దేశవ్యాప్తంగా T+0 (అదే రోజు) ట్రేడ్ సెటిల్మెంట్ అమలును సెబీ (SEBI) నిరవధికంగా వాయిదా వేసింది. బ్రోకర్లు ఎదుర్కొంటున్న అధిక టెక్నాలజీ ఖర్చులు, వడ్డీ ఆదాయ నష్టం, నిధుల నిర్వహణలో కార్యకలాపాల ఇబ్బందులపై వారి నుంచి వచ్చిన ఫీడ్బ్యాక్ నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
Detailed Coverage
T+0 సెటిల్మెంట్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న T+1 (ట్రేడ్ జరిగిన మరుసటి రోజు) సెటిల్మెంట్ విధానానికి బదులుగా, T+0 విధానంలో ట్రేడ్ జరిగిన రోజే కొనుగోలుదారుడికి షేర్లు, అమ్మకందారుడికి నిధులు అందజేయబడతాయి. అయితే, ఈ విధానాన్ని అమలు చేయడంలో బ్రోకరేజీ సంస్థలు పలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి.
బ్రోకర్లు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు:
- ఫ్లోట్ ఆదాయ నష్టం: ప్రస్తుతం T+1 విధానంలో, బ్రోకర్లు తమ వద్ద ఉన్న క్లయింట్ డబ్బులపై రాత్రికి రాత్రే వడ్డీని సంపాదిస్తున్నారు. T+0 విధానం అమలులోకి వస్తే, ఈ ఆదాయానికి గండి పడుతుంది.
- అధిక టెక్నాలజీ ఖర్చులు: అదే రోజు సెటిల్మెంట్ కోసం బ్రోకర్లు తమ బ్యాక్-ఎండ్ సిస్టమ్స్ను అప్గ్రేడ్ చేయాలి. దీనికి భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాల్సి వస్తుంది. ట్రేడ్లు మధ్యాహ్నం 1:30 లోపు, నిధుల ప్రాసెసింగ్ సాయంత్రం 4:30 లోపు పూర్తి చేయాలి. ఈ మార్పులకు కావాల్సిన సాంకేతికతను సమకూర్చుకోవడం చాలా సంస్థలకు భారంగా మారింది.
మార్కెట్ భాగస్వామ్యంపై ప్రభావం:
- విదేశీ, సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల ఇబ్బందులు: T+0 విధానంలో, విదేశీ, సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులకు (Institutional Investors) సెక్యూరిటీలు, కరెన్సీ సెటిల్మెంట్లను అదే రోజుల్లో సమన్వయం చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. దీంతో వారు ఈ విధానంలో పాల్గొనే అవకాశం తక్కువ.
- తక్కువ లిక్విడిటీ: సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల భాగస్వామ్యం లేకపోతే, T+0 సెగ్మెంట్లలో ట్రేడింగ్ లిక్విడిటీ (Trading Liquidity) తక్కువగా ఉంటుంది. ఇది చాలా మందికి ఆకర్షణీయంగా ఉండదు.
- దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిదారులకు ప్రోత్సాహం లేకపోవడం: ఇప్పటికే సమర్థవంతంగా పనిచేస్తున్న T+1 వ్యవస్థ నుంచి మారడానికి దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిదారులకు పెద్దగా ప్రోత్సాహం లేదు.
భవిష్యత్ కార్యాచరణ:
సెబీ గతంలో ఈ విధానాన్ని దశలవారీగా ప్రవేశపెట్టడానికి ప్రయత్నించింది. మార్చి 2024 లో నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (NSE), బీఎస్ఈ (BSE) లలో బీటా వెర్షన్ను ప్రారంభించింది. టాప్ 500 కంపెనీలకు విస్తరించినప్పటికీ, ఆదరణ తక్కువగానే ఉంది. గతంలో మే 2025, నవంబర్ 2025 లను డెడ్లైన్లుగా పెట్టినా, ప్రస్తుత నిర్ణయం ప్రకారం మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలని సెబీ భావిస్తోంది.
భవిష్యత్తులో సెబీ నుంచి కొత్త మార్గదర్శకాలు లేదా బ్రోకర్లకు ప్రోత్సాహకాలు వంటివి ఎలా ఉంటాయో చూడాలి. అలాగే, రిటైల్, సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల ఆందోళనలను పరిష్కరించేలా ఎక్స్ఛేంజీలు ఎలాంటి మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదలలు, T+0 నిర్మాణంలో మార్పులు చేస్తాయో వేచి చూడాలి.