సంస్కరణల బాటలో టెలికాం మౌలిక సదుపాయాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేయనున్న SASCI పథకం సంస్కరణలు, భారతదేశ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణకు అడ్డుపడుతున్న కీలక అడ్డంకులను నేరుగా లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ముఖ్యంగా "రైట్ ఆఫ్ వే" (RoW) అనుమతుల విషయంలో సంస్కరణల పురోగతికి అనుగుణంగానే పెట్టుబడి నిధులను (Capital Disbursements) విడుదల చేయడం ద్వారా, రాష్ట్ర స్థాయిలో అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఎఫిషియన్సీని (Administrative Efficiency) పెంచాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. ఈ విధానం, కేవలం నిధుల కేటాయింపులకు పరిమితం కాకుండా, జాతీయ కనెక్టివిటీ లక్ష్యాలకు అవసరమైన విధానపరమైన సమన్వయాన్ని ప్రోత్సహించేలా రూపొందించబడింది.
రాష్ట్రాల పనితీరే నిధులకు కీలకం
స్పెషల్ అసిస్టెన్స్ టు స్టేట్స్ ఫర్ క్యాపిటల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ (SASCI) కింద కేటాయించిన నిధుల్లో సుమారు 60 శాతం వరకు సంస్కరణ-లింక్డ్ (Reform-Linked) పద్ధతిలో ఉంటాయి. రాష్ట్రాలు ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ నాటికి నిర్దేశించిన మైలురాళ్లను చేరుకోవాలి. ఆయా సెంట్రల్ లైన్ మినిస్ట్రీలు (Central Line Ministries) ఈ కంప్లైయెన్స్ రిపోర్ట్స్ (Compliance Reports) ను వెరిఫై (Verify) చేసిన తర్వాతే మిగిలిన నిధులు విడుదల చేయబడతాయి. ఈ యంత్రాంగం, పెట్టుబడులు నేరుగా ఆన్-గ్రౌండ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్మెంట్లోకి (On-ground infrastructure development) వెళ్లేలా చూస్తుంది. ఉదాహరణకు, టెలికాం టవర్లు, ఫైబర్ ఆప్టిక్ నెట్వర్క్ల (Fiber optic networks) సకాలంలో ఏర్పాటు వంటివి. RoW ఆమోదాలను సులభతరం చేయడం వంటి అవసరమైన సంస్కరణలను రాష్ట్రాలు అమలు చేయడంలో విఫలమైతే, ఈ ఇన్సెంటివ్-బేస్డ్ ఫండ్స్ (Incentive-based funds) పొందడంలో అవి అనర్హులుగా మారే అవకాశం ఉంది, తద్వారా భవిష్యత్ కేటాయింపులు కూడా సర్దుబాటు కావచ్చు. FY27 బడ్జెట్ అంచనాలో త్రాగునీటి వంటి విభాగాలకు ₹67,000 కోట్లు కేటాయించబడ్డాయి. గత పనితీరు, క్రమబద్ధీకరించిన ఫంక్షన్ల (Streamlined functions) ఆధారంగా ఈ నిధుల వినియోగంపై స్పష్టమైన అంచనాలున్నాయి.
టెలికాం అడ్డంకులు.. 'విక్షిత్ భారత్' లక్ష్యం
భారతదేశంలో టెలికాం ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (Telecom infrastructure) వేగంగా విస్తరించడానికి "రైట్ ఆఫ్ వే" (RoW)కు సంబంధించిన సవాళ్లు ప్రధాన అడ్డంకిగా నిలుస్తున్నాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రాజెక్టులలో గణనీయమైన జాప్యాలకు, ప్రాజెక్ట్ ఖర్చులు పెరగడానికి దారితీస్తున్నాయి. ఈ సంస్కరణల చొరవ దేశవ్యాప్తంగా ఈ ప్రక్రియలను ప్రామాణీకరించడం (Standardize) మరియు వేగవంతం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో (Underserved areas) టెలికాం నెట్వర్క్ల విస్తరణను సులభతరం చేయడం దీని ఉద్దేశ్యం. FY26లో మైనింగ్ రంగాన్ని (Mining sector) ఐదు కీలక సంస్కరణ ప్రాంతాలతో చేర్చారు. FY27 కోసం టెలికాం వంటి రంగాలకు రాష్ట్ర స్థాయిలో ప్రోత్సాహకాలు (Incentives) అవసరమని గుర్తించి, కొత్త రంగాలను జోడించడానికి మంత్రిత్వ శాఖలతో సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయి. ఇది 'విక్షిత్ భారత్' (Viksit Bharat) దార్శనికతకు అనుగుణంగా ఉంది. ఆర్థిక స్వావలంబన, అభివృద్ధికి అధునాతన డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు (Advanced digital infrastructure) కీలకమని దీనిలో ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. భారత టెలికాం రంగం (Indian telecom sector) డేటా సేవల కోసం బలమైన డిమాండ్ను చూస్తున్నప్పటికీ, పాలసీ మద్దతు (Policy support) మరియు వ్యాపారాన్ని సులభతరం చేయడం (Ease of doing business) స్థిరమైన పెట్టుబడులకు (Sustained investment) కీలకం.
భాగస్వామ్య బాధ్యత, భవిష్యత్ ప్రణాళికలు
కేంద్ర-ప్రాయోజిత పథకాలకు (Centrally sponsored schemes) రాష్ట్రాలు తమ వంతు వాటాను (Matching shares) అందించే ఖర్చు-భాగస్వామ్య సూత్రం (Cost-sharing principle) ఇక్కడ కూడా కొనసాగుతుంది. ప్రస్తుత కేటాయింపు కోసం, కేంద్ర గణనల ఆధారంగా ₹95,600 కోట్లు కేటాయించారు. రాష్ట్రాలు తమ వాటాను అందించాలని భావిస్తున్నారు. నిధులకే కాకుండా, రాష్ట్రాలు కఠినమైన గ్రౌండ్-లెవల్ అమలు (Rigorous ground-level implementation), ఖచ్చితమైన అకౌంటింగ్ (Accurate accounting) మరియు జాతీయ అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు (National development objectives) అనుగుణంగా పనులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని కూడా బాధ్యత వహించాలి. కొన్ని దీర్ఘకాలిక SASCI సంస్కరణలు (SASCI reforms) పునఃపరిశీలనకు రావచ్చు. అయితే, పౌరులకు, దేశానికి అవసరమైన సంస్కరణలను అమలు చేయడంపైనే దృష్టి కేంద్రీకరించబడింది. FY27 SASCI పథకం కోసం సంస్కరణ-లింక్డ్ నిధుల శాతం, సంస్కరణల జాబితా వంటి నిర్దిష్ట వివరాలు, వివిధ సెంట్రల్ లైన్ మినిస్ట్రీలు, డిపార్ట్మెంటల్ సెక్రటరీలతో (Departmental Secretaries) ప్రీ-బడ్జెట్ సమావేశాల (Pre-Budget meetings) తర్వాత రాబోయే వారాల్లో ఖరారు అయ్యే అవకాశం ఉంది.