సూపర్ ఫాస్ట్ యాక్షన్: ప్రభుత్వ ఆదేశాలపై 3 గంటల డెడ్లైన్
భారత ప్రభుత్వం సోషల్ మీడియా ఇంటర్మీడియరీలపై AI-జనరేటెడ్ కంటెంట్ నియంత్రణ విషయంలో కఠినంగా వ్యవహరిస్తోంది. అత్యంత కీలకమైన మార్పు ఏమిటంటే, ప్రభుత్వ టేక్డౌన్ (తొలగింపు) ఆదేశాలపై ప్లాట్ఫామ్లు 3 గంటల్లోపు స్పందించాల్సి ఉంటుంది. గతంలో ఉన్న 36 గంటల సమయం కాస్తా ఇప్పుడు గణనీయంగా తగ్గింది. దీనికి తోడు, అనుమతి లేకుండా తీసిన అశ్లీల చిత్రాలు (non-consensual nude imagery) వంటి వాటి విషయంలో అయితే, గడువు 2 గంటలే, గతంలో 24 గంటలు ఉండేది. వైరల్ అవుతున్న డీప్ఫేక్లు, తప్పుడు సమాచారాన్ని అడ్డుకోవడానికి ఈ వేగవంతమైన చర్యలు అవసరమని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ, డిజిటల్ పాలసీ విశ్లేషకులు మాత్రం ఇది ప్లాట్ఫామ్ల బాధ్యతను (liability) పునర్నిర్వచిస్తుందని, అతిగా స్పందించి (over-compliance) కంటెంట్ను తొలగించేలా ప్రోత్సహిస్తుందని, న్యాయ ప్రక్రియకు భంగం కలిగిస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
కార్యకలాపాలపై ఒత్తిడి, 'ముందు జాగ్రత్తే మేలు' అనే ధోరణి
ఇంత తక్కువ సమయంలో న్యాయపరమైన సమీక్ష చేయడం ఎంతవరకు సాధ్యమనే దానిపై పరిశ్రమ వర్గాలు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. అనేక అంతర్జాతీయ ప్లాట్ఫామ్లు భారతదేశం వెలుపల తమ సెంట్రలైజ్డ్ మోడరేషన్ హబ్లను కలిగి ఉన్నాయి. దీనివల్ల, దేశంలో నిరంతరాయంగా పనిచేసే కంప్లైయన్స్ (compliance) మౌలిక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది. ఈ కార్యకలాపాల మార్పు వల్ల ఖర్చులు పెరగడమే కాకుండా, చిన్న ప్లాట్ఫామ్లు, స్టార్టప్లకు ఇది పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది. నియంత్రణ సంస్థల చర్యలను నివారించడానికి త్వరగా స్పందించాల్సిన ఒత్తిడి, ప్లాట్ఫామ్లను సరైన విచారణ జరపకుండానే కంటెంట్ను తొలగించేలా ప్రేరేపిస్తుంది. దీనిని 'ఓవర్-కంప్లైయన్స్' అంటారు, ఇది చట్టబద్ధమైన భావప్రకటనను అణిచివేసే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.
సేఫ్ హార్బర్ (Safe Harbour) కు ముప్పు
ఈ కుదించబడిన గడువులు భారతదేశంలోని సేఫ్ హార్బర్ నిబంధనలకు (third-party content పై చట్టపరమైన రక్షణ) సవాలు విసురుతున్నాయి. గడువులోగా స్పందించడంలో విఫలమైతే, ఈ కీలకమైన రక్షణను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, సేఫ్ హార్బర్ హోదాను కోల్పోయే ప్రమాదం, నోటీసు చట్టబద్ధతను సరిగా అంచనా వేయకుండానే కంటెంట్ను వేగంగా తొలగించే ఖర్చుతో పోలిస్తే ఎక్కువగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, సహయోగ పోర్టల్ (Sahyog portal) పరిధిని విస్తరించడం, అనేక రాష్ట్ర స్థాయి అధికారులు నోటీసులు జారీ చేసే అవకాశం కల్పించడం వల్ల, ప్లాట్ఫామ్లకు ఒకేసారి ఎక్కువ అభ్యర్థనలు వచ్చిపడతాయి. ఇది కంప్లైయన్స్ సవాలును మరింత తీవ్రతరం చేసి, డీప్ఫేక్లను లక్ష్యంగా చేసుకునే ఉద్దేశ్యం కాకుండా, ఇతర చట్టబద్ధమైన కంటెంట్పై కూడా అవాంఛిత సెన్సార్షిప్కు దారితీస్తుంది.
ప్రపంచ నియంత్రణల నేపథ్యంలో, ఊహించని పరిణామాలు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు AI కంటెంట్ నియంత్రణతో సతమతమవుతుండగా, భారతదేశం విధించిన 3 గంటల టేక్డౌన్ ఆదేశం దాని తీవ్రమైన వేగం కారణంగా ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వంటి అనేక ఇతర దేశాలలో, డిజిటల్ సర్వీసెస్ యాక్ట్ (Digital Services Act) వంటి చట్టాల ప్రకారం, ప్లాట్ఫామ్లకు కంటెంట్ను అంచనా వేయడానికి, నోటీసులకు ప్రతిస్పందించడానికి ఎక్కువ సమయం ఇవ్వబడుతుంది. తరచుగా, పూర్తిస్థాయి విచారణ ప్రక్రియలు, న్యాయ సమీక్షలు ఉంటాయి. భారతదేశం విధానం, విస్తృతమైన పార్లమెంటరీ చర్చలకు బదులుగా, కార్యనిర్వాహక నోటిఫికేషన్ ద్వారా అమలు చేయబడటం, కీలకమైన చర్చలు, పారదర్శకతను దాటవేస్తుందని విమర్శకులు ఆరోపిస్తున్నారు. గతంలో భారతదేశ ఇంటర్మీడియరీ నిబంధనలపై వచ్చిన సవాళ్లు, ఆన్లైన్ కంటెంట్పై ప్రభుత్వ విస్తృత నియంత్రణపై ఆందోళనలను ఎత్తిచూపాయి. ప్రభుత్వం తప్పుడు సింథటిక్ మీడియా, నకిలీ ప్రభుత్వ పత్రాలు, అశ్లీల డీప్ఫేక్లను లక్ష్యంగా చేసుకోవాలనే లక్ష్యం ఉన్నప్పటికీ, ఈ వేగవంతమైన గడువు, సాధారణ AI అప్లికేషన్లు, చట్టబద్ధమైన వినియోగదారు-సృష్టించిన కంటెంట్పై కూడా దుష్ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. ఇమేజ్ ఎన్హాన్స్మెంట్ లేదా అనువాదం వంటి సాధారణ AI పనులు మినహాయించబడినప్పటికీ, వేగవంతమైన అమలు నమూనా, నియంత్రణ అనిశ్చితి, వ్యాపారాలపై కంప్లైయన్స్ భారం పెరగడం వల్ల, భారతదేశం గ్లోబల్ డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్ హబ్గా మారాలనే ఆకాంక్షలకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు.