భారత డేటా సెంటర్లు: గ్రిడ్ కష్టాలు డిజిటల్ వృద్ధికి అడ్డుపడుతున్నాయా?

విద్యుత్ సరఫరాలో అసలు సమస్య ఇదే!

భారతదేశంలో డేటా సెంటర్ల సామర్థ్యం 2030 నాటికి 4 నుండి 5 రెట్లు పెరుగుతుందని అంచనా. ఈ రంగం పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులను (Renewable Energy) ఎక్కువగా వాడుకుంటోంది, ప్రస్తుతం 30-35% వరకు పవర్ పర్చేజ్ అగ్రిమెంట్ల (PPAs) ద్వారా గ్రీన్ ఎనర్జీనే వాడుతున్నారు. Sify Infinit Spaces కూడా తన పోర్ట్‌ఫోలియోలో 38% పునరుత్పాదక PPAs ద్వారానే సేకరిస్తోంది. TechnoDigital అయితే 85% వరకు ఇదే విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. అయితే, ఈ ప్రయత్నాలన్నీ ఉన్నా, అసలు సమస్య విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో లేదు, విద్యుత్ ను గ్రిడ్ ద్వారా సరఫరా చేయడంలోనే ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో డేటా సెంటర్లు ఇప్పటికే మొత్తం గ్రిడ్ సామర్థ్యంలో 15% వాడుకుంటున్నాయి. 2030 నాటికి ఇది 30-35% కి చేరుతుందని అంచనా. అంటే, విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేయడం కాదు, దాన్ని ఈ భారీ వినియోగ కేంద్రాలకు చేరవేయడమే అసలైన సవాలు.

మెట్రో నగరాల్లోనే ఎందుకు?

రియల్ ఎస్టేట్ సంస్థ CBRE నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలోని 90% కంటే ఎక్కువ డేటా సెంటర్లు ముంబై, చెన్నై, ఢిల్లీ, బెంగళూరు వంటి ప్రధాన మెట్రో నగరాల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఈ అధిక సాంద్రత స్థానిక విద్యుత్ నెట్‌వర్క్‌లపై విపరీతమైన ఒత్తిడిని సృష్టిస్తోంది. ఒక్కో డేటా సెంటర్ దాదాపు 1,00,000 ఇళ్లకు సమానమైన విద్యుత్ ను వినియోగిస్తుంది. నగరాల్లోని భారీ జనాభాతో పాటు ఈ డేటా సెంటర్ల డిమాండ్ కలసి గ్రిడ్ పై రద్దీని పెంచుతోంది. అసలు ఈ పవర్ గ్రిడ్లు, ఆధునిక డేటా సెంటర్ల నిరంతరాయ, అధిక-లోడ్ అవసరాల కోసం నిర్మించబడలేదని నిపుణులు అంటున్నారు. విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాల నుంచి ఈ డిమాండ్ కేంద్రాలకు విద్యుత్ ను తరలించడానికి సరైన ట్రాన్స్‌మిషన్ వ్యవస్థ లేకపోవడం ప్రధాన లోపం.

ట్రాన్స్‌మిషన్ లోటు.. వృద్ధికి ఆటంకం

ప్రణాళిక వేసిన దానికంటే వాస్తవంగా నిర్మిస్తున్న ట్రాన్స్‌మిషన్ నెట్‌వర్క్ లో భారీ లోటు కనిపిస్తోంది. 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న 15,253 కి.మీ కు గాను కేవలం 8,830 కి.మీ కొత్త ట్రాన్స్‌మిషన్ లైన్లను మాత్రమే నిర్మించారు. ఇది 42% లోటు. ముఖ్యంగా ఇంటర్-స్టేట్ ట్రాన్స్‌మిషన్ సిస్టమ్ (ISTS) లో పదేళ్లలో ఇదే అత్యంత తక్కువగా ఉంది. ఈ బలహీనమైన ట్రాన్స్‌మిషన్ వ్యవస్థ వల్ల, దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 50 GW పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం నిలిచిపోయింది (జూన్ 2025 నాటికి). దీనివల్ల ప్రాజెక్టులు ఆలస్యం అవుతున్నాయి, యూనిట్ విద్యుత్ కు ట్రాన్స్‌మిషన్ ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సర్వే కూడా పారిశ్రామికీకరణ, సామాజిక అభివృద్ధికి, పెరుగుతున్న పునరుత్పాదక విద్యుత్ వాడకానికి అనుగుణంగా ట్రాన్స్‌మిషన్, డిస్ట్రిబ్యూషన్ నెట్‌వర్క్‌లను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పింది.

వికేంద్రీకరణే పరిష్కారమా?

ఈ గ్రిడ్ పరిమితులను అధిగమించడానికి, డేటా సెంటర్లను వికేంద్రీకరించడం (Decentralization) తప్పనిసరి అవుతోంది. విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలకు దగ్గరగా, గ్రిడ్ పై తక్కువ లోడ్ ఉన్న టైర్ 1, టైర్ 2 నగరాలకు తరలించాలని సూచనలు వస్తున్నాయి. అయితే, ఫైబర్ కనెక్టివిటీ, నైపుణ్యం కలిగిన సాంకేతిక నిపుణుల లభ్యత వంటి అంశాలు మెట్రో నగరాల్లోనే ఎక్కువగా ఉండటం ఇక్కడ సవాలు. అయినప్పటికీ, ముంబై వంటి నగరాల్లో భూమి కొరత, గ్రిడ్ రద్దీ కారణంగా నాగ్‌పూర్, లక్నో, జైపూర్ వంటి నగరాల్లోకి విస్తరణ ఊపందుకుంటోంది. ఇప్పటికే Techno Electric & Engineering వంటి కంపెనీలు (సుమారు ₹12,479 కోట్ల మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్, 26-27x P/E నిష్పత్తితో) అనేక భారతీయ నగరాల్లో ఎడ్జ్ డేటా సెంటర్లను ఏర్పాటు చేయడానికి కాంట్రాక్టులు పొందుతున్నాయి.

కంపెనీలు, మార్కెట్ అంచనాలు

Sify Technologies Limited (సుమారు $1.05 బిలియన్ మార్కెట్ క్యాప్, 20.42x P/E నిష్పత్తితో) ఈ సంక్లిష్ట వాతావరణంలో తన కార్యకలాపాలు కొనసాగిస్తోంది. ప్రస్తుతం దీని TTM EPS ప్రతికూలంగా ఉంది. దీనికి భిన్నంగా, Techno Electric & Engineering రుణరహిత బ్యాలెన్స్ షీట్ తో బలమైన ఆదాయ వృద్ధిని చూపిస్తోంది. Sify స్టాక్ పై 85.71% విశ్లేషకులు 'Buy' రేటింగ్ ఇస్తున్నారు. భారతీయ గ్రీన్ డేటా సెంటర్ మార్కెట్ 2032 నాటికి 7.6 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. భారతీయ ఆపరేటర్లు 1.3 PUE నిష్పత్తులతో (ప్రపంచ సగటు 1.5-1.8) అధునాతన కూలింగ్ టెక్నాలజీలను వాడుతున్నప్పటికీ, గ్రిడ్ సరఫరా సమస్యగానే మిగిలింది. రాబోయే ఐదేళ్లలో భారతదేశ విద్యుత్ డిమాండ్ సంవత్సరానికి 6.0-6.5% CAGR తో పెరుగుతుందని అంచనా. ఇందులో డేటా సెంటర్ల వాటా గణనీయంగా ఉంటుంది.