SEBI ప్రకటన - కీలక మార్పులు
భారతదేశ మార్కెట్లను నియంత్రించే సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI), స్టార్టప్ ఫౌండర్ల ఎంప్లాయీ స్టాక్ ఆప్షన్ ప్లాన్స్ (ESOPs) పై కీలకమైన స్పష్టతను వెలువరించింది. ఈ చర్య అనేక స్టార్టప్లకు ఇనిషియల్ పబ్లిక్ ఆఫరింగ్స్ (IPOs) ను సులభతరం చేయనుంది. రెగ్యులేటర్ చేసిన తాజా సవరణ ప్రకారం, డ్రాఫ్ట్ ఆఫర్ డాక్యుమెంట్ దాఖలు చేయడానికి కనీసం ఒక సంవత్సరం ముందు మంజూరు చేయబడిన ESOPలను, ప్రమోటర్లుగా వారిని తిరిగి వర్గీకరించిన తర్వాత కూడా ఫౌండర్లు కలిగి ఉండవచ్చు మరియు వినియోగించుకోవచ్చు.
రెగ్యులేటరీ గందరగోళానికి తెర
గతంలో, ఒక కంపెనీ ప్రైవేట్ దశలో ఉన్నప్పుడు ఫౌండర్లు ESOPలను తమ పారితోషికంలో భాగంగా అందుకోవడానికి అనుమతి ఉన్నా, లిస్టింగ్ తర్వాత, ముఖ్యంగా ప్రమోటర్లుగా నియమించబడిన తర్వాత, ఈ ప్రయోజనాలను వినియోగించుకోవచ్చా అనే దానిపై అనిశ్చితి ఉండేది. ఈ అనిశ్చితి ఫౌండర్లకు, కంపెనీలకు ఇన్సెంటివ్ ప్లాన్లను రూపొందించడంలో ఆచరణాత్మక అడ్డంకులను సృష్టించింది.
సెప్టెంబర్ 8, 2025 న నోటిఫై చేయబడిన సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (షేర్ బేస్డ్ ఎంప్లాయీ బెనిఫిట్స్ అండ్ స్వెట్ ఈక్విటీ) (సవరణ) నిబంధనలు, 2025, నేరుగా ఈ సమస్యను పరిష్కరిస్తున్నాయి. మార్చి 2025 లో ప్రారంభమైన పబ్లిక్ కన్సల్టేషన్ నుంచి వచ్చిన ఈ సవరణ, SBEB నిబంధనలలో రెగ్యులేషన్ 9A ను ప్రవేశపెట్టింది.
కొత్త రెగ్యులేషన్ 9A వివరాలు
రెగ్యులేషన్ 9A ప్రకారం, డ్రాఫ్ట్ ఆఫర్ డాక్యుమెంట్లో 'ప్రమోటర్' లేదా 'ప్రమోటర్ గ్రూప్'లో భాగంగా గుర్తించబడిన ఉద్యోగి, ఒకవేళ ఆప్షన్లు, స్టాక్ అప్రిసియేషన్ రైట్స్ (SARs), లేదా ఇతర ప్రయోజనాలు డ్రాఫ్ట్ ఆఫర్ డాక్యుమెంట్ ఫైలింగ్కు కనీసం ఒక సంవత్సరం ముందు మంజూరు చేయబడితే, వాటిని కలిగి ఉండవచ్చు మరియు/లేదా వినియోగించుకోవచ్చు. ఈ నిబంధన, మంజూరు యొక్క నిబంధనలకు లోబడి మరియు వర్తించే చట్టాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
ఈ ఒక సంవత్సరం కూలింగ్-ఆఫ్ పీరియడ్ ఒక ముఖ్యమైన రక్షణ. ఇది ESOPలు లిస్టింగ్ ముందు స్వల్పకాలిక లాభాల కోసం కాకుండా, దీర్ఘకాలిక ప్రోత్సాహకాలతో ముడిపడి ఉండేలా నిర్ధారిస్తుంది. ఈ చర్య IPOకి వెంటనే జారీ చేయబడిన ESOPల నుండి ఫౌండర్లు ప్రయోజనం పొందకుండా నిరోధిస్తుంది, తద్వారా పెట్టుబడిదారులను రక్షిస్తుంది మరియు మూలధన నిర్మాణం యొక్క న్యాయబద్ధతను కాపాడుతుంది.
పేటీఎం కేసు నుంచి గుణపాఠాలు
పేటీఎం కేసులో ఇలాంటి రక్షణల ప్రాముఖ్యత హైలైట్ అయింది. ఫౌండర్ విజయ్ శేఖర్ శర్మ, కంపెనీ 2021 IPOకి కొద్దికాలం ముందు తన షేర్లను ఒక ఫ్యామిలీ ట్రస్ట్కు బదిలీ చేశారు మరియు నాన్-ప్రమోటర్గా వర్గీకరించబడ్డారు. ఇది అక్రమంగా ఉండగల ESOPలను పొందడానికి అతన్ని అనుమతించి ఉండేది. SEBI, SBEB నిబంధనల ఉల్లంఘన జరిగిందని ఆరోపించింది. దీనికి ప్రతిగా, శర్మ ₹1,800 కోట్ల కంటే ఎక్కువ విలువైన ESOPలను వదులుకుని, ఏదైనా లిస్టెడ్ కంపెనీ నుండి కొత్త ESOPలను స్వీకరించడానికి మూడు సంవత్సరాల నిషేధాన్ని అంగీకరిస్తూ మే 2025 లో ఒక పరిష్కారం కుదిరింది. ఈ సంఘటన రెగ్యులేటరీ పర్యవేక్షణ మరియు కూలింగ్-ఆఫ్ పీరియడ్స్ యొక్క క్లిష్టమైన పాత్రను నొక్కి చెబుతుంది.
మార్కెట్ విశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం
ఇప్పుడు రెగ్యులేషన్ 9A అమల్లోకి రావడంతో, ఫౌండర్లు మరియు స్టార్టప్లు ఎంతో అవసరమైన స్పష్టతను పొందాయి. ఈ సంస్కరణ భారతదేశ మూలధన మార్కెట్లలో ఎక్కువ విశ్వాసాన్ని, పారదర్శకతను పెంపొందిస్తుందని భావిస్తున్నారు. నిర్వహణకు చట్టబద్ధమైన దీర్ఘకాలిక ప్రోత్సాహకాలు సంరక్షించబడుతూ, పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలు కాపాడబడుతూ, మరిన్ని కంపెనీలు IPOలను చేపట్టడాన్ని ఇది ప్రోత్సహిస్తుంది.