ప్రపంచవ్యాప్తంగా AI రంగంలో పోటీ తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో, భారతదేశం కూడా 'AI సార్వభౌమాధికారం' కోసం వ్యూహాత్మకంగా అడుగులు వేస్తోంది. విదేశీ AI ప్లాట్ఫామ్లు, మౌలిక సదుపాయాలపై అధికంగా ఆధారపడితే, మన దేశ నిర్ణయాలపై ఇతర దేశాల వాణిజ్య, భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాలు ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అమెరికా, చైనా వంటి దేశాలు AI ఆధిపత్యం కోసం పోటీ పడుతుండగా, యూరప్ కూడా డిజిటల్ సార్వభౌమాధికారంపై దృష్టి సారించింది. భారతదేశం, తనకున్న విస్తారమైన డిజిటల్ నిర్మాణాన్ని, స్కేల్ను బలంగా వాడుకుంటూ, విదేశీ సాంకేతికతపై అతిగా ఆధారపడకుండా, అంతర్జాతీయ భాగస్వాములతో సహకరిస్తూ ఒక సమతుల్యతను పాటించాలని చూస్తోంది. ఈ క్రమంలోనే, AI మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు $250 బిలియన్ల పెట్టుబడికి హామీ లభించింది. డేటా సెంటర్లు, చిప్ తయారీ యూనిట్లు, అధునాతన AI మోడళ్లను ట్రైన్ చేయడానికి అవసరమైన కంప్యూటింగ్ పవర్ వంటి వాటిని బలోపేతం చేయడం ఈ నిధుల లక్ష్యం.
దేశం యొక్క AI స్వయం-సమృద్ధి లక్ష్యాలు 'ఇండియా AI మిషన్' (IndiaAI Mission) ద్వారా స్పష్టమవుతున్నాయి. 2024లో ఆమోదించబడిన ఈ కీలక కార్యక్రమం, సుమారు $1.25 బిలియన్ల బడ్జెట్తో, దేశీయంగా AI పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడంపై దృష్టి సారిస్తోంది. కంప్యూటింగ్ పవర్, దేశీయ ఫౌండేషనల్ మోడల్స్, పబ్లిక్ డేటాసెట్లు, బాధ్యతాయుతమైన AI వాడకం వంటివి దీని ప్రధానాంశాలు. దీని కింద, 10,000కు పైగా GPUలను అందించడంతో పాటు, ప్రత్యేకమైన, మల్టీమోడల్ AI మోడళ్ల కోసం 'ఇండియా AI ఇన్నోవేషన్ సెంటర్' ను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. 'భారత్ జెన్' (BharatGen) వంటి కార్యక్రమాలు 22 భారతీయ భాషల్లో పనిచేసే ఫౌండేషనల్ మోడళ్లను అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. 'సర్వం AI' (Sarvam AI) అధునాతన మల్టీలింగ్యువల్ లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్స్ (LLMs)ను ఇప్పటికే విడుదల చేసింది, ఇవి దేశంలోని అధికారిక భాషలన్నింటినీ కవర్ చేస్తాయి. 'AI కోష' (AIKosha) ప్లాట్ఫాం, AI మోడళ్లు, డేటాసెట్ల కోసం ఒక ఉమ్మడి లైబ్రరీని అందిస్తుంది. అంతేకాకుండా, సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమను ప్రోత్సహించడానికి $11 బిలియన్ల నిధిని ఏర్పాటు చేయాలని భారతదేశం యోచిస్తోంది, తద్వారా దేశీయ చిప్ తయారీని పెంచి, AIకి కీలకమైన స్థానిక సరఫరా గొలుసులను బలోపేతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ ప్రయత్నాలన్నీ భారతదేశం AIని కేవలం వినియోగించుకునే దేశంగా కాకుండా, ఒక సృష్టికర్తగా ఎదగాలనే ఆకాంక్షను తెలియజేస్తున్నాయి.
అయితే, ఈ ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాల సాధనలో భారతదేశం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కుంటోంది. ముఖ్యంగా, దిగుమతి చేసుకున్న చిప్లు, విదేశీ క్లౌడ్ సేవలపై ఆధారపడటం వ్యూహాత్మకపరమైన నష్టాలను కలిగిస్తోంది. పెరుగుతున్న గ్లోబల్ టెక్ పోటీ, సరఫరా గొలుసు సమస్యల నేపథ్యంలో ఇది మరింత ఆందోళనకరం. అధునాతన 3-5nm ఫ్యాబ్రికేషన్లలో, ముఖ్యంగా చిప్ తయారీలో, ఆసియా ప్రత్యర్థుల కంటే భారతదేశం వెనుకబడి ఉంది. ఈ ఆధారపడటం వల్ల కంప్యూటింగ్ ఖర్చులే కాకుండా, తూర్పు ఆసియా సరఫరా గొలుసుల నుంచి, భౌగోళిక రాజకీయ మార్పుల నుంచి వ్యాపారాలు అంతరాయాలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తూ, గణనీయమైన GDP, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆర్జించిపెట్టే IT సేవల రంగం కూడా AI ఆటోమేషన్ వల్ల ముప్పును ఎదుర్కొంటోంది. భారతీయ IT షేర్లలో వచ్చిన తీవ్రమైన అమ్మకాలు (2008 తర్వాత అత్యంత ఘోరమైనవి) AI తన లేబర్-ఇంటెన్సివ్ వ్యాపార నమూనాను దెబ్బతీయవచ్చనే భయాలను సూచిస్తున్నాయి. విశ్లేషకుల అంచనాల ప్రకారం, రాబోయే నాలుగు సంవత్సరాలలో AI పరిశ్రమ ఆదాయాలలో 9-12% కోత విధించవచ్చు. మరోవైపు, 2027 నాటికి $100 బిలియన్లను మించిపోతుందని అంచనా వేయబడిన డేటా సెంటర్ల రంగం, శిక్షణ పొందిన నిపుణుల కంటే ఎక్కువ ఉద్యోగాలు ఉండటంతో తీవ్రమైన ప్రతిభ కొరతను ఎదుర్కొంటోంది. శక్తి, నీటి వాడకానికి సంబంధించిన పర్యావరణ ఆందోళనలు కూడా ఈ విస్తరణపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
అయినప్పటికీ, భారతదేశ AI మార్కెట్ గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. 2034 నాటికి $13.2 బిలియన్లకు, 2033 నాటికి $325 బిలియన్లకు చేరుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. AI భారతదేశ GDPని గణనీయంగా పెంచుతుందని, 2035 నాటికి $600 బిలియన్ల ఆదాయాన్ని చేకూర్చవచ్చని, కేవలం జనరేటివ్ AI మాత్రమే $621 బిలియన్ల ఉత్పాదకతను జోడించవచ్చని అంచనాలున్నాయి. ప్రభుత్వం, ఆవిష్కరణలు, నైతిక నియంత్రణల మధ్య సమతుల్యతను సాధించేలా రిస్క్-బేస్డ్ ఫ్రేమ్వర్క్తో తన నిబంధనలను నవీకరిస్తోంది. పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి, AI స్వీకరణను వేగవంతం చేయడానికి విశ్వసనీయమైన AI వాతావరణాన్ని సృష్టించాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. డేటా సెంటర్ల కోసం దీర్ఘకాలిక పన్ను రాయితీలు వంటి విధానాలు దీనికి మద్దతు ఇస్తున్నాయి. భవిష్యత్ మార్గం, పరిశోధన, చిప్ సరఫరా గొలుసుల కోసం ప్రపంచ భాగస్వామ్యాలను సమతుల్యం చేసుకుంటూనే, వ్యూహాత్మక నియంత్రణను కోల్పోకుండా దేశీయ సామర్థ్యాలను నిర్మించుకోవడంలో ఉంది. ఈ భౌగోళిక రాజకీయ సవాళ్లను, దేశీయ లక్ష్యాలను నావిగేట్ చేయడంలోనే విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది, తద్వారా AI ఆధారపడటాన్ని కాకుండా, సమ్మిళిత, స్థిరమైన వృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తుంది.