భారత డీప్ టెక్: ఆవిష్కరణల్లో ముందున్నాం.. కానీ స్కేలింగ్ కు భారీ బ్రేక్!

పొదుపుతో ఆవిష్కరణలు.. కానీ నిధుల కొరత?

ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026 లో, భారతదేశ డీప్ టెక్ రంగం అపారమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉందని, ఇక్కడి ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యం, ఖర్చులను తగ్గించుకునే (frugality) విధానాలు ప్రపంచ స్థాయిలో పోటీ పడే కంపెనీలకు పునాది వేస్తున్నాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ వాతావరణం డీప్ టెక్ ఆవిష్కరణలకు ఎంతో అనుకూలమని వారు పేర్కొన్నారు. సమ్మిట్ తో పాటు విడుదలైన నివేదిక ప్రకారం, 2025లో AI, డీప్ టెక్ రంగాల్లో పెట్టుబడులు గణనీయంగా పెరిగాయి. ముఖ్యంగా AI కంపెనీలు 188 పెట్టుబడులతో $1.22 బిలియన్ నిధులను ఆకర్షించాయి. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 58% ఎక్కువ. మొత్తం వెంచర్ క్యాపిటల్ (VC) నిధుల్లో AI వాటా 12.3% కి చేరింది, ఇది 2020లో కేవలం 4.5% మాత్రమే ఉండేది. 2016 నుంచి చూస్తే, డీప్ టెక్ రంగంలో దాదాపు 2,100 ఒప్పందాల ద్వారా $28 బిలియన్ నిధులు సమీకరించబడ్డాయి, ఇది 2025 నాటికి భారతదేశ ప్రైవేట్ ఈక్విటీ, VC కార్యకలాపాలలో 15% వాటాను కలిగి ఉంది.

ప్రపంచ డీప్ టెక్ రేసులో భారత్ స్థానం

ఈ వృద్ధి ఉన్నప్పటికీ, అమెరికా, చైనా వంటి దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశ డీప్ టెక్ లక్ష్యాలు తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కొంటున్నాయి. అమెరికా డీప్ టెక్ రంగం మొత్తం $591 బిలియన్ నిధులను సమీకరించగా, చైనా $99.1 బిలియన్ తో దూసుకుపోతోంది. భారత్ గత దశాబ్దంలో సమీకరించిన $27.9 బిలియన్ తో పోలిస్తే ఇది చాలా ఎక్కువ. అంతేకాకుండా, చైనా తన VC నిధుల్లో దాదాపు 35% ను డీప్ టెక్ కు కేటాయిస్తుండగా, భారత్ లో ఈ వాటా కేవలం 15% మాత్రమే. 2025 లో భారతదేశ మొత్తం VC నిధులలో స్వల్ప తగ్గుదల కనిపించినా ($9.9 బిలియన్), AI స్టార్టప్‌లు తమ వాటాను గణనీయంగా పెంచుకున్నాయి. ఈ వ్యత్యాసం, దేశాల వ్యూహాత్మక పెట్టుబడులు, మార్కెట్ దృష్టిలో ఉన్న తేడాలను సూచిస్తుంది. చైనా సెమీకండక్టర్లు, AI, EVలు, రోబోటిక్స్ వంటి రంగాల్లో ప్రభుత్వ మద్దతుతో, భారీ నిధులతో దూసుకుపోతోంది.

గ్రోత్-స్టేజ్ లో నిధుల కష్టాలు

పెట్టుబడిదారులు, విశ్లేషకులు ఒక కీలకమైన అడ్డంకిని గుర్తించారు - అదేంటంటే, భారతీయ డీప్ టెక్ కంపెనీలకు గ్రోత్-స్టేజ్ (అభివృద్ధి దశ) లో నిధుల కొరత. తొలి దశలో పెట్టుబడులు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, సిరీస్ A, B దశల తర్వాత భారీ ఫాలో-ఆన్ ఫండింగ్ పొందడం పెద్ద సవాలుగా మారింది. దీనికి తోడు, కంపెనీలను IPO వరకు తీసుకెళ్లగల పెద్ద దేశీయ స్పెషలిస్ట్ డీప్ టెక్ ఫండ్స్ లేకపోవడం కూడా ఈ సమస్యను తీవ్రతరం చేస్తోంది. ఈ నిధుల కొరత వల్ల, చాలా భారతీయ స్టార్టప్‌లు స్కేలింగ్ కోసం విదేశీ పెట్టుబడులపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తుంది, లేదా ప్రపంచ విస్తరణ ప్రణాళికలను మందగింపజేయాల్సి వస్తుంది.

నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు, నిధుల అంతరాలు

భారత డీప్ టెక్ ఆశావహ దృక్పథానికి కొన్ని నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు అడ్డుపడుతున్నాయి. దేశీయ మార్కెట్ లో అధునాతన సాంకేతికతలను స్వీకరించడం, కొనుగోలు ప్రక్రియలు, రిస్క్ పట్ల భయం వల్ల ఆలస్యం అవుతోంది. భారతీయ పెట్టుబడిదారులు త్వరితగతిన రాబడిని కోరుకుంటారు, ఇది 7-10 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ అభివృద్ధి కాలం కలిగిన డీప్ టెక్ రంగంలో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం కష్టతరం చేస్తోంది. ఈ రిస్క్ పట్ల భయం, స్థానిక వెంచర్ క్యాపిటల్ లోతు తక్కువగా ఉండటం వల్ల, భారతీయ స్టార్టప్‌లు తరచుగా అమెరికా, చైనా దేశాల నుండి మెరుగైన నిధులు కలిగిన పోటీదారులతో అంతర్జాతీయంగా పోటీ పడాల్సి వస్తుంది. కార్పొరేట్ పెట్టుబడిదారులు కూడా రిస్క్ తీసుకోవడానికి ఇష్టపడటం లేదు. భారీ STEM టాలెంట్ పూల్ ఉన్నప్పటికీ, బహుళజాతి సంస్థలతో పోటీలో ఉత్తమ పరిశోధకులను స్టార్టప్‌లలో నిలుపుకోవడం ఒక నిరంతర సవాలు.

భవిష్యత్ అవకాశాలు: పాలసీలు, ఆచరణాత్మక ఆవిష్కరణలు

ప్రభుత్వం ₹1 లక్షల కోట్ల రీసెర్చ్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ (RDI) ఫండ్ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా, పరిశోధన, వాణిజ్యీకరణ మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించి, డీప్ టెక్ వృద్ధికి ఊతమివ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. డీప్ టెక్ కంపెనీలకు స్టార్టప్ గుర్తింపు కాలాన్ని 20 సంవత్సరాల వరకు పొడిగించడం వంటి విధానపరమైన మార్పులు కూడా ఈ రంగం యొక్క ప్రత్యేక అవసరాలపై పెరుగుతున్న గుర్తింపును సూచిస్తున్నాయి. AI, రోబోటిక్స్, క్వాంటం కంప్యూటింగ్ వంటి ప్రాథమిక సాంకేతికతలను వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, విద్య వంటి కీలక రంగాలలో వర్తింపజేయడం ద్వారా పెద్ద అవకాశాలు ఉన్నాయి. అయితే, ఈ సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచ స్థాయిలో తీసుకెళ్లడానికి, నిరంతర ప్రభుత్వ మద్దతుతో పాటు, డీప్ టెక్ ఆవిష్కరణలకు సహజంగా ఉండే సుదీర్ఘ అభివృద్ధి, వాణిజ్యీకరణ కాలాలను తట్టుకోగల ఓపికతో కూడిన, రిస్క్ స్వీకరించే పెట్టుబడులు అవసరం.