సెబీ (SEBI) కమోడిటీ డెరివేటివ్స్ మార్కెట్ కోసం రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ ఫ్రేమ్వర్క్లో కీలక మార్పులు చేసింది. స్ట్రెస్ టెస్టింగ్ కోసం Z-స్కోర్ థ్రెషోల్డ్ను **10** నుంచి **5** కి తగ్గించింది. ఈ కొత్త నిబంధన తక్షణమే అమల్లోకి వస్తుంది.
అసలు Z-స్కోర్ అంటే ఏంటి?
సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) కమోడిటీ డెరివేటివ్స్ మార్కెట్ కోసం రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ రూల్స్లో మార్పులు చేసింది. ముఖ్యంగా, స్ట్రెస్ టెస్టింగ్ కోసం వాడే Z-స్కోర్ థ్రెషోల్డ్ను 10 నుండి 5కి తగ్గించింది. ఈ మార్పుతో, క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు మార్కెట్ రిస్క్లను అంచనా వేసే విధానం, వాటి కోర్ సెటిల్మెంట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ (Core SGF) ఎంత ఉండాలో నిర్ణయించే ప్రక్రియ మారుతుంది.
Z-స్కోర్ అనేది ఒక గణాంక కొలమానం. ఇది ఒక ఆస్తి ధరలో వచ్చే మార్పులు, దాని చారిత్రక సగటుతో పోలిస్తే ఎంత దూరంగా ఉన్నాయో తెలియజేస్తుంది. రిస్క్ మేనేజ్మెంట్లో, ఇది మార్కెట్లో ఆకస్మిక, తీవ్రమైన హెచ్చుతగ్గుల సంభావ్యతను అంచనా వేయడానికి క్లియరింగ్ సంస్థలకు సహాయపడుతుంది. గతంలో, 10 Z-స్కోర్ థ్రెషోల్డ్ అంటే, అరుదుగా జరిగే తీవ్రమైన ధరల మార్పులను తట్టుకోవడానికి క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు భారీ మూలధన బఫర్లను కలిగి ఉండాలి.
ఇప్పుడు దీన్ని 5కి తగ్గించడం వల్ల, ప్రస్తుత మార్కెట్ పరిస్థితులకు గతపు నిబంధనలు చాలా కఠినంగా ఉన్నాయని SEBI గుర్తించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ మార్పు వల్ల క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు, మార్కెట్ పార్టిసిపెంట్లకు మూలధన సామర్థ్యం (Capital Efficiency) మెరుగుపడుతుందని భావిస్తున్నారు. ఎందుకంటే, భారీ గ్యారెంటీ ఫండ్ కోసం ఎక్కువ డబ్బును కేటాయించాల్సి వచ్చినప్పుడు, ఆ మూలధనం నిలిచిపోతుంది. ఇప్పుడు 5 థ్రెషోల్డ్కు తగ్గించడం ద్వారా, Core SGFలో ఉంచాల్సిన అదనపు మూలధనం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
మార్కెట్ పార్టిసిపెంట్ల నుంచి వచ్చిన ఫీడ్బ్యాక్ తర్వాత ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. గతంలో 10 Z-స్కోర్ వాడకం వల్ల, వాస్తవ మార్కెట్ రిస్కులను ప్రతిబింబించని అతిశయోక్తి స్ట్రెస్ సినారియోలు ఏర్పడ్డాయని వారు వాదించారు. ఈ సవరణ, వ్యవస్థాగత భద్రత అవసరాన్ని, వ్యాపారానికి సులభమైన వాతావరణాన్ని ప్రోత్సహించే లక్ష్యాన్ని సమతుల్యం చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.
రిస్క్ కోణం నుంచి చూస్తే, ఈ మార్పు స్ట్రెస్-టెస్టింగ్ ఫ్రేమ్వర్క్ను గణనీయంగా తక్కువ కన్సర్వేటివ్గా చేస్తుంది. నియంత్రణ సంస్థ ఈ స్థాయిని సముచితమని భావించినప్పటికీ, గతంలో కంటే తక్కువ తీవ్రమైన చారిత్రక ధరల కదలికల పరిధికి సిస్టమ్ సిద్ధమవుతుందని ఇది సూచిస్తుంది. క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు, నియంత్రణ సంస్థలు వ్యవస్థాగత స్థిరత్వాన్ని నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ, తక్కువ థ్రెషోల్డ్ కూడా మార్కెట్ షాక్లను సమర్థవంతంగా నిర్వహించగలదని నిర్ధారించుకోవాలి.
పెట్టుబడిదారులు, మార్కెట్ పార్టిసిపెంట్లు ఈ మార్పు క్లియరింగ్ సంస్థల మూలధన వినియోగాన్ని మెరుగుపరుస్తుందా, కమోడిటీ డెరివేటివ్స్ విభాగంలో మొత్తం నిర్వహణ ఖర్చులపై ఏదైనా ప్రభావం చూపుతుందా అని గమనించవచ్చు. మూలధనాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడం, సెటిల్మెంట్ గ్యారెంటీ మెకానిజం మార్కెట్ షాక్లను సమర్థవంతంగా నిర్వహించగలదని నిర్ధారించుకోవడం మధ్య సమతుల్యతను కొనసాగించడంపై దృష్టి కొనసాగుతుంది.