ప్రస్తుతం ఇండియా స్టార్టప్ రంగం ఒక కీలక దశలో ఉంది. ఫండింగ్ తగ్గుముఖం పట్టింది, ఇన్వెస్టర్లు గ్రోత్ కంటే ప్రాఫిటబిలిటీకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, వెంచర్ క్యాపిటల్ సంస్థ ఇన్ఫ్లెక్షన్ పాయింట్ వెంచర్స్ (IPV) రాబోయే ఫిస్కల్ ఇయర్ 2027 (FY27) నాటికి 20 నుండి 25 కంపెనీలను ఎగ్జిట్ చేయాలనే లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకుంది. గడిచిన FY26 లో 16 ఎగ్జిట్స్ సాధించి, 41% బ్లెండెడ్ IRR (Internal Rate of Return) అందుకున్న IPV, ఈ అంచనాలను మెరుగైన అక్విజిషన్ యాక్టివిటీ, సెకండరీ మార్కెట్ లిక్విడిటీపై ఆధారపడి పెట్టుకుంది.
IPV తన "ఎగ్జిట్ ఇంజిన్" పైనే ఎక్కువగా నమ్మకం ఉంచింది. ఆరు సంవత్సరాలుగా బిల్డ్ చేసుకున్న బలమైన నెట్వర్క్, 700 కి పైగా వెంచర్ ఫండ్స్, ఫ్యామిలీ ఆఫీసులు, వ్యూహాత్మక ఇన్వెస్టర్లతో ఉన్న సంబంధాలు ఈ లక్ష్య సాధనకు దోహదపడతాయని సంస్థ భావిస్తోంది. కేవలం ఎగ్జిట్ సంఖ్య మాత్రమే కాదు, వాటి విలువ, IRR పరంగా కూడా నాణ్యతను మెరుగుపరచుకోవాలని చూస్తోంది. ఇన్వెస్టర్లు రిస్క్ తగ్గించుకుంటూనే, భవిష్యత్తులో లాభాల వాటా అందుకునేలా పాక్షిక ఎగ్జిట్స్ (Partial Exits) కూడా IPV వ్యూహంలో భాగం.
అయితే, IPV ఆశావాదానికి భిన్నంగా, భారత స్టార్టప్ రంగం ప్రస్తుతానికి సవాళ్లతో కూడుకున్నది. 2025 లో మొత్తం ఫండింగ్ 17% మేర తగ్గింది, డీల్ వాల్యూమ్స్ కూడా గణనీయంగా క్షీణించాయి. ఒకప్పుడు 'గ్రోత్ ఎట్ ఆల్ కాస్ట్స్' (Growth-at-all-costs) విధానాన్ని అనుసరించిన ఇన్వెస్టర్లు, ఇప్పుడు కఠినమైన ప్రాఫిటబిలిటీ, స్థిరమైన బిజినెస్ మోడల్స్ పైనే దృష్టి సారిస్తున్నారు. 2021 లో అధిక వాల్యుయేషన్లతో నిండిపోయిన మార్కెట్, ఇప్పుడు వాస్తవ పనితీరును ప్రశ్నిస్తోంది.
IPV ఎగ్జిట్ వ్యూహం, మార్కెట్లో పెరుగుతున్న స్ట్రాటజిక్ అక్విజిషన్ ట్రెండ్స్ తో సరిగ్గా సరిపోలుతుంది. 2025 లో మొత్తం ఎగ్జిట్స్ లో 48% వ్యూహాత్మక కొనుగోళ్ల ద్వారానే జరిగాయి, ఇవి $16 బిలియన్ విలువైనవి. టెక్ రంగంలో నిపుణుల కోసం కార్పొరేట్ కొనుగోళ్లు భారీగా పెరిగాయి. IPV పోర్ట్ఫోలియో కూడా FY26 లో దుమ్ము దులిపింది. సీక్రెట్ ఆల్కెమిస్ట్ (Secret Alchemist) నుంచి 192% IRR, ఏరెం (Aerem) నుంచి 60% IRR వంటి చెప్పుకోదగ్గ రాబడులు వచ్చాయి. అంతేకాకుండా, IPV జూలై 2025 లో గిఫ్ట్ సిటీ (GIFT City) నుండి $110 మిలియన్ విలువైన IPV ఇంటర్నేషనల్ అనే ఏంజెల్ ఫండ్ ను కూడా ప్రారంభించింది.
భారత వెంచర్ క్యాపిటల్ స్ట్రాటజీలు నిలకడగా ఉన్నప్పటికీ, పనితీరులో తీవ్రమైన వైవిధ్యం కనిపిస్తోంది. 2024 నాటి బెంచ్ మార్క్స్ ప్రకారం, VC ఫండ్స్ లో నెట్ IRR లలో భారీ వ్యత్యాసాలున్నాయి. 3one4 Capital వంటి సంస్థలు క్రమశిక్షణతో కూడిన అమలు ద్వారా ఫండ్ రిటర్నింగ్ మైల్ స్టోన్స్ సాధించాయి. అంటే, టాప్-క్వార్టైల్ రిటర్న్స్ సాధించడం అంత సులభం కాదని అర్థమవుతుంది.
IPV ఎగ్జిట్ లక్ష్యాలు పెరుగుతున్నప్పటికీ, మొత్తం స్టార్టప్ ఫండింగ్ గణనీయంగా క్షీణించింది. 2025 లో స్టార్టప్ ఫండింగ్ రౌండ్లు అంతకుముందు ఏడాదితో పోలిస్తే దాదాపు 39% పడిపోయాయి. మొత్తం పెట్టుబడులు 17% కంటే ఎక్కువగా తగ్గాయి. సీడ్ ఫండింగ్ కూడా చాలా ఏళ్ల కనిష్ట స్థాయిలకు చేరింది. ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడు బిజినెస్ మోడల్స్ ను క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తున్నారు, లాభదాయకతకే మొదటి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
2025 లో స్టార్టప్ IPO లలో రికవరీ కనిపించింది, VC లకు దాదాపు $2 బిలియన్ ఆదాయం తెచ్చిపెట్టింది. అయితే, అర్బన్ కంపెనీ (Urban Company), మీషో (Meesho) వంటి కొన్ని కంపెనీలు మంచి ప్రీమియంలతో లిస్ట్ అయితే, లెన్స్కార్ట్ (Lenskart), బ్లూస్టోన్ (BlueStone) వంటివి మిశ్రమ స్పందనను అందుకున్నాయి. ఇది కేవలం హైప్ కంటే, ఫండమెంటల్స్ పై ఎక్కువ దృష్టిని సూచిస్తుంది. IPO ల ద్వారా విజయవంతమైన నిష్క్రమణ మార్గం మరింత అనూహ్యంగా మారింది.
2026 లో భారత PE/VC మార్కెట్ బలమైన దేశీయ ఫండమెంటల్స్ తో నిలకడగా ఉంటుందని అంచనా. అయితే, ఇన్వెస్టర్ల ఎంపిక, క్రమశిక్షణతో కూడిన వాల్యూ క్రియేషన్ పై దృష్టి కొనసాగే అవకాశం ఉంది. IPV తన FY27 ఎగ్జిట్ లక్ష్యాలను చేరుకోవాలంటే, కేవలం తమ నెట్వర్క్ బలమే కాకుండా, పోర్ట్ఫోలియో కంపెనీలు బలమైన లాభదాయకత, స్థిరమైన వృద్ధిని ప్రదర్శించడం కీలకం. IPV యొక్క విస్తరించిన గ్లోబల్ ఫండ్ స్ట్రాటజీ వైవిధ్యతను అందిస్తుంది, కానీ అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పరిస్థితులు, రెగ్యులేటరీ వాతావరణాలను నావిగేట్ చేయడంలో కొత్త సంక్లిష్టతలను కూడా పరిచయం చేస్తుంది.
