Whalesbook
భారత అంతరిక్ష రంగ ప్రణాళికల అమలు దశకు చేరుకుంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్ (DoS)కు ₹13,705.6 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపులు జరిగాయి. ఇది గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో నమోదైన ₹12,448.6 కోట్ల సవరించిన అంచనాల కంటే చెప్పుకోదగ్గ పెరుగుదల. ఈ నిధులతో, మానవ సహిత అంతరిక్ష యాత్రలు (Human Spaceflight), తదుపరి తరం లాంచ్ వెహికల్స్ వంటి అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టుల 'హార్డ్వేర్' రూపకల్పన, తయారీ వేగవంతం కానుంది.
ఖర్చుల్లో భారీ పెరుగుదల: 'క్యాపిటల్ ఎక్స్పెండిచర్'కు ప్రాధాన్యం
ఈ బడ్జెట్ కేటాయింపుల్లో 'క్యాపిటల్ ఎక్స్పెండిచర్' (మూలధన వ్యయం)కు పెద్దపీట వేశారు. రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఇది దాదాపు ₹1,066 కోట్లు పెరిగి ₹6,375.9 కోట్లకు చేరింది. మొత్తం కేటాయింపుల్లో దాదాపు 46% ఈ మూలధన వ్యయానికే కేటాయించడం గమనార్హం. గగన్యాన్ మానవ సహిత యాత్రలు, నెక్స్ట్-జెనరేషన్ లాంచ్ వెహికల్స్ అభివృద్ధి, హై-త్రూపుట్ శాటిలైట్స్ ఏర్పాటు వంటి కీలక ప్రాజెక్టులకు ఈ నిధులు నేరుగా మద్దతునిస్తాయని అధికారులు తెలిపారు. రెవెన్యూ వ్యయం (రోజువారీ నిర్వహణ ఖర్చులు) మాత్రం దాదాపు స్థిరంగా ఉంది. ఇది దీర్ఘకాలిక సామర్థ్యాల నిర్మాణానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నట్లు సూచిస్తోంది.
వ్యూహాత్మక నిధుల కేటాయింపులు:
- స్పేస్ టెక్నాలజీ: బడ్జెట్లో అత్యధిక వాటా, అంటే ₹10,397.1 కోట్లు ఈ విభాగానికి కేటాయించారు. ISRO కేంద్రాలైన VSSC, LPSC కార్యకలాపాలకు, లాంచ్ వెహికల్స్, శాటిలైట్ ప్రాజెక్టులకు ఈ నిధులు వినియోగిస్తారు. ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి IN-SPACe ద్వారా కూడా నిధులు అందిస్తారు.
- స్పేస్ అప్లికేషన్స్: భూ పరిశీలన (Earth Observation), విపత్తు నిర్వహణ, రిమోట్ సెన్సింగ్ వంటి కీలక రంగాలకు ₹1,725.1 కోట్లు కేటాయించారు.
- స్పేస్ సైన్సెస్: ఈ విభాగానికి కేటాయింపుల్లో అద్భుతమైన పెరుగుదల కనిపించింది. మునుపటి ఏడాది కంటే దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగి ₹569.8 కోట్లకు చేరింది. ఇది ఆదిత్య-L1, ఎక్స్పోశాట్ వంటి ప్రస్తుత ప్రాజెక్టులతో పాటు, కొత్త గ్రహాంతర యాత్రలు, ఖగోళ ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం లభించి ఉండవచ్చని సూచిస్తోంది.
- INSAT శాటిలైట్ సిస్టమ్స్: గతంలో శాటిలైట్ బ్యాచ్ల నిర్మాణం పూర్తవడంతో, కమ్యూనికేషన్ సేవలకు ప్రైవేట్ లీజింగ్ మోడల్స్పై దృష్టి సారించడం వల్ల, ఈ విభాగానికి కేటాయింపులు ₹130.9 కోట్లకు తగ్గాయి.
- NewSpace India Limited (Nsil): ఈ వాణిజ్య విభాగం (commercial arm) కు ప్రత్యక్ష బడ్జెట్ కేటాయింపు నామమాత్రంగా ₹0.01 కోట్లు మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ, దాని అంతర్గత, అదనపు బడ్జెట్ వనరులు (IBRs) ₹1,403 కోట్లకు చేరుకుంటాయని అంచనా. ఇది మార్కెట్ ఆధారిత ఉత్పత్తి, ఆదాయాన్ని ఆర్జించడంపై అధిక అంచనాలను సూచిస్తోంది.
'బిల్డ్ ఫేజ్' పై దృష్టి, పరిశ్రమల ఏకీకరణ:
ఈ బడ్జెట్ కేటాయింపుల సరళి మూడు కీలక ప్రాధాన్యతలను హైలైట్ చేస్తోంది: మానవ సహిత యాత్రలకు సంసిద్ధత, వాతావరణ మార్పులు, భద్రత కోసం భూ పరిశీలన సేవల విస్తరణ, IN-SPACe, Nsil ద్వారా పరిశ్రమలతో భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం. ఇది కేవలం రోజువారీ కార్యకలాపాల కంటే 'బిల్డ్ ఫేజ్' (నిర్మాణ దశ) వైపు స్పష్టమైన అడుగు.
భారత అంతరిక్ష రంగం ప్రస్తుతం దాదాపు $8.4 బిలియన్ల విలువైనదిగా అంచనా వేయబడింది. ప్రైవేట్ రంగం ఆవిష్కరణలు, ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాల వల్ల ఇది గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని భావిస్తున్నారు. IN-SPACe వంటి కార్యక్రమాలు ఈ వృద్ధిని సులభతరం చేస్తున్నాయి. లాంచ్ వెహికల్స్, శాటిలైట్స్, శాస్త్రీయ యాత్రల్లో ప్రైవేట్ రంగ ప్రమేయాన్ని ఈ బడ్జెట్ మరింత పెంచుతుందని, తద్వారా మరింత బలమైన, స్వయం సమృద్ధి గల అంతరిక్ష పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
2035 నాటికి 'భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్', 2040 నాటికి మానవసహిత చంద్ర యాత్రలు వంటి ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాలను సాధించడంలో, నెక్స్ట్-జెనరేషన్ లాంచ్ వెహికల్ (NGLV) ప్రాజెక్ట్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. దీనికోసం ₹8,240 కోట్లతో పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో కూడిన ప్రాజెక్ట్ ఇప్పటికే ఆమోదం పొందింది. Nsil నుండి పెరుగుతున్న వాణిజ్య ఆదాయంతో పాటు, ఈ ప్రాజెక్టుల విజయవంతమైన అమలు, అంతరిక్ష రంగంలో స్వయం సమృద్ధిని, ప్రపంచ పోటీతత్వాన్ని సాధించడానికి భారతదేశ వ్యూహాత్మక పురోగతిని సూచిస్తున్నాయి.