బాంబే హైకోర్టు తీర్పు నేపథ్యంలో, భారత ప్రభుత్వం తప్పుడు సమాచారాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత సాధనాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. PIB ఫ్యాక్ట్-చెక్ యూనిట్ చట్టబద్ధమైన అధికారాలను కోల్పోయిన నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ మార్పు డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్లపై నియంత్రణ వాతావరణంలో మార్పులను సూచిస్తుంది.
కోర్టు తీర్పు తర్వాత మారిన పరిస్థితులు
భారత ప్రభుత్వం ఆన్లైన్లో వ్యాప్తి చెందుతున్న తప్పుడు సమాచారాన్ని (Misinformation) అరికట్టడానికి ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపుతోంది. ఇటీవల బాంబే హైకోర్టు, ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) ఫ్యాక్ట్-చెక్ యూనిట్ (FCU)కు చట్టబద్ధమైన అధికారాలను కల్పించే నిబంధనను కొట్టివేసింది. ఇది PIB FCU ప్రతిపాదిత చట్టబద్ధమైన అధికారాన్ని కోల్పోయేలా చేసింది. మార్చి 2024 నోటిఫికేషన్ ప్రకారం, డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్ల నుండి ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన కంటెంట్ను గుర్తించి, తొలగించే అధికారాన్ని ఈ యూనిట్ కలిగి ఉండేది. ఇప్పుడు ఈ అధికారం చెల్లుబాటు కాదని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
AI ఆధారిత పరిశీలన వైపు ప్రయాణం
సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Information and Broadcasting) ప్రకారం, ప్రస్తుత మాన్యువల్ వెరిఫికేషన్ ప్రక్రియ, ఓపెన్-సోర్స్ సాధనాలు ఆన్లైన్ సమాచార ప్రవాహాన్ని అందుకోవడంలో వెనుకబడుతున్నాయి. ఈ సమస్యను అధిగమించడానికి, మంత్రిత్వ శాఖ నేషనల్ ఇ-గవర్నెన్స్ డివిజన్తో కలిసి పనిచేస్తోంది. తక్షణమే క్లెయిమ్లను ధృవీకరించడానికి AI-ఆధారిత చాట్బాట్ను, తప్పుడు సమాచారాన్ని (Manipulated Content) తక్షణమే గుర్తించగల ఆటోమేటెడ్ సిస్టమ్ను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. గతంలో మాన్యువల్ విధానంతో పోలిస్తే, ఫ్యాక్ట్-చెకింగ్ వేగాన్ని, సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడమే దీని లక్ష్యం.
పెట్టుబడిదారులకు, నియంత్రణలకు సంబంధించిన అంశాలు
PIB FCU అనేది ప్రభుత్వ సంస్థ అయినప్పటికీ, ఈ విధానపరమైన మార్పు డిజిటల్ ఎకానమీపై ప్రభావం చూపనుంది. ఆన్లైన్ ఇంటర్మీడియరీలుగా పనిచేసే కంపెనీలు తమ చట్టపరమైన రక్షణలను కొనసాగించడానికి కఠినమైన నిబంధనలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. ప్రభుత్వం AI-ఆధారిత అమలు వైపు మొగ్గు చూపుతున్నందున, డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్లు, కంప్లైయన్స్ సొల్యూషన్స్ అందించే టెక్నాలజీ సంస్థలకు కొత్త అవసరాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వ సంస్థలు పరిపాలనా, నియంత్రణ పనులను సులభతరం చేయడానికి టెక్నాలజీని ఎక్కువగా అవలంబిస్తున్నాయని ఈ AI అభివృద్ధి సూచిస్తోంది.
చట్టపరమైన స్థితి, నిబంధనల పాటించడం
ప్రభుత్వం బాంబే హైకోర్టు తీర్పును సుప్రీం కోర్టులో సవాలు చేసింది. ఢిల్లీ హైకోర్టు కూడా కొన్ని సంబంధిత విషయాలపై విచారణ జరుపుతోంది. FCU చట్టబద్ధతపై చట్టపరమైన అనిశ్చితి ఉన్నప్పటికీ, మంత్రిత్వ శాఖ ప్రస్తుత చట్టాల ప్రకారం ఆన్లైన్ కంటెంట్ను పర్యవేక్షిస్తూనే ఉంది. ఇందులో ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా, ప్రజాశాంతికి భంగం కలిగించే తప్పుడు సమాచారాన్ని పరిష్కరించే భారతీయ న్యాయ సంహిత (Bharatiya Nyaya Sanhita)లోని నిబంధనలు కూడా ఉన్నాయి. మీడియా సంస్థలు, జర్నలిస్టులు కూడా గుర్తింపు నిబంధనలకు లోబడి ఉంటారు. అదనంగా, ప్రెస్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (Press Council of India)తో సంప్రదింపులు జరుపుతూ, ప్రెస్ కౌన్సిల్ యాక్ట్కు సవరణలను పరిశీలిస్తోంది. ఇది మీడియా రంగంలో కొత్త నియంత్రణ ఫ్రేమ్వర్క్కు దారితీయవచ్చు.
పెట్టుబడిదారులు, మార్కెట్ భాగస్వాములకు కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే, ఈ కొత్త AI-ఆధారిత ధృవీకరణ వ్యవస్థలను, భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన న్యాయపరమైన రక్షణలతో ప్రభుత్వం ఎలా సమతుల్యం చేస్తుందనేది. PIB FCUపై సుప్రీం కోర్టు వైఖరి, కంటెంట్ కోసం ఏవైనా కొత్త మార్గదర్శకాలు భారతదేశంలో డిజిటల్ వ్యాపారాల కోసం కంప్లైన్స్ ల్యాండ్స్కేప్ను అంచనా వేయడంలో ముఖ్యమైనవి.