ప్రభుత్వ రంగంలో మరో కీలక ముందడుగు! ఆంధ్రాప్రదేశ్లో దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన మొట్టమొదటి క్వాంటం కంప్యూటింగ్ టెస్టింగ్ ఫెసిలిటీని అధికారికంగా ప్రారంభించారు. 'అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ' ఇనిషియేటివ్, ఇండియా నేషనల్ క్వాంటం మిషన్లో భాగంగా ఈ ఫెసిలిటీ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది దేశీయ క్వాంటం మౌలిక సదుపాయాలను (Infrastructure) నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
ఇందులో కొత్తగా 'అమరావతి 1S', '1Q' క్వాంటం కంప్యూటర్లు ఉంటాయి. వీటిని 80% పైగా దేశీయ భాగాలతోనే నిర్మించడం విశేషం. ప్రపంచ మార్కెట్ల కోసం క్వాంటం సిస్టమ్స్ను స్వతంత్రంగా డిజైన్ చేయడం, టెస్ట్ చేయడం, సర్టిఫై చేయడం, తయారు చేయడం వంటివి భారత్ సొంతంగా చేయగలగడమే దీని ముఖ్య లక్ష్యం. ప్రస్తుతం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న క్వాంటం కంప్యూటింగ్ మార్కెట్ 2030 నాటికి $5.2 బిలియన్ల నుండి $65 బిలియన్లకు చేరుతుందని అంచనా. ఈ నేపథ్యంలో, గ్లోబల్ స్థాయిలో తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవడానికి ఈ అడుగు భారత్కు సాయపడుతుంది.
దేశీయ క్వాంటం హార్డ్వేర్ నిర్మాణం
'అమరావతి 1S', '1Q' సిస్టమ్స్, విదేశీ క్వాంటం టెక్నాలజీపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలో ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు. ఈ స్వదేశీ ప్లాట్ఫామ్స్, పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, స్టార్టప్లకు క్వాంటం టెక్నాలజీని నేరుగా పరిశీలించే, ప్రయోగాలు చేసే అవకాశాలను పెంచుతాయి. ఆంధ్రాప్రదేశ్లో సమగ్రమైన క్వాంటం ఎకోసిస్టమ్ను నిర్మించడానికి 80కి పైగా పరిశ్రమ, విద్యా సంస్థలు భాగస్వామ్యం వహించాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2029 నాటికి అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీలో $1 బిలియన్ పెట్టుబడి పెట్టాలని యోచిస్తోంది.
గ్లోబల్ క్వాంటం రేసులో భారత్
చైనా సుమారు $15 బిలియన్ల పబ్లిక్ నిధులతో ముందుండగా, యూరోపియన్ యూనియన్ ($10 బిలియన్లకు పైగా), అమెరికా ($5 బిలియన్లకు పైగా) కూడా భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. భారత్ నేషనల్ క్వాంటం మిషన్, 2023-2031 మధ్యకాలంలో మధ్య-స్థాయి క్వాంటం కంప్యూటర్లను అభివృద్ధి చేయడానికి సుమారు ₹6,003.65 కోట్లు కేటాయించింది. IBM వంటి గ్లోబల్ సంస్థలు కూడా తమ కార్యకలాపాలను విస్తరిస్తున్నాయి. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), హెల్త్కేర్, ఫైనాన్స్, డిఫెన్స్ వంటి రంగాలలో క్వాంటం కంప్యూటింగ్ వినియోగం పెరుగుతుండటంతో, ఈ రంగంలో పోటీతత్వ స్థానాన్ని సంపాదించుకోవడం భారత్కు చాలా ముఖ్యం.
క్వాంటం రేసులో సవాళ్లు
క్వాంటం కంప్యూటింగ్ మార్కెట్ ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉంది. హార్డ్వేర్ చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది, పర్యావరణ శబ్దాలకు (Noise) ప్రభావితమవుతుంది, అలాగే అతి శీతల ఉష్ణోగ్రతల (Near-absolute-zero cooling) వద్ద పని చేయాల్సి ఉంటుంది. ఎర్రర్ కరెక్షన్ (Error Correction) అనేది ఒక పెద్ద సాంకేతిక సవాలు. ప్రస్తుతం, ఒక స్థిరమైన లాజికల్ క్యూబిట్ కోసం వేలాది ఫిజికల్ క్యూబిట్స్ అవసరం కావచ్చు. శిక్షణ పొందిన క్వాంటం నిపుణుల కొరత కూడా ఉంది. చైనా, యూఎస్, యూరోపియన్ యూనియన్లతో పోలిస్తే భారత్ పెట్టుబడుల స్థాయి తక్కువగా ఉంది. సాంకేతికత సంక్లిష్టత, దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి చక్రాలు వంటివి కూడా రిస్క్లను కలిగిస్తాయి. నిజమైన ఆచరణాత్మక సమస్యలను పరిష్కరించడంలో క్లాసికల్ కంప్యూటర్ల కంటే క్వాంటం కంప్యూటర్లు మెరుగ్గా పనిచేసే 'క్వాంటం అడ్వాంటేజ్' సాధించడం ఒక కీలక మైలురాయి. భవిష్యత్తులో క్వాంటం కంప్యూటర్లు ప్రస్తుత ఎన్క్రిప్షన్ను ఛేదించే ప్రమాదం కూడా ఉంది, కాబట్టి పోస్ట్-క్వాంటం క్రిప్టోగ్రఫీకి మారడం అవసరం.