భారత్, అమెరికా మధ్య కుదిరిన ఈ తాత్కాలిక వాణిజ్య ఒప్పంద చట్రం (Interim Trade Agreement Framework) ఇరు దేశాల వాణిజ్య సంబంధాల్లో ఒక కీలక మలుపు. ఫిబ్రవరి 2025 లో ప్రారంభమైన విస్తృత ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పంద (BTA) చట్రంపై ఇది ఆధారపడి ఉంది. ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా, రెండు దేశాల మధ్య సుంకాల (Tariffs) సర్దుబాట్లతో పాటు, నాన్-టారిఫ్ అడ్డంకులను కూడా పరిష్కరించే ప్రయత్నం జరిగింది.
పరస్పర వాణిజ్య సదుపాయాలు
భారత్.. అమెరికాకు చెందిన అనేక పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులపై సుంకాలు తగ్గించడానికి అంగీకరించింది. దీనికి ప్రతిఫలంగా, అమెరికా.. కొన్ని భారతీయ ఎగుమతులపై 18% మేర సుంకాన్ని విధించింది. గతంలో దాదాపు 50% వరకు ఉన్న సుంకాలతో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన తగ్గింపు. ఇది వాణిజ్య సంబంధాల్లో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలను కొంతవరకు తగ్గించే అవకాశం ఉంది. అయితే, రాబోయే ఐదేళ్లలో అమెరికా నుంచి సుమారు 500 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన వస్తువులను (శక్తి, విమాన విడిభాగాలు, టెక్నాలజీ వంటివి) కొనుగోలు చేయాలనే భారత ప్రతిపాదన (intent to purchase) కచ్చితమైన నిబద్ధత కాదు. ఇది అమెరికా ఇచ్చే ధరల పోటీతత్వం, భారతదేశ వాణిజ్య అవసరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఏవియేషన్, ఐసీటీ రంగాలకు ఊతం
కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి పియూష్ గోయల్ మాట్లాడుతూ, భారతదేశంలోని సివిల్ ఏవియేషన్ మార్కెట్ వేగంగా విస్తరిస్తోందని, దీనికి విమానాలు, ఇంజన్లు, విడిభాగాలతో సహా సుమారు 80 నుండి 100 బిలియన్ డాలర్ల వరకు డిమాండ్ ఉంటుందని అంచనా వేశారు. ఇప్పటికే బోయింగ్ (Boeing) సంస్థతో 50 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన విమానాల కొనుగోలు ఆర్డర్లు ఈ అంచనాలను బలపరుస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమెరికా ఏరోస్పేస్ విడిభాగాల తయారీ మార్కెట్ 2030 నాటికి 476 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంటుందని, ఏడాదికి 1.7% చొప్పున వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా.
మరోవైపు, భారతదేశంలో ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ (ICT) ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ విపరీతంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. డేటా సెంటర్ల విస్తరణ, ఏఐ (AI) అభివృద్ధి దీనికి ఊతమిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఏడాదికి 300 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న ఐసీటీ దిగుమతులు, రాబోయే ఐదేళ్లలో 2 ట్రిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోవచ్చని అంచనా. భారతదేశ ఐటీ పరిశ్రమ 2026 నాటికి 350 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంటుందని, దేశ జీడీపీలో 10% వాటా అందిస్తుందని అంచనా. 2026లో మొత్తం ఐటీ రంగంలో ఖర్చు 176 బిలియన్ డాలర్లు దాటవచ్చని భావిస్తున్నారు. భారతదేశ జీడీపీ వృద్ధి రేటు 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి **7.4%**గా అంచనా వేయబడింది.
ఎగుమతిదారులకు సవాళ్లు?
అయితే, ఈ ఒప్పందంలో కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా భారతీయ ఎగుమతి ఆధారిత పరిశ్రమలు కొంచెం ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవచ్చు. అమెరికా విధించిన కొత్త 18% సుంకం, టెక్స్టైల్స్, లెదర్ వంటి రంగాలకు పోటీతత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది. బంగ్లాదేశ్, వియత్నాం వంటి దేశాలు తక్కువ సుంకాలతో పోటీ పడుతున్న నేపథ్యంలో, ఇది భారతీయ ఎగుమతులకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. గతంలో అమెరికా విధించిన సుంకాలు భారత జీడీపీపై 0.2-0.5% ప్రభావం చూపవచ్చని, ఇంజినీరింగ్ ఎగుమతులపై 4-5 బిలియన్ డాలర్లు నష్టం కలిగించవచ్చని అంచనా. అమెరికా నుండి 500 బిలియన్ డాలర్ల కొనుగోలు అనేది కచ్చితమైన ఒప్పందం కాకపోవడం కూడా గమనార్హం. అంతేకాకుండా, భారత రూపాయి బలహీనపడటం దిగుమతి చేసుకునే వస్తువుల ధరలు పెరిగే (imported inflation) ప్రమాదాన్ని సూచిస్తోంది.
మార్కెట్ స్పందన, భవిష్యత్ అంచనాలు
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో, భారత స్టాక్ మార్కెట్లలో సానుకూల స్పందన కనిపించింది. నిఫ్టీ (Nifty) సుమారు 2.8% లాభపడింది, ఇది వాణిజ్య అనిశ్చితి తగ్గడం వల్ల వచ్చిన సానుకూలతను సూచిస్తుంది.
ఇది సమగ్ర ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పందానికి (Comprehensive Bilateral Trade Agreement) ఒక ముందడుగు. భవిష్యత్తులో మరిన్ని చర్చలు జరిగి, మార్కెట్ యాక్సెస్, ఇతర వాణిజ్య అడ్డంకులను పరిష్కరించే అవకాశం ఉంది. ఫార్మాస్యూటికల్స్, రత్నాలు, వజ్రాల వంటి రంగాలకు సుంకాలు పూర్తిగా తొలగింపు అనేది ప్రత్యక్ష ప్రయోజనం. ఐటీ, ఏవియేషన్ రంగాలకు, ఈ ఒప్పందం వాణిజ్య నిబంధనలను స్పష్టం చేయడం ద్వారా, భారతదేశ విస్తరిస్తున్న దిగుమతి మార్కెట్లో అమెరికా భాగస్వామ్యాన్ని సులభతరం చేయగలదు. అయితే, ఈ ఒప్పందం విజయవంతం కావడానికి సరైన అమలు, కొత్త సుంకాల నేపథ్యంలో భారతీయ పరిశ్రమలు తమను తాము తీర్చిదిద్దుకోవడం చాలా ముఖ్యం.