సెబీ (SEBI) కీలక ప్రకటన చేసింది. ఆగస్టు 1, 2026 నుంచి స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల ద్వారా కంపెనీలు షేర్ల బైబ్యాక్లను (Share Buybacks) మళ్లీ చేపట్టవచ్చని తెలిపింది. ఈ కొత్త రూల్స్లో భాగంగా, కంపెనీలు తమ క్యాపిటల్లో **15%** వరకు మాత్రమే బైబ్యాక్ చేయాలి. అలాగే, ఈ ప్రక్రియను **66** రోజుల్లో పూర్తి చేయాలి.
సెబీ బైబ్యాక్ రూల్స్లో కీలక మార్పులు
సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) భారత స్టాక్ మార్కెట్లకు ఒక ముఖ్యమైన ప్రకటన చేసింది. ఆగస్టు 1, 2026 నుండి, కంపెనీలు ఓపెన్ మార్కెట్ ద్వారా (స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల ద్వారా) తమ షేర్లను తిరిగి కొనుగోలు చేసే (బైబ్యాక్) విధానాన్ని మళ్ళీ ప్రారంభించుకోవచ్చని తెలిపింది. ఇది 2025లో తీసుకున్న నిర్ణయానికి విరుద్ధంగా, ఈ మార్గాన్ని నిలిపివేసిన తర్వాత ఇప్పుడు తిరిగి తీసుకురావడం గమనార్హం. కంపెనీలకు తమ వద్ద ఉన్న మిగులు నిధులను సమర్ధవంతంగా వాడుకునే వెసులుబాటుతో పాటు, రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు కూడా మెరుగైన రక్షణ కల్పించడమే ఈ కొత్త నిబంధనల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
కఠినమైన నియంత్రణలు
ఈ కొత్త బైబ్యాక్ నిబంధనల ప్రకారం, లిస్టెడ్ కంపెనీలు కఠినమైన షరతులను పాటించాల్సి ఉంటుంది. కంపెనీ పేడ్-అప్ క్యాపిటల్ (Paid-up Capital) మరియు ఫ్రీ రిజర్వ్ల (Free Reserves) లో 15% వరకు మాత్రమే బైబ్యాక్ చేయగలవు. ఈ పరిమితి స్టాండలోన్ (Standalone) మరియు కన్సాలిడేటెడ్ (Consolidated) ఫైనాన్షియల్ స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా లెక్కించబడుతుంది. అంతేకాకుండా, బైబ్యాక్ ప్రక్రియను ప్రారంభించిన తేదీ నుంచి 66 పని దినాలలోపు తప్పనిసరిగా పూర్తి చేయాలి. పబ్లిక్ ప్రకటన వెలువడిన 4 పని దినాలలోపు బైబ్యాక్ ప్రారంభించాలి. దీనివల్ల బైబ్యాక్ ప్రక్రియల్లో అనవసరమైన జాప్యం నివారించబడుతుందని సెబీ భావిస్తోంది.
పన్నుల విధానంలో మార్పు
గతంలో, 2025లో ఈ బైబ్యాక్ విధానాన్ని నిలిపివేయడానికి ప్రధాన కారణం, షేర్హోల్డర్లందరికీ సమానంగా పన్నులు వర్తించకపోవడం మరియు పన్నుల విషయంలో అవకతవకలకు ఆస్కారం ఉండటమే. అప్పట్లో, కంపెనీపై పన్ను భారం పడేది. కానీ ఇప్పుడు, కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, బైబ్యాక్లో పాల్గొనే షేర్హోల్డర్లకే నేరుగా పన్ను భారం బదిలీ చేయబడుతుంది. వారు తమ క్యాపిటల్ గెయిన్స్పై (Capital Gains) సాధారణ స్టాక్ అమ్మకాల మాదిరిగానే పన్ను చెల్లించాలి. దీనివల్ల బైబ్యాక్లో పాల్గొన్నా, మార్కెట్లో అమ్మినా ఒకే రకమైన పన్ను విధానం అమలవుతుంది.
అదనపు భద్రతా చర్యలు
మార్కెట్ సమగ్రతను కాపాడటానికి, సెబీ మరిన్ని భద్రతా చర్యలను ప్రవేశపెట్టింది. బైబ్యాక్ కాల వ్యవధి మొత్తం ప్రమోటర్ (Promoter) మరియు అసోసియేట్ (Associate) హోల్డింగ్స్ను ISIN స్థాయిలో స్తంభింపజేయడం (Freezing) తప్పనిసరి. దీనివల్ల అనధికారిక కార్యకలాపాలను అరికట్టవచ్చు. అలాగే, ప్రకటించిన బైబ్యాక్ వల్ల మినిమమ్ పబ్లిక్ షేర్హోల్డింగ్ (Minimum Public Shareholding) అవసరాలు ఉల్లంఘనకు గురికాకుండా కంపెనీలు చూసుకోవాలి. మెర్చంట్ బ్యాంకర్ (Merchant Banker) నియామకాన్ని ఐచ్ఛికం (Optional) చేయడం వల్ల కంపెనీలపై కంప్లైయన్స్ ఖర్చులు తగ్గుతాయి. అయితే, పర్యవేక్షణ బాధ్యతను కంపెనీ ఇంటర్నల్ కంప్లైయన్స్ ఆఫీసర్, స్టాట్యూటరీ ఆడిటర్లు, మరియు సంబంధిత స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలపై ఉంచారు. వార్తాపత్రిక ప్రకటనలతో పాటు, ఎలక్ట్రానిక్ అప్డేట్స్ను కూడా అందించాలని కంపెనీలను ఆదేశించారు, తద్వారా ఇన్వెస్టర్లందరికీ సమాచారం సులభంగా అందుతుంది.
ఇకపై కంపెనీలు తమ క్యాపిటల్ కేటాయింపు వ్యూహాల్లో ఈ బైబ్యాక్ విధానాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తాయో చూడాలి. కఠినమైన 66 రోజుల గడువును కంపెనీలు ఎంత వేగంగా పాటిస్తాయి, మరియు పన్నుల భారం షేర్హోల్డర్లకు మారడం వల్ల బైబ్యాక్ ప్రకటనల సంఖ్యపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో రాబోయే కాలంలో స్పష్టమవుతుంది.