భారత పోర్టుల ఘన విజయం: రికార్డు స్థాయిలో కార్గో.. 'బ్లూ ఎకానమీ'కి కొత్త ఊపు!

పోర్టుల అద్భుత పనితీరు: కార్గోలో సరికొత్త రికార్డు

భారతీయ మేజర్ పోర్టులు 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 915.17 మిలియన్ టన్నుల (MT) కార్గోను నిర్వహించి, ప్రభుత్వ లక్ష్యమైన 904 MTని అధిగమించాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 7.06 శాతం వృద్ధిని సూచిస్తుంది. ఇది దేశీయ ఓడరేవుల కార్యకలాపాల్లో మెరుగైన సామర్థ్యం, బలమైన పురోగతిని తెలియజేస్తోంది. అయితే, వియత్నాం వంటి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆసియా కేంద్రాలతో పోలిస్తే, ఈ వృద్ధి భారత పోర్టులు ఇంకా పుంజుకోవాల్సి ఉందని సూచిస్తోంది. ఈ పనితీరు 'మారిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030'కు అనుగుణంగా, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.

పెట్టుబడుల జోరు, నౌకాదళం విస్తరణ

ఈ రంగంలో పెట్టుబడులు గణనీయంగా పెరిగాయి. పోర్ట్స్, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాలు మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Ports, Shipping, and Waterways) మూలధన వ్యయం (Capital expenditure) 64% పెరిగి, FY26లో ₹14,953 కోట్లకు చేరుకుంది. ఇది FY25లో ₹9,708 కోట్లుగా ఉంది. ఈ పెట్టుబడుల ఫలితంగా, భారత నౌకాదళంలో కొత్తగా 94 ఓడలు చేరనున్నాయి. వీటి మొత్తం సామర్థ్యం 25.67 లక్షల డెడ్‌వెయిట్ టన్నేజ్ (DWT). గత ఏడాది 45 ఓడలు (7.72 లక్షల DWT) చేరడంతో పోలిస్తే ఇది భారీ పెరుగుదల. మేజర్ పోర్ట్ అథారిటీస్ యాక్ట్, 2021 ప్రకారం పోర్టులకు లభించిన స్వయంప్రతిపత్తి, ప్రాజెక్టుల అమలును వేగవంతం చేస్తోంది.

ప్రపంచ నావికుల సరఫరాలో భారత్: లక్ష్యం 20%

గత 12 సంవత్సరాలలో భారత నావికుల (Seafarers) సంఖ్య దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా నావికులను సరఫరా చేసే టాప్ 3 దేశాలలో భారత్ ఒకటి. ప్రపంచ మార్కెట్‌లో 12% వాటా కలిగి ఉన్న భారత్, 2030 నాటికి ఈ వాటాను **20%**కి పెంచుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆధునిక నౌకాయాన కార్యకలాపాలకు, సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందిన నౌకలకు అవసరమైన అధునాతన నైపుణ్యాల అభివృద్ధిపై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది.

'బ్లూ ఎకానమీ' లక్ష్యాలు, సవాళ్లు

భారతదేశ దీర్ఘకాలిక సముద్ర రంగ లక్ష్యాలు 'మారిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030' మరియు 'మారిటైమ్ అమృత్ కాల్ విజన్ 2047'లో పొందుపరిచారు. ఇందులో భాగంగా, దేశాన్ని ఒక ప్రముఖ నావికా శక్తిగా తీర్చిదిద్దేందుకు, సుస్థిరమైన 'బ్లూ ఎకానమీ' (Blue Economy) అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. చేపల పెంపకం, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు, పర్యాటకం వంటి రంగాలలో సముద్ర వనరుల బాధ్యతాయుతమైన వినియోగం దీనిలో కీలకం. అయితే, ఆఫ్‌షోర్ పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో, మెరైన్ బయోటెక్నాలజీ రంగంలో ఆచరణాత్మక 'బ్లూ ఎకానమీ' ప్రాజెక్టులకు మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడుల పరంగా సవాళ్లు ఉన్నాయి.

మౌలిక సదుపాయాలు, అంతర్జాతీయ అనిశ్చితి

పోర్టులను అంతర్గత ప్రాంతాలతో అనుసంధానించే చివరి మైలు లాజిస్టిక్స్ (Last-mile logistics) ఇంకా పెద్ద అడ్డంకిగా ఉంది. సింగపూర్ వంటి అంతర్జాతీయ ఓడరేవులతో పోలిస్తే, అనేక భారతీయ పోర్టులకు భారీ నౌకలు ప్రవేశించడానికి ఇంకా లోతైన డ్రాఫ్ట్స్ అవసరం. పశ్చిమ ఆసియాలో (West Asia) నెలకొన్న సంక్షోభం వంటి భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, షిప్పింగ్ రేట్లలో అస్థిరత, రవాణా సమయాలను పెంచడం, నిర్వహణ ఖర్చులను పెంచడం వంటి ప్రభావాలను చూపుతున్నాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు

మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, 'బ్లూ ఎకానమీ'పై వ్యూహాత్మక దృష్టితో ఈ రంగం నిరంతర వృద్ధిని సాధించే అవకాశం ఉంది. దీర్ఘకాలిక పోటీతత్వాన్ని పెంచుకోవడానికి పెట్టుబడులు, విధాన సంస్కరణలు కీలకం. అయితే, మౌలిక సదుపాయాల లోపాలను అధిగమించడం, అధునాతన సముద్ర నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడంలో వేగం, భారతదేశం తన ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో, ప్రపంచ నావికా రంగంలో తన స్థానాన్ని పదిలపరుచుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.