సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) తన 'Demat 2.0' ఫ్రేమ్వర్క్ను విజయవంతంగా పరీక్షించింది. ఇందులో భాగంగా టోకనైజ్డ్ అసెట్స్ ఉపయోగించి ఏకంగా ₹1,025 కోట్ల కార్పొరేట్ బాండ్లను సెటిల్ చేసింది. REC Limited, Larsen & Toubro, మరియు IIFL సంస్థలు ఈ పైలట్ ప్రాజెక్ట్లో భాగస్వాములయ్యాయి.
టెక్నాలజీతో వేగవంతమైన సెటిల్మెంట్
ఈ సరికొత్త 'Demat 2.0' విధానం ద్వారా మార్కెట్ సెటిల్మెంట్ ప్రక్రియ పూర్తిగా మారబోతోంది. దీనిలో భాగంగా REC Limited మరియు Larsen & Toubro చెరో ₹500 కోట్లు, అలాగే IIFL ₹25 కోట్ల విలువైన టోకనైజ్డ్ బాండ్లను జారీ చేశాయి. ఈ మొత్తం లావాదేవీలు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)కి చెందిన డిజిటల్ రూపాయి (e₹) ద్వారా జరిగాయి.
'అటామిక్' సెటిల్మెంట్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా బాండ్ అమ్మకాలు, నగదు చెల్లింపులు వేర్వేరు సమయాల్లో జరుగుతాయి, దీనివల్ల సెటిల్మెంట్ రిస్క్ ఉంటుంది. కానీ ఈ కొత్త DLT (Distributed Ledger Technology) విధానంతో, బాండ్ ట్రాన్స్ఫర్ మరియు పేమెంట్ రెండూ ఒకే క్షణంలో (Atomic Settlement) జరుగుతాయి. అంటే డబ్బు అందకపోతే బాండ్ బదిలీ కాదు, ఇది సెటిల్మెంట్ రిస్క్ను దాదాపు సున్నాకు తగ్గిస్తుంది.
ఇన్వెస్టర్లకు అదనపు భారం ఉండదా?
ఈ మార్పు కేవలం బ్యాకెండ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్కు మాత్రమే పరిమితం. ఇన్వెస్టర్లు కొత్తగా డీమ్యాట్ అకౌంట్లు తెరవాల్సిన అవసరం లేదు లేదా మళ్లీ KYC చేయించుకోవాల్సిన పనిలేదు. పాత డిపాజిటరీ వ్యవస్థలోనే ఈ టోకనైజ్డ్ బాండ్లు పనిచేస్తాయి కాబట్టి, ఇన్వెస్టర్ల చట్టపరమైన రక్షణలు అన్నీ అలాగే ఉంటాయి.
భవిష్యత్తు ప్రణాళిక
ప్రస్తుతం ఇది కేవలం ఇన్స్టిట్యూషనల్ స్థాయిలో మాత్రమే జరుగుతోంది. రాబోయే దశల్లో సెకండరీ మార్కెట్ ట్రేడింగ్లో కూడా ఈ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాలని SEBI యోచిస్తోంది. తద్వారా భవిష్యత్తులో రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు కూడా దీని ప్రయోజనాలను పొందే అవకాశం ఉంది.