మ్యూచువల్ ఫండ్స్ కార్యకలాపాలను మరింత సులభతరం చేసేందుకు SEBI కొత్త ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చింది. క్యాష్ ట్రేడ్లను నెట్ సెటిల్మెంట్ పద్ధతిలో నిర్వహించేందుకు వీలు కల్పిస్తూ, ఆపరేషనల్ ఎఫిషియన్సీని పెంచడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ SEBI, మ్యూచువల్ ఫండ్స్ నిర్వహణలో కీలక మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టింది. ఇప్పటివరకు ఉన్న గ్రాస్ సెటిల్మెంట్ పద్ధతిని మార్చి, నెట్ సెటిల్మెంట్ విధానాన్ని తీసుకురావాలని చూస్తోంది. దీనికి సంబంధించి సెప్టెంబర్ 3, 2026న ఒక కన్సల్టేషన్ పేపర్ను రిలీజ్ చేసింది.
ప్రస్తుత విధానం vs కొత్త ప్రతిపాదన
ప్రస్తుతం మ్యూచువల్ ఫండ్స్ ప్రతి బై మరియు సెల్ ఆర్డర్ను విడివిడిగా (Gross Basis) సెటిల్ చేయాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల ఫండ్ హౌస్లు భారీగా నగదును నిల్వ ఉంచాల్సి వస్తోంది. అయితే, కొత్త నెట్ సెటిల్మెంట్ పద్ధతి అందుబాటులోకి వస్తే, ఒకే సెటిల్మెంట్ సైకిల్లో కొనుగోలు, అమ్మకాలను అడ్జస్ట్ చేసుకోవచ్చు. తద్వారా ఫండ్ మేనేజర్లు అనవసరంగా బ్లాక్ చేయాల్సిన నగదు అవసరాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
విదేశీ ఇన్వెస్టర్ల బాటలో..
ఈ సదుపాయం ఇప్పటికే ఫారిన్ పోర్ట్ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లకు (FPIs) అందుబాటులో ఉంది. ఇప్పుడు అదే ఫెసిలిటీని దేశీయ మ్యూచువల్ ఫండ్స్కు వర్తింపజేయడం ద్వారా మార్కెట్లో అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఇబ్బందులను తగ్గించాలని SEBI భావిస్తోంది. ముఖ్యంగా రిడెంప్షన్లు లేదా ఇండెక్స్ రీబ్యాలెన్సింగ్ సమయాల్లో ఇది ఫండ్స్ కు చాలా ఊరటనిస్తుంది.
భద్రతకు పెద్దపీట
సెటిల్మెంట్ విధానం మారుతున్నప్పటికీ, షేర్ల డెలివరీలో పారదర్శకత తగ్గకుండా SEBI కఠిన నిబంధనలను రూపొందించింది. ప్రతి స్కీమ్ తన వరకు తాను సెటిల్మెంట్ చేసుకోవాలి తప్ప, క్రాస్-స్కీమ్ నెట్టింగ్కు అవకాశం ఉండదు. తద్వారా అకౌంటింగ్లో ఎటువంటి గందరగోళం ఉండదు.
ఈ ప్రతిపాదనపై మార్కెట్ వర్గాల అభిప్రాయాలను సెప్టెంబర్ 24, 2026 వరకు స్వీకరించనుంది SEBI. ఈ మార్పు వల్ల ఫండ్ హౌస్ల మూలధన వినియోగం మరింత సమర్థవంతంగా మారుతుందని మార్కెట్ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.