సమ్మిట్ లో వెలుగు చూసిన చేదు నిజాన్ని
ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026, దేశ సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించాల్సిన వేదికగా కాకుండా, ఒక చేదు నిజాన్ని బయటపెట్టింది. మన దేశంలో ఆవిష్కరణల వేట అనేది నిజమైన ఫలితాల కంటే, కేవలం పురోగతిని చూపించడంపైనే ఎక్కువగా దృష్టి సారించిందని ఈ సమ్మిట్ స్పష్టం చేసింది. ఒక విద్యా సంస్థ దిగుమతి చేసుకున్న టెక్నాలజీని 'మనది' అని ప్రదర్శించడం, డ్రోన్ ఉత్పత్తులను కూడా దిగుమతి చేసుకోవడం వంటివి దీనికి నిదర్శనమని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. ఈ 'క్వాంటిటీ ఓవర్ క్వాలిటీ' విధానం, మన దేశంలో ఇన్సెంటివ్ నిర్మాణాల్లో లోతుగా పాతుకుపోయిందని, నిజమైన రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్మెంట్ (R&D) ను పక్కన పెట్టి, కేవలం ప్రక్రియలకే ప్రాధాన్యత పెరిగిందని అభిప్రాయపడుతున్నారు. AI రంగంలో ముందుండాలంటే, ప్రకటించుకున్న విజయాలు కాదు, సాధించిన విజయాలు ముఖ్యం.
పేటెంట్ల paradox: పరిమాణమేనా, విలువ కూడానా?
దేశీయంగా పేటెంట్ల సంఖ్యలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే 5వ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, AIకి సంబంధించిన పేటెంట్ అప్లికేషన్లలో కేవలం 0.37% మాత్రమే మంజూరు అవుతున్నాయి. విద్యా సంస్థల విషయానికొస్తే, ఈ రేటు మరింత తగ్గి, కేవలం 1% మాత్రమే ఉంది. ఇది కార్పొరేట్ రంగంలో సుమారు 40% గ్రాంట్ రేట్లతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. IITలు, IISc వంటి ప్రీమియర్ సంస్థలు మాత్రం మెరుగ్గా రాణిస్తున్నాయి. IITలు 2020-2023 మధ్య కాలంలో సుమారు 64% గ్రాంట్ రేట్ సాధించగా, IISc దాదాపు **68%**కి చేరుకుంది. అయితే, అనేక హై-వాల్యూమ్ ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాలు వేలాది అప్లికేషన్లు దాఖలు చేసినప్పటికీ, 1.87% నుండి 2.8% వంటి తక్కువ గ్రాంట్ రేట్లను నమోదు చేస్తున్నాయి. దీని వెనుక ఉన్న అసలు కారణం, ఆవిష్కరణ నాణ్యత కంటే, పేటెంట్ ఫైలింగ్ చేయడానికే ప్రాధాన్యత లభిస్తుండటమే.
'ఇన్నోవేషన్ థియేటర్' కు కారణమవుతున్న ప్రోత్సాహకాలు
ఈ సమస్యకు మూల కారణం విధానాల రూపకల్పనలోనే ఉంది. ప్రతి దేశీయ పేటెంట్ ఫైలింగ్కు ప్రభుత్వం నుంచి ₹2 లక్షల వరకు రీయింబర్స్మెంట్, విద్యా సంస్థలకు భారీ ఫీజు రాయితీలు, అంతేకాకుండా నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్వర్క్ (NIRF) లో పేటెంట్ల సంఖ్యను ర్యాంకుల్లో చేర్చడం.. ఇవన్నీ పేటెంట్లను భారీగా ఫైల్ చేయడానికి బలమైన ఆర్థిక ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తున్నాయి. అధిక ర్యాంకింగ్లు ఎక్కువ మంది విద్యార్థులను, ఆదాయాన్ని ఆకర్షిస్తాయి. దీంతో, పేటెంట్ ఫైలింగ్ అనేది సంస్థాగత ప్రతిష్టకు, ఆర్థిక లాభానికి ఒక సులువైన మార్గంగా మారింది. ఫైల్ చేయండి, రీయింబర్స్మెంట్ క్లెయిమ్ చేయండి, ర్యాంకు మెరుగుపరచుకోండి, అడ్మిషన్లు పొందండి.. ఇదే ఒక నిరంతర ప్రక్రియగా మారింది. చైనా లాంటి దేశాలు, శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలను పారిశ్రామికాభివృద్ధిలో విజయవంతంగా అనుసంధానం చేస్తూ, 2020-2024 మధ్య టెక్నాలజీ కాంట్రాక్ట్ వాల్యూమ్లో 141.7% వృద్ధిని సాధించాయి. జపాన్ కూడా, ఉమ్మడి పరిశోధన ఆవిష్కరణలకు 60-70% పేటెంట్ గ్రాంట్ రేట్లను నిర్వహిస్తోంది.
లోతైన విశ్లేషణ: వ్యవస్థాగత బలహీనతలు, కోల్పోతున్న అవకాశాలు
ప్రస్తుతం ఉన్న వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన లోపం ఏమిటంటే, పరిమాణాత్మక కొలమానాల కంటే, గుణాత్మక ఫలితాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేటెంట్లలో కేవలం 5-10% మాత్రమే వాణిజ్యీకరణ చెందుతాయి. మన దేశంలోని NIT Rourkela వంటి క్యాంపస్లలో కూడా ఈ రేటు 10-15% గా ఉంది. అంటే, చాలా 'ఆవిష్కరణలు' కేవలం కాన్సెప్ట్ ప్రూఫ్ లుగానే మిగిలిపోతున్నాయి, వాటికి సరైన వాణిజ్య ప్రణాళిక గానీ, వివిధ విభాగాల మధ్య అనుసంధానం గానీ ఉండటం లేదు. ప్రపంచ నాయకులైన దక్షిణ కొరియా (4.9%), చైనా (2.4%) తో పోలిస్తే, భారతదేశం యొక్క గ్రాస్ ఎక్స్పెండిచర్ ఆన్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్మెంట్ (GERD) GDPలో కేవలం 0.6% నుండి 0.8% మధ్యే ఉంది. ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ రంగం GERDలో కేవలం 36% మాత్రమే సహకరిస్తోంది (చైనా, దక్షిణ కొరియాల్లో 70% పైగా). ఇది కొత్త ఆవిష్కరణలకు ఆటంకం కలిగిస్తోంది. 'ట్రాన్స్లేషనల్ రీసెర్చ్' లేకపోవడం వల్ల, అకడమిక్ అవుట్పుట్, మార్కెట్ అవసరాల మధ్య అగాధం ఏర్పడుతోంది. దీంతో, పేటెంట్ అనేది ఒక ముగింపుగా కాకుండా, ఒక మైలురాయిగా పరిగణించబడుతోంది. నిజమైన R&Dని, కేవలం ర్యాంకింగ్ పాయింట్ల కోసం చేస్తున్న వ్యూహాల నుంచి వేరు చేయడం కష్టమైపోతోంది.
భవిష్యత్ ప్రణాళిక: ఆశయాలను వాస్తవాలతో అనుసంధానించడం
AI రంగంలో అగ్రగామిగా ఎదగడానికి భారతదేశానికి తిరుగులేని బలాలున్నాయి. ప్రపంచంలోనే రెండో స్థానంలో ఉన్న ప్రతిభావంతులైన యువశక్తి, పెరుగుతున్న పెట్టుబడులు ($20 బిలియన్ పైగా) దీనికి నిదర్శనం. ₹10,300 కోట్ల పెట్టుబడితో వస్తున్న ఇండియా AI మిషన్, వేలాది GPUలను, AI డేటా ల్యాబ్లను ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే, ఈ పునాది అంశాలన్నీ కూడా తప్పుడు ఇన్సెంటివ్ ఫ్రేమ్వర్క్ వల్ల బలహీనపడుతున్నాయి. విధానాల్లో మార్పులు చాలా అవసరం. రీయింబర్స్మెంట్ను ఫైలింగ్ నుంచి గ్రాంట్కు మార్చాలి. ఇన్సెంటివ్లు వాణిజ్యీకరణ విజయంతో ముడిపడి ఉండాలి. అసాధారణమైన ఫైలింగ్-టు-గ్రాంట్ రేషియోలను ఆడిట్ చేయాలి. ర్యాంకింగ్ వ్యవస్థలను, కేవలం సంఖ్యల కంటే కొలవదగిన ప్రభావంపై దృష్టి సారించేలా సంస్కరించడం అత్యవసరం. చైనా విజయం, ఆవిష్కరణలను పారిశ్రామికాభివృద్ధి, విధానపరమైన మద్దతుతో అనుసంధానం చేయడం వల్లనే సాధ్యమైంది. భారతదేశానికి, AIలో నిజమైన నాయకత్వం అనేది, కేవలం వేగవంతమైన ఫైలింగ్ల ద్వారా కాకుండా, నిరంతర పరిశోధన, కఠినమైన ధృవీకరణ, మార్కెట్ విజయం ద్వారానే లభిస్తుంది.