UDAN 2.0: దేశీయ విమానయానానికి కొత్త ఊపు.. కానీ 'ఈ' సవాళ్లు తప్పవా?

భారీ పెట్టుబడులతో రంగంలోకి కేంద్రం

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన ఈ కొత్త UDAN 2.0 స్కీమ్, దేశీయ విమానయాన రంగానికి కొత్త ఊపిరి పోయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ పథకం కింద 100 కొత్త విమానాశ్రయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి ₹12,159 కోట్లు, అలాగే 200 ఆధునిక హెలీప్యాడ్‌లను నిర్మించడానికి ₹3,661 కోట్లు కేటాయించారు. ముఖ్యంగా కొండ ప్రాంతాలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, ద్వీపాలు, వెనుకబడిన ప్రాంతాలపై ఈసారి ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. దీంతో పాటు, దేశీయంగా తయారు చేసిన విమానాలను కొనుగోలు చేయడానికి ₹400 కోట్లు కేటాయించడం 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది. HAL (Hindustan Aeronautics Limited) వంటి సంస్థల నుంచి డోర్నియర్ విమానాలు, ధ్రువ్ హెలికాప్టర్ల కొనుగోలు దీనిలో భాగంగా ఉంటుంది.

ఆర్థిక స్థిరత్వంపై సందేహాలు

అయితే, ఇంత భారీ పెట్టుబడులు పెడుతున్నా, ప్రాంతీయ రూట్లలో విమానయాన సేవలు ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకుంటాయా అనే సందేహాలున్నాయి. ఈ రూట్లలో ప్రయాణికుల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం, విమానయాన సంస్థల లాభదాయకత సమస్యలు, గతంలో అమలులో ఎదురైన అడ్డంకులు వంటివి సవాళ్లుగా నిలుస్తున్నాయి. ఈ స్కీమ్ కింద, కేంద్రం 80-90% వరకు వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF) అందిస్తుంది. దీని కోసం ₹10,043 కోట్లు బడ్జెట్‌లో కేటాయించారు. RCS విమానాశ్రయాల నిర్వహణకు మరో ₹2,577 కోట్లు కేటాయించారు.

గతంలో అమలు చేసిన UDAN దశల్లో, కేవలం 52% రూట్లు మాత్రమే కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయని, ప్రారంభ మూడేళ్ల తర్వాత కేవలం 7% రూట్లు మాత్రమే కొనసాగాయని కాగ్ (CAG) నివేదికలు వెల్లడించాయి. చాలా రూట్లలో రోజుకు కేవలం 30-50 మంది ప్రయాణికులు మాత్రమే ఉంటున్నారు. దీనివల్ల అలయన్స్ ఎయిర్ (Alliance Air) వంటి సంస్థలు FY25 లో ₹691.12 కోట్లు నష్టాలను ప్రకటించాయి.

మార్కెట్ ఆధిపత్యం, అమలులో లోపాలు

భారత విమానయాన మార్కెట్ వేగంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, ఇండిగో (IndiGo) వంటి పెద్ద సంస్థలే లాభాల్లో నడుస్తున్నాయి. మిగతా ఎయిర్ ఇండియా (Air India) గ్రూప్‌తో సహా అనేక సంస్థలు FY25 లో కలిపి ₹5,289 కోట్లకు పైగా నష్టాలను చవిచూశాయి. దేశీయ మార్కెట్‌లో 90% వాటాతో ఇండిగో, ఎయిర్ ఇండియా గ్రూప్ ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. దీనివల్ల చిన్న విమానయాన సంస్థలకు నిలదొక్కుకోవడం కష్టమవుతోంది. గతంలో కూడా విమానాశ్రయాల అప్‌గ్రేడ్‌లలో, VGF చెల్లింపుల్లో ఆలస్యం జరిగింది. UDAN 2.0 లో VGF ని పొడిగించినా, సబ్సిడీలు లేకపోతే ఈ రూట్లు లాభదాయకంగా మారడం కష్టమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. భూసేకరణ, అనుమతులు వంటి కారణాలతో హెలిపోర్ట్ నిర్మాణం కూడా అనుకున్నంత వేగంగా జరగడం లేదు.