SEBI తాజాగా 'Settlement of Administrative and Civil Proceedings Regulations, 2026'ను అమలులోకి తెచ్చింది. ఇందులో భాగంగా సెటిల్‌మెంట్ మొత్తాన్ని లెక్కించేందుకు కొత్త ఫార్ములాను, చిన్నపాటి వివాదాల కోసం ఫాస్ట్-ట్రాక్ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టింది. దీనివల్ల లిస్టెడ్ కంపెనీల్లో రెగ్యులేటరీ అనిశ్చితి తగ్గే అవకాశం ఉంది.
మార్కెట్ రెగ్యులేటర్ SEBI, పాత 2018 నిబంధనలను మారుస్తూ సరికొత్త చట్టాన్ని అక్టోబర్ 9, 2026 నుంచి అమలులోకి తెచ్చింది. ఇది సెటిల్‌మెంట్ ప్రక్రియను మరింత పారదర్శకంగా మరియు పద్ధతి ప్రకారం మార్చడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
కొత్త ఫార్ములా-బేస్డ్ విధానం
గతంలో సెటిల్‌మెంట్ మొత్తాన్ని నిర్ణయించేటప్పుడు అధికారుల విచక్షణ (Discretionary Assessment) ఎక్కువగా ఉండేది. ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి మారింది. సెక్యూరిటీల చట్టం ప్రకారం కనిష్ట పెనాల్టీ ఎంత ఉండాలో దానికి అనుగుణంగా, ఉల్లంఘన తీవ్రతను బట్టి సెటిల్‌మెంట్ మొత్తాన్ని లెక్కించేందుకు ఒక స్పష్టమైన ఫార్ములాను రూపొందించారు.
అంతేకాకుండా, చట్టవిరుద్ధంగా సంపాదించిన లాభాలను వెనక్కి తీసుకోవడం (Disgorgement) మరియు బేస్ పెనాల్టీని వేర్వేరుగా పరిగణిస్తున్నారు. దీనివల్ల 'డబుల్ కౌంటింగ్' వంటి గందరగోళం తగ్గి, కంపెనీలకు తాము ఎంత చెల్లించాలో ఒక స్పష్టత వస్తుంది.
డ్యూయల్-ట్రాక్ ఫాస్ట్-ట్రాక్ మెకానిజం
పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను త్వరగా క్లియర్ చేసేందుకు SEBI రెండు మార్గాలను తెచ్చింది:
- చిన్న కేసులకు: ₹10 లక్షల లోపు సెటిల్‌మెంట్ ఉన్న కేసులను ఇకపై హై పవర్డ్ అడ్వైజరీ కమిటీ (HPAC)తో సంబంధం లేకుండా, నేరుగా హోల్-టైమ్ మెంబర్ల ప్యానెల్ ద్వారా త్వరగా పరిష్కరిస్తారు.
- డిస్‌క్లోజర్ లోపాలకు: నోటీసు అందిన తర్వాత 60 రోజుల్లోపు కంపెనీలు సెటిల్‌మెంట్‌కు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. సదరు మొత్తాన్ని చెల్లించి, లోపాలను సరిదిద్దుకుంటే సుదీర్ఘ విచారణ అవసరం లేకుండానే కేసు క్లోజ్ అవుతుంది.
ఇన్వెస్టర్లపై ప్రభావం
లిస్టెడ్ కంపెనీలపై ఉండే 'లీగల్ ఓవర్‌హాంగ్'ను తగ్గించడానికి ఈ కొత్త రూల్స్ తోడ్పడతాయి. ముఖ్యంగా రిపోర్టింగ్ ఆలస్యం లేదా చిన్నపాటి డిస్‌క్లోజర్ లోపాల వంటివి త్వరగా పరిష్కారం కావడం వల్ల స్టాక్ ధరలపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. అయితే సెటిల్‌మెంట్ అంటే నేరాన్ని అంగీకరించడమే కాదని ఇన్వెస్టర్లు గమనించాలి. అయినప్పటికీ, వివాదాలను త్వరగా ముగించుకోవడం ద్వారా కంపెనీలు తమ వ్యాపార కార్యకలాపాలపై మరింత ఫోకస్ పెట్టే అవకాశం ఉంటుంది.