భారత ఐపీఓ మార్కెట్ లో కొత్త ట్రెండ్: హైప్ కాదు, ప్రాఫిట్ కే పెద్ద పీట!

ప్రాఫిటబిలిటీకే ఫస్ట్ ఛాయిస్!

భారత ఐపీఓ మార్కెట్ లో ఒక కీలక మార్పు కనిపిస్తోంది. గతంలో 'ఎంత ఖర్చయినా గ్రోత్' అనే మంత్రం నుంచి, ఇప్పుడు 'లాభదాయకతకే మొదటి ప్రాధాన్యత' అనే తీరుకు మారుతున్నారు.

పేటీఎం, పాలసీబజార్, నైకా వంటి స్టార్టప్ ల లిస్టింగ్ తర్వాత ఇన్వెస్టర్లు కాస్త నిరాశకు గురయ్యారు. దీంతో, కేవలం సేల్స్ పెంచడం, కస్టమర్లను ఆకర్షించడం మాత్రమే కాకుండా, కంపెనీలకు లాభాలు ఎలా వస్తున్నాయి, ఖర్చులను ఎలా నియంత్రిస్తున్నారు, యూనిట్ ఎకనామిక్స్ ఎలా ఉన్నాయి, క్యాష్ బర్న్ ఎంత ఉంది వంటి అంశాలపై ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడు గట్టిగా దృష్టి పెడుతున్నారు.

ఉదాహరణకు, క్విక్ కామర్స్ రంగంలో దూసుకుపోతున్న Zepto కంపెనీ FY25 లో సేల్స్ ను 129% పెంచుకున్నప్పటికీ, ₹3,367.3 కోట్ల భారీ నెట్ లాస్ ను నమోదు చేసింది. ఇది స్టార్టప్ లపై దూకుడుగా విస్తరిస్తూనే, ఆపరేషనల్ సామర్థ్యాన్ని చూపాల్సిన ఒత్తిడిని తెలియజేస్తుంది. 2021 లో లిక్విడిటీ అధికంగా ఉండి, గ్రోత్ అంచనాలతో పరుగులు పెట్టిన ఐపీఓల కాలానికి ఇది పూర్తిగా భిన్నం.

దేశీయ పెట్టుబడులు, ఐపీఓల కొత్త రూపం

మరోవైపు, దేశీయ పెట్టుబడుల (Domestic Capital) పాత్ర కూడా పెరుగుతోంది. 2025 నాటికి, మన దేశీయ సంస్థాగత మదుపరులు (DIIs) విదేశీ సంస్థాగత మదుపరులను (FIIs) అధిగమించి, ఈక్విటీ మార్కెట్ లో ₹72 ట్రిలియన్లు పెట్టుబడి పెట్టారు. మ్యూచువల్ ఫండ్స్, ఫ్యామిలీ ఆఫీసులు, ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు స్టార్టప్ లలో తమ పెట్టుబడులను పెంచుతూ, IPOలకే కాకుండా ప్రైవేట్ ఫండింగ్ రౌండ్లలోనూ కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. దేశీయ నిధులు ఇప్పుడు ఇండియా PE ఎకోసిస్టమ్ లో దాదాపు 50–55% వరకు యాక్టివ్ ఇన్వెస్టర్లుగా మారాయి.

ఇప్పుడు IPOలు కేవలం కంపెనీల నుండి బయటకు వెళ్ళే మార్గం (Exit Route) గానే కాకుండా, వ్యాపారాన్ని విస్తరించుకోవడానికి కావాల్సిన 'గ్రోత్ క్యాపిటల్' ను సమీకరించే ప్రధాన వేదికగా మారుతున్నాయి. FY25 లో వెంచర్-బ్యాక్డ్ స్టార్టప్ లు IPOలు, QIP లు, ఫాలో-ఆన్ ఆఫరింగ్స్ ద్వారా దాదాపు ₹44,000–45,000 కోట్ల వరకు నిధులను సమీకరించాయి.

వాల్యుయేషన్ విభజన, ఆర్థిక సవాళ్లు

అయితే, మార్కెట్ లో వాల్యుయేషన్ ల విషయంలో ఒక స్పష్టమైన తేడా కనిపిస్తోంది. Lenskart వంటి కంపెనీలు తమ ఆదాయానికి 235 రెట్లు అధికంగా IPO ధరను నిర్ణయించుకుని, ఆశించిన స్థాయిలో రాణించలేకపోయాయి. అదే సమయంలో, Groww వంటి కంపెనీలు 40 రెట్లు ఆదాయం వద్ద కొంత స్థిరత్వాన్ని చూపాయి. దీనిని బట్టి, బలమైన గవర్నెన్స్, స్పష్టమైన లాభాల మార్గం ఉన్న కంపెనీలు నిరంతర సంస్థాగత ఆసక్తిని పొందుతుండగా, అధిక ధరలు, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ లోపించినవి ఇన్వెస్టర్ల సందేహాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి.

అంతేకాకుండా, గ్లోబల్ అనిశ్చితి, పెరుగుతున్న చమురు ధరలు, రూపాయి బలహీనపడటం వంటి స్థూల ఆర్థిక అంశాలు (macroeconomic headwinds) కూడా స్టార్టప్ లపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. భారత ఈక్విటీ మార్కెట్ కూడా ఇతర ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ లతో పోలిస్తే అధిక వాల్యుయేషన్లలో ట్రేడ్ అవుతోంది. ఉదాహరణకు, MSCI ఇండియా ఫార్వర్డ్ P/E రేషియో 20-22x ఉండగా, MSCI ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ సగటు 12-14x మాత్రమే. ఈ ఖరీదైన ప్రారంభ వాల్యుయేషన్ లో ఎర్రర్ కి పెద్దగా స్కోప్ లేదు.

భవిష్యత్ అంచనాలు

రాబోయే రోజుల్లో, బలమైన గవర్నెన్స్, లాభాల బాట, క్రమశిక్షణాయుతమైన గ్రోత్ స్ట్రాటజీలున్న కంపెనీలు ఇన్వెస్టర్ల ఆదరణ పొందుతాయి. ఫిన్టెక్, AI, హెల్త్ టెక్, SaaS వంటి రంగాలు 2026 లో ఐపీఓ పైప్ లైన్ లో ముందుంటాయని అంచనా. భారతదేశం ఇకపై మరింత పరిణితి చెందిన, స్వీయ-ఆధారిత స్టార్టప్ ఫండింగ్ ఎకోసిస్టమ్ వైపు సాగుతుందని భావిస్తున్నారు.