దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 27.6 లక్షల మంది హోమ్ బయర్స్ తమ సొంతింటి కల కోసం నిరీక్షిస్తున్నారు. సుమారు ₹12.44 లక్షల కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులు ఆలస్యం కావడంతో కొనుగోలుదారులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. గ్లోబల్ సప్లై చైన్ సమస్యలను చూపిస్తూ రెగ్యులేటర్లు ప్రాజెక్టులకు టైమ్ ఎక్స్టెన్షన్స్ ఇస్తుండటంతో, ఇటు ఈఎంఐలు కడుతూ అటు ఇల్లు అందక బయర్స్ తీవ్ర ఆందోళనలో ఉన్నారు.
సొంతింటి కల సాకారం చేసుకోవాలనుకున్న లక్షలాది మంది సామాన్యులకు ఇప్పుడు పెద్ద పరీక్ష ఎదురవుతోంది. దేశంలో దాదాపు 27.6 లక్షల కుటుంబాలు తమ ఇళ్ల కోసం వేచి చూస్తుండగా, సుమారు ₹12.44 లక్షల కోట్ల నిధులు ఇలా ఆగిపోయిన ప్రాజెక్టుల్లో చిక్కుకుపోయాయి. కొనుగోలుదారుల రక్షణ కోసం వచ్చిన RERA (Real Estate Regulation and Development Act) ఇప్పుడు కేవలం వరుస ఎక్స్టెన్షన్లకే పరిమితం అవుతుందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
ఫోర్స్ మెజ్యూర్ (Force Majeure) వెసులుబాటు
2026 జులై చివరలో, Ministry of Housing and Urban Affairs (MoHUA) రాష్ట్ర రెగ్యులేటరీ అథారిటీలకు కీలక సూచనలు చేసింది. పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల సప్లై చైన్ దెబ్బతినడం, ముడి సరుకుల ధరలు పెరగడం వంటి కారణాలను 'Force Majeure'గా పరిగణించి, అర్హత కలిగిన ప్రాజెక్టులకు 4 నెలల ఎక్స్టెన్షన్ ఇవ్వాలని పేర్కొంది. డెవలపర్లు దివాలా తీయకుండా కాపాడటమే ప్రభుత్వ ఉద్దేశం అయినప్పటికీ, ఇది డెడ్ లైన్లు దాటేసిన వారికి రక్షణ కవచంగా మారుతోందనేది బయర్స్ వాదన.
పేపర్లపైనే నిర్మాణం.. వాస్తవంలో వేరు
అధికారిక నివేదికల్లో ప్రాజెక్టులు 95% నుండి 100% పూర్తయ్యాయని డెవలపర్లు చెబుతున్నా, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. ఫైర్ సేఫ్టీ, ఎలివేటర్లు వంటి కనీస వసతులు లేదా ఆక్యుపెన్సీ సర్టిఫికెట్లు లేకపోయినా, ప్రాజెక్టులను 'పూర్తయినట్లు' చూపిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలో పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా ఉంది. MahaRERA గణాంకాల ప్రకారం, కొత్తగా నమోదైన ప్రతి 100 ప్రాజెక్టులకు గాను, 88 ఎక్స్టెన్షన్ దరఖాస్తులు వస్తున్నాయి.
చట్టపరమైన హక్కులు ఏం చెబుతున్నాయి?
చాలామంది బయర్స్ పొరబడే విషయం ఏమిటంటే, RERA రిజిస్ట్రేషన్ గడువు పెంచినంత మాత్రాన డెవలపర్ బాధ్యత నుంచి తప్పించుకున్నట్లు కాదు. ఒరిజినల్ ఒప్పందం ప్రకారం పొసెషన్ ఇవ్వాల్సిన తేదీకి కట్టుబడి ఉండాల్సిందే. ఆలస్యానికి గాను డెవలపర్ వడ్డీ లేదా నష్టపరిహారం చెల్లించాల్సి ఉంటుందని గుర్తుంచుకోవాలి.
ముందున్న సవాళ్లు
ప్రస్తుతానికి దేశవ్యాప్త రియల్ టైమ్ డేటాబేస్ లేకపోవడం వల్ల ప్రాజెక్టుల ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేయడం కష్టంగా మారింది. భవిష్యత్తులో రాష్ట్రాలు ఈ 'Force Majeure' ఎక్స్టెన్షన్లను ఇచ్చే ముందు కఠిన నిబంధనలు అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.