Whalesbook
SEBI ప్రతిపాదన: ఓపెన్ మార్కెట్ బైబ్యాక్స్ పునఃప్రారంభం
భారత స్టాక్ మార్కెట్లను నియంత్రించే SEBI, ఓపెన్ మార్కెట్ ద్వారా షేర్ల బైబ్యాక్ ను తిరిగి తీసుకురావడానికి సిద్ధమైంది. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమలులోకి రానున్న కొత్త పన్ను విధానం దీనికి ప్రధాన కారణం. ఇప్పటివరకు కంపెనీలు చెల్లించే డిస్ట్రిబ్యూషన్ టాక్స్ స్థానంలో, ఇకపై వాటాదారులకే బైబ్యాక్ ద్వారా వచ్చిన డబ్బుపై క్యాపిటల్ గెయిన్స్ రూపంలో పన్ను విధించబడుతుంది. దీనివల్ల డివిడెండ్లకు, బైబ్యాక్స్ కు మధ్య పన్ను పరంగా సమానత్వం వస్తుందని, గతంలో ఉన్న సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయని SEBI భావిస్తోంది.
పటిష్టమైన నియమాలతో వేగవంతమైన బైబ్యాక్స్
బైబ్యాక్స్ ను తిరిగి తీసుకురావడంతో పాటు, SEBI వాటి అమలులో కఠినమైన నిబంధనలను తీసుకురానుంది. కంపెనీలు తమ బైబ్యాక్ ఆఫర్లను ప్రారంభించిన 66 పని దినాలలోపు పూర్తి చేయాలి. అంతేకాకుండా, మొత్తం బైబ్యాక్ మొత్తంలో కనీసం 40% ను మొదటి సగం కాలంలోనే ఉపయోగించాలి. దీనివల్ల కంపెనీలు కేవలం ప్రకటనలు చేసి, నిధులు కేటాయించకుండా ఉండటం ఆగుతుంది. ఇన్సైడర్ ట్రేడింగ్ ను నివారించడానికి, బైబ్యాక్ వ్యవధిలో ప్రమోటర్ల షేర్లను ISIN స్థాయిలో ఫ్రీజ్ చేస్తారు. ప్రత్యేక ట్రేడింగ్ విండో అవసరాన్ని తొలగించడంతో, స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ లలో సాధారణ ట్రేడింగ్ కొనసాగుతుంది. ఈ చర్యలన్నీ పారదర్శకతను పెంచి, బైబ్యాక్స్ వేగంగా పూర్తయ్యేలా చేస్తాయి.
బైబ్యాక్స్ ఎందుకు నిలిచిపోయాయి? ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాటి ప్రాముఖ్యత
గతంలో ఓపెన్ మార్కెట్ రూట్ ను ఏప్రిల్ 1, 2025న నిలిపివేశారు. దీనికి కారణం 'ప్రైస్-టైమ్ మ్యాచింగ్' పద్ధతిలో, వేగంగా స్పందించే ఇన్వెస్టర్లే ఎక్కువ బైబ్యాక్ షేర్లను పొందుతున్నారని, చిన్న ఇన్వెస్టర్లకు అవకాశం దక్కడం లేదని భావించారు. అలాగే, కంపెనీ స్థాయి పన్ను విధానం కూడా అసమానతలకు దారితీసింది. దీంతో 'టెండర్ ఆఫర్' (Tender Offer) వైపు మళ్లడంతో, మొత్తం బైబ్యాక్ కార్యకలాపాలు బాగా తగ్గిపోయాయి. అమెరికా, యూకే వంటి దేశాల్లో ఓపెన్ మార్కెట్ బైబ్యాక్స్ సర్వసాధారణం. ఇవి ధరల నిర్ధారణకు, లిక్విడిటీని మెరుగుపరచడానికి, సమర్థవంతమైన మూలధన వినియోగానికి తోడ్పడతాయి. FICCI వంటి పరిశ్రమల సంఘాలు దీనిని తిరిగి తీసుకురావాలని ఒత్తిడి తెచ్చాయి, ముఖ్యంగా విదేశీ ఇన్వెస్టర్లు డబ్బును వెనక్కి తీసుకుంటున్న తరుణంలో ఇది మార్కెట్ కు మద్దతు ఇస్తుందని వాదించాయి.
కొత్త పన్నులు వాటాదారులపై, ప్రమోటర్లపై ప్రభావం
SEBI ప్రతిపాదనకు ప్రధాన చోదక శక్తి 2026 ఫైనాన్స్ యాక్ట్ (Finance Act) లోని మార్పులే. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమలులోకి వచ్చే ఈ సవరణ, పన్ను భారాన్ని కంపెనీల నుంచి వాటాదారులకు బదిలీ చేస్తుంది. బైబ్యాక్ ఆదాయాన్ని 'డీమ్డ్ డివిడెండ్స్' (Deemed Dividends) గా కాకుండా, క్యాపిటల్ గెయిన్స్ గా పరిగణిస్తారు. రిటైల్, దీర్ఘకాలిక ఇన్వెస్టర్లకు ఇది తరచుగా పన్ను పరంగా లాభదాయకం. దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభాలపై (Long-term Capital Gains) 12.5% పన్ను వర్తిస్తుంది. అయితే, ప్రమోటర్లకు వేర్వేరు పన్ను రేట్లు ఉన్నాయి. కార్పొరేట్ ప్రమోటర్లకు సుమారు 22%, నాన్-కార్పొరేట్ ప్రమోటర్లకు సుమారు 30% వరకు పన్ను ఉంటుంది. పన్ను ఎగవేతను అరికట్టే లక్ష్యంతో ఈ ఏర్పాటు చేశారు.
సవాళ్లు, ప్రమోటర్ల సంశయం
అయితే, కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. కఠినమైన 66 పని దినాల గడువు, మార్కెట్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మూలధనాన్ని కేటాయించాలనుకునే కంపెనీలకు ఇబ్బందికరంగా మారవచ్చు. అలాగే, వైవిధ్యమైన పన్ను రేట్లు రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు మంచిదైనా, ప్రమోటర్లకు ఇది మునుపటిలా పన్ను-స్నేహపూర్వకంగా లేకపోవచ్చు. కొందరు నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రమోటర్లు టెండర్ ఆఫర్ మార్గానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వవచ్చు, ఎందుకంటే అందులో గ్యారంటీడ్ ధరలు, నిష్క్రమణకు స్పష్టత ఉంటుంది. గతంలో 2012-13 తర్వాత ఓపెన్ మార్కెట్ బైబ్యాక్స్ గణనీయంగా తగ్గి, టెండర్ ఆఫర్లకు మారినట్లు డేటా చెబుతోంది.
భవిష్యత్తులో ఏం ఆశించవచ్చు?
న్యాయమైన పన్ను విధానంతో పాటు ఓపెన్ మార్కెట్ బైబ్యాక్స్ ను తిరిగి తీసుకురావడం, మార్కెట్ అవసరాలు, ఇన్వెస్టర్ల డిమాండ్లకు SEBI అనుగుణంగా మారుతోందని సూచిస్తుంది. వాస్తవ ప్రభావం, కంపెనీలు స్వల్పకాలిక గడువులు, కొత్త పన్ను ప్రోత్సాహకాలకు ఎలా స్పందిస్తాయనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఏదేమైనా, ఈ మార్పు మార్కెట్ స్థిరత్వానికి, లిక్విడిటీని పెంచడానికి, మెరుగైన మూలధన కేటాయింపులకు దారితీస్తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇది మరింత సమానమైన, పారదర్శకమైన కార్పొరేట్ చర్యల దిశగా విస్తృత కదలికను ప్రతిబింబిస్తుంది.