భారత్ AI కింగ్ అవుతుందా? భారీ పెట్టుబడులు.. కానీ డిజిటల్ సార్వభౌమత్వానికి ముప్పు?

భారత AI ఆశయాలు: డేటా సెంటర్లే కీలకం

భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ దార్శనికత ప్రకారం, దేశం ప్రపంచ AI అభివృద్ధిలో మరియు డేటా కేంద్రంగా కీలక పాత్ర పోషించనుంది. దీనికి పునాది వంటి డేటా సెంటర్లపై దృష్టి సారించారు. దేశాన్ని ప్రపంచస్థాయి డేటా మౌలిక సదుపాయాల గమ్యస్థానంగా మార్చడానికి, ప్రభుత్వం 2026-27 బడ్జెట్ లో కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. 2047 వరకు డేటా సెంటర్ సేవలను ఉపయోగించుకునే విదేశీ సంస్థలకు 20 ఏళ్ల పాటు పన్ను మినహాయింపు (tax holiday) ప్రకటించింది. దీనివల్ల సొంతంగా డేటా సెంటర్ ఏర్పాటు చేసినా, లేక దేశీయ ప్రొవైడర్ల సేవలు వాడుకున్నా ఒకే విధమైన పన్ను ప్రయోజనం లభిస్తుంది. ఈ AI రంగం అభివృద్ధికి 'ఇండియా AI మిషన్' కింద సుమారు ₹10,371.92 కోట్ల (సుమారు $1.2 బిలియన్ డాలర్లు) నిధులను కేటాయించారు. 'వికిసిత్ భారత్' లక్ష్యం వైపు వెళ్లే క్రమంలో బహుళజాతి కంపెనీల పాత్ర చాలా కీలకంగా మారింది.

టెక్ దిగ్గజాల భారీ పెట్టుబడులు

సాంకేతిక దిగ్గజాలు కూడా భారత్ AI రంగంలో తమ నిబద్ధతను చాటుకుంటున్నాయి. Google CEO సుందర్ పిచాయ్, ఇప్పటికే భారత్‌లో ప్రకటించిన $15 బిలియన్ల AI మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడుల్లో భాగంగా, 'ఇండియా-అమెరికా కనెక్ట్ ఇనిషియేటివ్' ను ప్రకటించారు. దీనిలో భాగంగా, విశాఖపట్నంలో కొత్త అంతర్జాతీయ సబ్‌సీ గేట్‌వేతో పాటు, నాలుగు ఖండాలకు డిజిటల్ కనెక్టివిటీని పెంచేందుకు కొత్త అండర్సీ కేబుల్ మార్గాలు ఏర్పాటు చేయనున్నారు. OpenAI కూడా ఈ ఏడాది ముంబై, బెంగళూరులో రెండు కొత్త కార్యాలయాలు తెరవనుంది. 2030 నాటికి భారతదేశ AI మార్కెట్ $126 బిలియన్లకు చేరుతుందని అంచనా. మైక్రోసాఫ్ట్ కూడా దేశ AI మౌలిక సదుపాయాల కోసం ఆసియాలోనే అతిపెద్ద పెట్టుబడిగా $17.5 బిలియన్లను ప్రకటించింది. 2026లో దేశీయ IT ఖర్చు $176 బిలియన్లను మించిపోతుందని అంచనా.

డిజిటల్ సార్వభౌమత్వానికి సవాళ్లు

అయితే, భారీ పెట్టుబడులు, ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహం ఉన్నప్పటికీ, దేశీయ AI రంగంలో గుత్తాధిపత్యం (monopolistic tendencies) ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దేశీయ స్టార్టప్‌లు డౌన్‌స్ట్రీమ్ AI అప్లికేషన్లలో రాణిస్తున్నప్పటికీ, అప్‌స్ట్రీమ్ డేటా లేయర్, ఫౌండేషనల్ AI మోడల్స్ వంటివి కొన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థల చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఇది భారత్ డిజిటల్ సార్వభౌమత్వానికి (Digital Sovereignty) గణనీయమైన ముప్పు కలిగిస్తుంది. తమ సాంకేతిక భవిష్యత్తును తాము నిర్దేశించుకోవడంలో, దేశీయ చట్టాలు, ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా AI వ్యవస్థలను రూపొందించుకోవడంలో ఇది అడ్డంకిగా మారవచ్చు. దీనికి భిన్నంగా, యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) AI చట్టం, GDPR వంటి నిబంధనలతో AI సార్వభౌమత్వాన్ని పరిరక్షించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.

మౌలిక సదుపాయాలు, నిధుల అంతరం

భారత్ AI రంగంలో పవర్ హౌస్‌గా మారాలని చూస్తున్నప్పటికీ, AI మౌలిక సదుపాయాలలో భారీ పెట్టుబడి అంతరం (investment gap) ఉంది. గ్లోబల్ వార్షిక ఖర్చు $300 బిలియన్లకు మించి ఉండగా, భారత్ వార్షిక AI మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడిని రెట్టింపు చేసి $1.2 బిలియన్లకు మించి పెంచాలని NVIDIA వంటి సంస్థలు సూచిస్తున్నాయి. డేటా సెంటర్ల సంక్లిష్టత, భద్రతాపరమైన ఒత్తిళ్లు, నైపుణ్యం కలిగిన AI, డేటా నిపుణుల కొరత వంటి సవాళ్లున్నాయి. దీనివల్ల విదేశీ భాగస్వాములపై ఆధారపడటం పెరుగుతోంది. డేటా సెంటర్ల నిర్మాణం, నిర్వహణలో శక్తి, నీటి వినియోగం వంటి పర్యావరణపరమైన ఆందోళనలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. అయితే, దేశీయంగా వేగంగా పెరుగుతున్న డిజిటలైజేషన్, ప్రభుత్వ మద్దతు వల్ల డేటా సెంటర్ల మార్కెట్ 2026-32 మధ్య 14.60% CAGR తో వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా.

నిర్మాణాత్మక లోపాలు, భవిష్యత్ అంచనాలు

ఇటీవల జరిగిన ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026కి బిల్ గేట్స్, NVIDIA CEO వంటి ప్రముఖులు తప్పుకోవడం కూడా ఈ రంగంలోని సున్నితమైన అంశాలను సూచిస్తోంది. భారత్ AI మార్కెట్ 2032 నాటికి $130.63 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, ఫౌండేషనల్ AI మోడల్స్ కోసం విదేశీ సంస్థలపై ఆధారపడటం, మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరుల పెంపులో సవాళ్లు దీర్ఘకాలిక విజయాన్ని నిర్ణయించడంలో కీలకం కానున్నాయి. కేవలం గ్లోబల్ టెక్ దిగ్గజాలకు డౌన్‌స్ట్రీమ్ డిప్లాయర్‌గా మారకుండా, నిజమైన సార్వభౌమ AI వ్యవస్థను దేశం ఎలా నిర్మిస్తుందనేది ముఖ్యం.