భారత స్టాక్ మార్కెట్లలో కీలక మార్పు రాబోతోంది. ఆగష్టు 3వ తేదీ నుండి ఫ్యూచర్స్ & ఆప్షన్స్ (F&O) సెగ్మెంట్లోని స్టాక్స్కు 15 నిమిషాల క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ (CAS)ను ప్రవేశపెట్టనున్నారు. దీనివల్ల మార్కెట్ చివరి నిమిషంలో జరిగే ధరల తారుమారును అరికట్టవచ్చని, సరైన ధర నిర్ణయానికి ఇది దోహదపడుతుందని భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత పద్ధతి స్థానంలో ఈ కొత్త విధానం రానుంది.
F&O ట్రేడింగ్లో కీలక మార్పు
ఆగష్టు 3, 2026 నుంచి భారత స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) సెగ్మెంట్లోని స్టాక్స్కు ముగింపు ధరలను (Closing Prices) నిర్ణయించే విధానంలో మార్పు తీసుకురానున్నాయి. దీని కోసం 'క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్' (CAS) అనే కొత్త పద్ధతిని ప్రవేశపెడుతున్నారు. ఈ సెషన్ మధ్యాహ్నం 3:15 గంటల నుంచి 3:30 గంటల వరకు 15 నిమిషాల పాటు కొనసాగుతుంది. సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) మార్గదర్శకాల మేరకు ఈ నియంత్రణ మార్పును అమలు చేస్తున్నారు. దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం మార్కెట్ పారదర్శకతను పెంచడం, ట్రేడింగ్ రోజు ముగిసే సమయానికి కృత్రిమంగా ధరలను మార్చే ప్రయత్నాలను తగ్గించడం.
వెయిటెడ్ యావరేజ్ ప్రైసింగ్ నుండి CAS కు మార్పు
ప్రస్తుతం, స్టాక్ మార్కెట్ ముగింపు ధరలు సాధారణంగా ట్రేడింగ్ చివరి 30 నిమిషాల్లో జరిగిన లావాదేవీల వాల్యూమ్-వెయిటెడ్ యావరేజ్ ప్రైస్ (VWAP) ద్వారా నిర్ణయించబడుతున్నాయి. అయితే, ఈ పద్ధతిలో చివరి నిమిషంలో జరిగే పెద్ద లావాదేవీల వల్ల ధరలలో అనూహ్య మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉందని విమర్శలున్నాయి. కొత్త CAS విధానంలో, ముగింపు సమయానికి 15 నిమిషాల వ్యవధిలో వచ్చిన కొనుగోలు, అమ్మకం ఆర్డర్లను ఒకే నిర్దిష్ట ధర వద్ద (Equilibrium Price) సరిపోల్చుతారు. గతంలోలాగా ధరల సగటు తీయడం ఉండదు.
ఈ మార్పు ముఖ్యంగా పెద్ద సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల (Institutional Investors) లావాదేవీల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఇండెక్స్ బెంచ్మార్క్లకు అనుగుణంగా తమ పోర్ట్ఫోలియోలను సర్దుబాటు చేసుకోవడానికి పెద్ద ఫండ్స్, సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు మార్కెట్ ముగిసే సమయానికి పెద్ద ఎత్తున ట్రేడ్లు చేస్తుంటారు. ఇవి స్టాక్ ధరలలో అకస్మాత్తుగా పెరుగుదల లేదా తగ్గుదలకు కారణమై, ముగింపు ధరను వక్రీకరించగలవు. ఇప్పుడు, అన్ని ఆర్డర్లను ఒకేచోట సేకరించి, ఒకే ధర వద్ద సరిపోల్చడం ద్వారా, తుది ధర అనేది వ్యక్తిగత పెద్ద లావాదేవీల ప్రభావం కంటే, మొత్తం సరఫరా, డిమాండ్ను మరింత కచ్చితంగా ప్రతిబింబిస్తుందని ఎక్స్ఛేంజీలు ఆశిస్తున్నాయి.
మార్కెట్ సమయాలు, ట్రేడింగ్పై ప్రభావం
CAS అనేది F&O స్టాక్స్కు వర్తిించినప్పటికీ, దీని ప్రభావం ఇతర మార్కెట్ విభాగాలపై కూడా పడనుంది. ఈక్విటీ డెరివేటివ్స్ సెగ్మెంట్లో ట్రేడింగ్ సమయం మధ్యాహ్నం 3:40 గంటల వరకు పొడిగించబడనుంది. F&O సెగ్మెంట్లో లేని స్టాక్స్కు, ప్రస్తుత ట్రేడింగ్ విధానంలో పెద్దగా మార్పు ఉండదు. అయితే, ఈ స్క్రిప్ట్లకు పోస్ట్-మార్కెట్ సెషన్ ఇప్పుడు మధ్యాహ్నం 3:50 నుండి 4:00 గంటల మధ్య షెడ్యూల్ చేయబడింది.
చిల్లర పెట్టుబడిదారులకు (Retail Investors), ఈ మార్పు ప్రధానంగా బ్యాక్-ఎండ్ ప్రక్రియకు సంబంధించిన సర్దుబాటు. అయినప్పటికీ, ఈ చర్య ఆర్థిక నివేదికల కచ్చితత్వంపై సానుకూల ప్రభావం చూపుతుందని భావిస్తున్నారు. మరింత స్థిరమైన ముగింపు ధరల వల్ల మ్యూచువల్ ఫండ్స్ యొక్క నికర ఆస్తి విలువలు (NAVs) మరింత కచ్చితంగా ఉంటాయి, అలాగే పెట్టుబడిదారులు తమ హోల్డింగ్స్ను ట్రాక్ చేసుకోవడానికి రోజువారీ పోర్ట్ఫోలియో విలువలు కచ్చితంగా లభిస్తాయి. మునుపటి సగటు-ధర పద్ధతిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ద్వారా, ఫండ్స్ కోసం ట్రాకింగ్ లోపాలను తగ్గించాలని, రోజు చివరిలో మార్కెట్ యొక్క మరింత నమ్మకమైన చిత్రాన్ని బెంచ్మార్క్ సూచీలు సూచించేలా చూడాలని ఎక్స్ఛేంజీలు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.