దేశాభివృద్ధిలో రైల్వేల పాత్ర: భారీ పెట్టుబడులు!
కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా మౌలిక సదుపాయాల (Infrastructure) కల్పన కోసం భారీగా నిధులు కేటాయిస్తోంది. ఇందులో భాగంగానే, భారతీయ రైల్వేల (Indian Railways) అభివృద్ధికి అత్యంత ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ఈ ఏడాది మొత్తం ₹12.2 లక్షల కోట్లకు పైగా క్యాపిటల్ ఎక్స్పెండిచర్ (Capex) లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ప్రభుత్వం, అందులో రైల్వేలకు ఈ భారీ కేటాయింపులు చేసింది. దీని ద్వారా రైల్వే నెట్వర్క్ను విస్తరించడం, ఆధునీకరించడం, భద్రతా ప్రమాణాలను పెంచడం వంటివి లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
రికార్డు స్థాయి పెట్టుబడి: ₹2.77 లక్షల కోట్లు!
ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27కి గాను, రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖకు ₹2,77,830 కోట్లు కేటాయించారు. గతేడాది (FY 2025-26) కేటాయించిన ₹2,52,000 కోట్లతో పోలిస్తే ఇది 10.25% అధికం. ఇది భారతీయ రైల్వేల చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంత కేటాయింపు. అదనంగా, ₹15,000 కోట్లను 'ఎక్స్ట్రా బడ్జెటరీ రిసోర్సెస్' (EBR) ద్వారా కూడా సమకూర్చుకోనున్నారు. ఈ భారీ పెట్టుబడులు దేశ ఆర్థిక కార్యకలాపాలను వేగవంతం చేస్తాయని, లాజిస్టిక్స్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతాయని, ఉపాధి అవకాశాలను సృష్టిస్తాయని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
కొత్త లైన్లు, హై-స్పీడ్ రైళ్లు.. ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత
ఈ నిధులను పలు కీలక ప్రాజెక్టులకు కేటాయించారు. ముఖ్యంగా, ₹36,721.55 కోట్లను కొత్త రైల్వే లైన్ల నిర్మాణం కోసం, ₹4,600 కోట్లను గేజ్ కన్వర్షన్ కోసం, ₹37,750 కోట్లను ట్రాక్ డబ్లింగ్ ప్రాజెక్టుల కోసం కేటాయించారు. అలాగే, లోకోమోటివ్లు, వ్యాగన్లు, కోచ్లు వంటి రోలింగ్ స్టాక్ (Rolling Stock) కొనుగోలుకు ₹52,108.73 కోట్లు కేటాయించడం గమనార్హం. సిగ్నలింగ్ మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ (Signalling and Telecommunication) వ్యవస్థల ఆధునీకరణకు ₹7,500 కోట్లు కేటాయించారు. ఇందులో కీలకమైన 'కవచ్' (Kavach) ఆటోమేటిక్ ట్రైన్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ విస్తరణకు అధిక ప్రాధాన్యతనిస్తున్నారు. భవిష్యత్తులో రవాణా వ్యవస్థను మార్చేసే ఏడు హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లను 'గ్రోత్ కనెక్టర్స్' గా అభివృద్ధి చేయడంతో పాటు, సూరత్-దన్కుని మధ్య కొత్త డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్ (DFC) నిర్మాణం కూడా దీని పరిధిలోకి వస్తుంది.
ఆదాయం, ఖర్చులు.. పెన్షన్ భారం
ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27కి గాను, భారతీయ రైల్వేల మొత్తం ఆదాయం ₹3,85,733.33 కోట్లు ఉంటుందని, వ్యయం ₹3,82,186.01 కోట్లు అవుతుందని అంచనా. దీనితో ₹3,547.32 కోట్లు స్వల్ప మిగులు (Surplus) వస్తుందని భావిస్తున్నారు. అయితే, రైల్వేల సొంత ఆదాయం ఆస్తుల కల్పనకు, కొత్త ప్రాజెక్టులకు పూర్తిగా సరిపోవడం లేదు. దీంతో ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయంపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. మరోవైపు, ఉద్యోగుల పెన్షన్ల (Pension) కోసం పెరుగుతున్న వ్యయం ఒక పెద్ద ఆర్థిక సవాలుగా మారింది. FY 2024-25లో ₹58,844.07 కోట్లు ఉన్న పెన్షన్ వ్యయం, FY 2026-27 నాటికి ₹74,500 కోట్లకు పెరగనుందని అంచనా. ఈ పెరుగుతున్న భారo పెట్టుబడులపై ప్రభావం చూపుతోంది.
భవిష్యత్ ప్రణాళికలు, సవాళ్లు
గత దశాబ్ద కాలంగా భారతీయ రైల్వేలు ప్రభుత్వ పెట్టుబడుల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. 2017లో రైల్వే బడ్జెట్ను సాధారణ బడ్జెట్తో విలీనం చేసిన తర్వాత, రైల్వే ప్రణాళికలు దేశీయ మౌలిక సదుపాయాల వ్యూహంలో అంతర్భాగమయ్యాయి. ఈ భారీ కేటాయింపులు అభివృద్ధికి ఊతమిచ్చినా, అధిక ఆపరేటింగ్ రేషియో (Operating Ratio), పెట్టుబడుల కోసం రుణాలపై ఆధారపడటం వంటి సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి. ప్రాజెక్టుల సమర్థవంతమైన అమలు, పెన్షన్ బాధ్యతలను నిర్వహించడం, అదే సమయంలో ఆధునీకరణ, విస్తరణ ప్రయత్నాలను సమతుల్యం చేసుకోవడం భవిష్యత్ పనితీరును నిర్దేశిస్తాయి. ఇవి భారతదేశ ఆర్థిక పోటీతత్వాన్ని, అనుసంధానతను బలోపేతం చేస్తాయని భావిస్తున్నారు.