Whalesbook
సముద్ర రంగ ప్రగతికి కేంద్రం చేయూత: లక్ష్యాలు & ప్రణాళికలు
FY27 కోసం కేంద్ర బడ్జెట్లో పోర్టులు, షిప్పింగ్, జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖకు ₹5,164.8 కోట్ల కేటాయింపులు, గత సంవత్సరం (FY26) సవరించిన అంచనాలైన ₹3,470.6 కోట్లతో పోలిస్తే ఇది 48% పెరుగుదల. ఆర్థిక సంవత్సరానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన మొత్తం ₹12.2 లక్షల కోట్ల మూలధన వ్యయంలో (Capital Expenditure) ఇది ఒక కీలక భాగం. ఈ పెరిగిన నిధులు, దేశ లాజిస్టిక్స్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, సముద్ర రంగంలోని వివిధ విభాగాలలో అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడం, ప్రపంచ సముద్ర రంగంలో భారత్ స్థానాన్ని పటిష్టం చేయడం వంటి విస్తృతమైన లక్ష్యాలకు ఊతమిస్తాయి.
జాతీయ జలమార్గాలకు ఊతం
ఈ భారీ కేటాయింపులు, దేశం యొక్క సముద్ర రంగంలో ఒక నూతన అధ్యాయాన్ని లిఖించేందుకు ఉద్దేశించినవి. రాబోయే ఐదేళ్లలో 20 కొత్త జాతీయ జలమార్గాలను (National Waterways) అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వీటిలో మొదటిది ఒడిశాలోని NW-5. రోడ్డు, రైలు మార్గాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా, పర్యావరణహితమైన, తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్న రవాణా మార్గాలను ప్రోత్సహించడమే దీని వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
తీరప్రాంత రవాణా వాటా పెంపు
ఇంకా, 'కోస్టల్ కార్గో ప్రమోషన్ స్కీమ్' (Coastal Cargo Promotion Scheme) ద్వారా inland waterways మరియు coastal shipping వాటాను 2047 నాటికి ప్రస్తుత 6% నుండి **12%**కి రెట్టింపు చేయాలని యోచిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం దేశంలోని మొత్తం ఫ్రైట్ (சரக்கு) రవాణాలో inland water transport (IWT) వాటా సుమారు 2% మాత్రమే ఉంది (FY25 లో 145.5 మిలియన్ టన్నులు నమోదయ్యాయి). ఈ లక్ష్యాలను చేరుకోవడం ద్వారా, దేశంలోని సుదీర్ఘ తీరప్రాంతాన్ని, నదీ వ్యవస్థలను ఆర్థికాభివృద్ధికి మరింతగా వాడుకోవచ్చు.
లాజిస్టిక్స్ & నౌకా నిర్మాణం
ఈ వ్యూహాత్మక పెట్టుబడులు 'Maritime India Vision 2030' మరియు 'Amrit Kaal Vision 2047' వంటి దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. తూర్పున దాంకుని (Dankuni) నుండి పశ్చిమాన సూరత్ (Surat) వరకు కొత్త డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్లను (Dedicated Freight Corridors - DFCs) ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా, ప్రస్తుతం ఉన్న రైలు నెట్వర్క్లపై భారాన్ని తగ్గించి, భారీ సరుకుల రవాణా సమయాన్ని గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉంది.
అయితే, ప్రపంచ సముద్ర రంగంలో భారత్ నౌకా నిర్మాణ రంగం (shipbuilding market share) మాత్రం చాలా వెనుకబడి ఉంది. చైనా (సుమారు 51-56%), దక్షిణ కొరియా (సుమారు 28%), జపాన్ (సుమారు 15%) తో పోలిస్తే, భారత్ వాటా కేవలం 0.06% మాత్రమే. ఈ అంతరాన్ని తగ్గించేందుకు దేశీయ తయారీ, నౌకా నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించాలనేది ప్రభుత్వ సంకల్పం.
ఇతర అనుబంధ initiatives
ఇంకా, జలమార్గాల రంగంలో నైపుణ్యాభివృద్ధి కోసం రీజినల్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (Regional Centres of Excellence) ఏర్పాటు, వారణాసి, పాట్నా లలో షిప్ రిపేర్ ఎకోసిస్టమ్స్ (ship repair ecosystems) అభివృద్ధి వంటివి కూడా ప్రణాళికలో ఉన్నాయి. ప్రాంతీయ విమానయాన అనుసంధానం, పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు స్వదేశీ సీప్లేన్ల (seaplanes) తయారీకి ప్రోత్సాహకాలు, వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (Viability Gap Funding - VGF) పథకాలు కూడా ఈ బడ్జెట్ లో భాగమయ్యాయి. GRSE, CSL వంటి నౌకా నిర్మాణ రంగంలోని కంపెనీలకు, ప్రభుత్వ ఈ చర్యలు పరోక్షంగా డిమాండ్ను పెంచే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రణాళికల విజయం, సమర్థవంతమైన అమలు, ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.