డిజిటల్ చెల్లింపులను సులభతరం చేసేందుకు NPCI 'UPI వన్-క్లిక్' (UPI Meta) ఫ్రేమ్వర్క్ను ప్రతిపాదించింది. దీని ప్రకారం, యూజర్లు తమకు ఇష్టమైన యాప్ను డిఫాల్ట్గా సెట్ చేసుకోవచ్చు. అయితే, ఈ ప్రతిపాదనతో మార్కెట్ లీడర్లు మరింత బలపడి, పోటీ తగ్గిపోతుందని Paytm, CRED వంటి ఫిన్టెక్ సంస్థలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ ప్రతిపాదనపై పరిశ్రమల అభిప్రాయాలు సేకరిస్తున్నారు.
UPI చెల్లింపుల్లో కొత్త అధ్యాయం?
నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) డిజిటల్ చెల్లింపుల అనుభవాన్ని మరింత సులభతరం చేసేందుకు 'UPI వన్-క్లిక్' (UPI Meta) అనే కొత్త ఫ్రేమ్వర్క్ను పరిశీలిస్తోంది. ఈ కొత్త విధానం అమల్లోకి వస్తే, యూజర్లు ప్రతిసారీ UPI యాప్ను ఎంచుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు. బదులుగా, తమకు నచ్చిన పేమెంట్ యాప్ను ఒక్కసారి డిఫాల్ట్గా సెట్ చేసుకుంటే, అదే యాప్ ద్వారా చెల్లింపులు పూర్తవుతాయి. ఈ మార్పు వల్ల యూజర్లకు సౌకర్యవంతంగా ఉన్నా, డిజిటల్ చెల్లింపుల రంగంలో పోటీపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే దానిపై చర్చ మొదలైంది.
ప్రస్తుత విధానానికి, కొత్త ప్రతిపాదనకు తేడా ఏంటి?
ప్రస్తుతం UPI లో ప్రతి లావాదేవీకి యూజర్ తన యాప్ను ఎంచుకోవాలి. దీనివల్ల ఏ ఒక్క యాప్ కూడా యూజర్ను శాశ్వతంగా సొంతం చేసుకోలేదు. ప్రతీ చెల్లింపుకు యాప్లు తమ పనితీరు, అనుభవం ఆధారంగా పోటీ పడాల్సి వస్తోంది. అయితే, ఈ కొత్త 'డిఫాల్ట్' విధానం ద్వారా, పోటీ అనేది ప్రతి చెల్లింపు గెలుచుకోవడం నుండి, యూజర్ ఆన్బోర్డింగ్ సమయంలోనే 'డిఫాల్ట్' స్టేటస్ సాధించడంపైకి మారుతుంది.
ఫిన్టెక్ సంస్థల ఆందోళన ఏంటి?
ఈ ప్రతిపాదనపై ఫిన్టెక్ పరిశ్రమలోని చాలా సంస్థలు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. జులై 23, 2026 నాటి లేఖలో, Paytm, BharatPe, CRED, Navi, Kiwi, FamPay, Super.money వంటి కంపెనీలు NPCIకి తమ ఆందోళనలను తెలియజేశాయి. UPI లావాదేవీల మార్కెట్ ఇప్పటికే PhonePe, Google Pay వంటి పెద్ద కంపెనీల చేతుల్లోనే ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉందని (సుమారు 80% వాటా వీరికే ఉంది) ఈ సంస్థలు వాదిస్తున్నాయి. 'డిఫాల్ట్' విధానం ఈ పెద్ద కంపెనీల ఆధిపత్యాన్ని మరింత పెంచుతుందని, చిన్న కంపెనీలకు పోటీ పడే అవకాశాలు తగ్గిపోతాయని హెచ్చరిస్తున్నాయి.
'బిహేవియరల్ ఇనెర్షియా' ప్రభావం
ప్రముఖులు లేవనెత్తుతున్న ప్రధాన సమస్య 'బిహేవియరల్ ఇనెర్షియా' (Behavioral Inertia). అంటే, వినియోగదారులు ఒకసారి ఏదైనా సెట్టింగ్ను డిఫాల్ట్గా ఎంచుకున్న తర్వాత, దానిని మార్చుకోవడానికి పెద్దగా ఇష్టపడరు. ఒకవేళ యూజర్లు పెద్ద కంపెనీ యాప్ను డిఫాల్ట్గా సెట్ చేసుకుంటే, చిన్న కంపెనీలకు కొత్త యూజర్లను ఆకర్షించడం, ఉన్నవారిని నిలబెట్టుకోవడం చాలా కష్టమవుతుంది. ఇది మార్కెట్ వాటాను కొద్దిమందికే పరిమితం చేస్తుంది.
భవిష్యత్తు ఎలా ఉండబోతోంది?
మార్కెట్ పరిశీలకులు, పెట్టుబడిదారులు ఇప్పుడు NPCI ఈ ప్రతిపాదనపై ఎలా స్పందిస్తుందోనని ఎదురుచూస్తున్నారు. వేగవంతమైన చెల్లింపుల సౌలభ్యం, న్యాయమైన పోటీ వాతావరణం మధ్య NPCI ఎలాంటి సమతుల్యతను సాధిస్తుందనేది కీలకం. ఆగస్టు 12, 2026 నాటికి, ఈ ప్రతిపాదనపై పరిశ్రమలో తీవ్ర చర్చలు, సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయి. అంతిమ నిర్ణయం ఎలా ఉంటుందనేది, NPCI మార్కెట్ ఏకాగ్రత (Market Concentration) మరియు చిన్న ఫిన్టెక్ కంపెనీల పోటీ సామర్థ్యంపై ఉన్న ఆందోళనలను ఎలా పరిష్కరిస్తుందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.