవాణా సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా పెంచాయి.

ఆర్థిక సవాళ్లు: వృద్ధి మందగమనం, అధిక ఖర్చులు

అయితే, ఈ భారీ వాల్యూమ్ వృద్ధికి తగ్గట్టుగా ఆదాయ వృద్ధి మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో లేదు. DFCలు పూర్తి కావడానికి రెండేళ్లు దగ్గరపడినప్పటికీ, ఆరిజిన్ అయిన ఫ్రైట్ ట్రాఫిక్ వృద్ధి కేవలం 3 శాతం మాత్రమే నమోదైంది. ఆదాయాన్ని మరింత కచ్చితంగా చూపే నెట్ టన్ను కిలోమీటర్లు (NTKM) వృద్ధి మొదట్లో 1 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంది. ఇటీవల ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి NTKM వృద్ధి 4.18 శాతానికి చేరినా, FY25-26లో మొత్తం ఫ్రైట్ వాల్యూమ్ 3.25 శాతం పెరిగి 1,670 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకుంది. కానీ, FY25-26 నాటి మొత్తం ఫ్రైట్ ఆదాయం సుమారు ₹1.77 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నా, ఇది గతేడాటి కంటే కేవలం 1.44 శాతం మాత్రమే అదనమని, అంచనాలకు, వాల్యూమ్ వృద్ధి రేటుకు తగ్గట్టుగా లేదని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. దీనిని బట్టి, ప్రతి టన్ను కిలోమీటరుకు వచ్చే ఆదాయం తగ్గుతోందని లేదా నిర్వహణ ఖర్చులు ఊహించినదానికంటే ఎక్కువగా పెరుగుతున్నాయని అర్థమవుతోంది.

Indian Railways ఆర్థిక పరిస్థితి నిరంతరం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. భారీ క్యాపిటల్ ఖర్చు, మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ జరుగుతున్నా, నిలకడగా కొనసాగే అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్నాయి. జీతాలు, పెన్షన్లకే ఆదాయంలో 64 శాతం కంటే ఎక్కువ ఖర్చవుతోంది. అంతేకాకుండా, లాభదాయకమైన ఫ్రైట్ విభాగం, నష్టాల్లో నడుస్తున్న ప్యాసింజర్ సేవలకు సబ్సిడీ అందించాల్సి వస్తోంది. ఈ ప్యాసింజర్ సేవల్లో ఏటా సుమారు ₹68,269 కోట్ల నష్టం వస్తోంది.

విద్యుదీకరణ: ఆదా.. సందేహాలు.. బొగ్గుపై ఆధారపడటం

అతి పెద్ద ఎత్తున చేపట్టిన విద్యుదీకరణ (Electrification) డ్రైవ్, బ్రాడ్-గేజ్ నెట్‌వర్క్‌లో దాదాపు 100 శాతం పూర్తయింది. దీనివల్ల ఏటా ఇంధన ఖర్చుల్లో ₹6,000 కోట్లు ఆదా అవుతుందని అంచనా. గతంలో డీజిల్ కోసమే ఏటా సుమారు ₹18,000-₹20,000 కోట్ల ఖర్చయ్యేది. అయితే, ఈ విద్యుదీకరణపై పెట్టిన పెట్టుబడిపై నిజమైన రాబడి (ROI) ఎంతనేది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.

సమస్య ఎక్కడంటే, సుమారు ₹30,000 కోట్ల విలువైన 5,000 డీజిల్ లోకోమోటివ్‌లు నిరుపయోగంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఇది ఆస్తుల వినియోగంలో అసమర్థతను సూచిస్తుంది. మరోవైపు, విద్యుదీకరణకు అవసరమైన విద్యుత్‌లో సగానికి పైగా బొగ్గు నుంచే వస్తుండటం, పర్యావరణపరంగా దీని ప్రయోజనాన్ని తగ్గిస్తోంది. విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో 70 శాతం బొగ్గుపై ఆధారపడి ఉన్నప్పుడు, రైల్వేలను విద్యుదీకరించడం వల్ల కలిగే 'గ్రీన్' ప్రయోజనాలు పరిమితం అవుతాయి. గతంలోనూ కొన్ని విద్యుదీకరణ ప్రాజెక్టులు ఆశించిన స్థాయిలో రాబడిని ఇవ్వలేదని, ఇది కూడా ఒక పరిశీలించాల్సిన అంశమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

భవిష్యత్తు అంచనాలు: సవాళ్లు, లక్ష్యాలు

భవిష్యత్తులో Indian Railways లక్ష్యాలు చాలా పెద్దవి. FY25-26కు 1,702 MT మరియు 2027 నాటికి 1,765 MT సరుకు రవాణాను లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ లక్ష్యాలను చేరుకుంటూనే, ఆర్థిక పనితీరును మెరుగుపరచుకోవడం కీలకం. సంప్రదాయ సరుకులతో పాటు, ఇతర రంగాలనూ ఆకట్టుకోవడం, ప్రతి టన్ను కిలోమీటరుకు వచ్చే ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడంపై దృష్టి సారించాల్సి ఉంది. ప్రస్తుతం వాల్యూమ్ వృద్ధికి తగ్గట్టుగా ఆదాయం రాకపోవడం, నిర్వహణ సామర్థ్యం పెంచుకోవాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది. నిరంతర మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులతో పాటు, ఖర్చుల నియంత్రణ, ఆదాయ వృద్ధిపై దృష్టి సారించడం ద్వారానే ఈ లక్ష్యాలను సాధించగలరు.