భారతదేశంలో షిప్పింగ్ సంక్షోభం: క్యాబోటేజ్ నిబంధనల సడలింపుపై ప్రభుత్వ పరిశీలన.. రవాణా ఖర్చులకు ఊరట దొరుకుతుందా?

అసలు కథ ఏంటి? భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, ఫ్రైట్ రేట్ల దూకుడు

పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న అస్థిర పరిస్థితులు భారతదేశ వాణిజ్య నౌకాయానానికి పెను సవాళ్లు విసురుతున్నాయి. సరుకు రవాణా ఖర్చులు (Freight Rates) అమాంతం పెరిగిపోవడం, నౌకల సామర్థ్యం తగ్గిపోవడం వంటి సమస్యలు తలెత్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో, దేశీయ క్యాబోటేజ్ నిబంధనలను సడలించడంపై ప్రభుత్వం తీవ్రంగా చర్చిస్తోంది. దీని ద్వారా దేశీయ వాణిజ్య రవాణాలో విదేశీ ఫ్లాగ్ నౌకలకు తాత్కాలికంగా అనుమతి ఇవ్వాలని యోచిస్తున్నారు.

పెరుగుతున్న ఫ్రైట్ రేట్లు, నిలిచిపోయిన సరుకు

పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణల ప్రభావంతో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాల్లో రవాణా ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగాయి. మార్చి 2, 2026 నాటికి, భారతదేశ పశ్చిమ తీరం నుంచి మధ్య ప్రాచ్యానికి కంటైనర్ల రవాణా ఖర్చులు దాదాపు 750% (20-అడుగుల కంటైనర్లకు) మరియు 909% (40-అడుగుల కంటైనర్లకు) పెరిగాయి. యుద్ధ-ప్రమాద బీమా ప్రీమియంలు కూడా 40-50% పెరిగాయి. దీనితో రవాణా ఆపరేషన్ల ఖర్చులు పెరిగిపోయాయి. ప్రస్తుతం, సుమారు 38,000 పశ్చిమ ఆసియా వైపు వెళ్లాల్సిన కంటైనర్లు భారతదేశంలో నిలిచిపోయాయి. వీటిలో బాస్మతి బియ్యం, త్వరగా పాడైపోయే సరుకులు కూడా ఉన్నాయి. ఈ సంక్షోభం కారణంగా, కొన్ని షిప్పింగ్ లైన్లు అత్యవసర సంఘర్షణ సర్‌ఛార్జీలను అమలు చేయడంతో పాటు, కొన్నిసార్లు బుకింగ్స్ నిలిపివేశాయి.

క్యాబోటేజ్ చట్టాలు: చరిత్ర, ప్రస్తుత పరిస్థితి

భారతదేశ క్యాబోటేజ్ చట్టాలు దేశీయ షిప్పింగ్ పరిశ్రమను రక్షించడం కోసం రూపొందించబడ్డాయి. అయితే, ఇటీవల కాలంలో వీటిని సరళీకృతం చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. 2018, 2023 సంవత్సరాలలో చేసిన కొన్ని సడలింపుల ద్వారా, విదేశీ ఫ్లాగ్డ్ నౌకలు దేశీయ పోర్టుల మధ్య ఎగుమతి-దిగుమతి (EXIM) కంటైనర్లను, ఖాళీ కంటైనర్లను ప్రత్యేక లైసెన్స్ లేకుండా రవాణా చేయడానికి అనుమతి లభించింది. కొలంబో, సింగపూర్ వంటి అంతర్జాతీయ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్ హబ్‌లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, దేశీయ లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను తగ్గించడం దీని లక్ష్యం. కానీ, ప్రస్తుత పరిస్థితులు ఈ చర్యలు కూడా బాహ్య ఘర్షణల నుండి సరఫరా గొలుసును పూర్తిగా రక్షించలేవని సూచిస్తున్నాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, వాణిజ్య మార్గాలను ఆఫ్రికాలోని కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ చుట్టూ మళ్లిస్తున్నారు. దీనివల్ల ప్రయాణ సమయం 15-20 రోజులు పెరిగి, ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయి. భారతదేశ తూర్పు తీరంలో లోతు తక్కువగా ఉన్న పోర్టులు వంటి మౌలిక సదుపాయాల సమస్యలు కూడా పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల ఏటా సుమారు ₹1,500-4,500 కోట్ల విలువైన సరుకు రవాణా మళ్లింపు వల్ల నష్టం వాటిల్లుతుందని అంచనా.

దేశీయ పరిశ్రమకు ముప్పు? (హెడ్జ్ ఫండ్స్ వ్యూ)

క్యాబోటేజ్ నిబంధనల సడలింపు స్వల్పకాలిక ఉపశమనాన్ని అందించినా, భారతదేశ దేశీయ షిప్పింగ్ రంగానికి దీర్ఘకాలంలో ముప్పు తెచ్చే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. విదేశీ నౌకలు తక్కువ నిర్వహణ ఖర్చులతో దేశీయ నౌకా యజమానులకు పోటీని తీవ్రతరం చేయవచ్చని, తద్వారా స్థానిక ఆపరేటర్లకు నష్టం వాటిల్లవచ్చని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారతీయ షిప్పింగ్ లైన్లు ఇప్పటికే పెరిగిన బీమా, ఇంధన ఖర్చుల కారణంగా రేట్లను పెంచుతున్నాయని చెబుతున్నాయి. ఈ చర్యతో భారతదేశ సొంత నౌకాదళం వృద్ధి అవకాశాలు కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది. గత దశాబ్దంలో భారతదేశంలో నౌకల సంఖ్య 1,205 నుంచి 1,549 కి పెరిగింది.

భౌగోళిక రాజకీయ రిస్క్ లు షిప్పింగ్ రంగంపై అనిశ్చితిని కొనసాగిస్తాయని, పెట్టుబడుల విషయంలో జాగ్రత్త అవసరమని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. భారతదేశ నెలవారీ చమురు దిగుమతులలో దాదాపు సగం హార్మోజ్ జలసంధి గుండా వెళ్తాయి. దీనివల్ల ప్రాంతీయ సంఘర్షణలు భారతదేశ ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని ప్రభావితం చేసే ప్రమాదం ఉంది. ఈ ఖర్చులు వినియోగదారులకు బదిలీ అయితే ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

పశ్చిమ ఆసియాలో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే, షిప్పింగ్ రంగంపై ఒత్తిడి ఉంటుందని, ఫ్రైట్ రేట్లు, సరఫరా గొలుసులో అనిశ్చితులు కొనసాగుతాయని అంచనా. క్యాబోటేజ్ నిబంధనల సడలింపు తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని అందించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, దేశీయ షిప్పింగ్ సామర్థ్యం, పోటీపై దాని దీర్ఘకాలిక ప్రభావం ఇంకా పరిశీలనలో ఉంది. భారతదేశం తన స్వల్పకాలిక అవసరాలను, స్వయం సమృద్ధిగల దేశీయ సముద్ర పరిశ్రమను బలోపేతం చేసే దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలను సమతుల్యం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ సవాలు, మౌలిక సదుపాయాల పరిమితులు, బాహ్య భౌగోళిక రాజకీయ ఆధారపడటాల నేపథ్యంలో మరింత క్లిష్టంగా మారింది.