భారతీయ విమానయాన రంగంలో ఒక కీలకమైన చర్చ మొదలైంది. ఎయిర్‌పోర్ట్ ఆపరేటర్లకు ఎయిర్‌లైన్స్ నడిపే అవకాశం కల్పించాలా? వద్దా? అనే అంశంపై ప్రభుత్వం, నిపుణుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఎటువంటి చట్టపరమైన నిషేధం లేకపోయినా, పాత ఒప్పందాలు దీనికి అడ్డుగా నిలుస్తున్నాయి.
ఎయిర్‌పోర్ట్ ఆపరేటర్లు సొంతంగా ఎయిర్‌లైన్స్‌ను నడిపితే ఎలా ఉంటుంది? ఈ ఆలోచన ప్రస్తుతం భారత ఏవియేషన్ సెక్టార్‌లో హాట్ టాపిక్‌గా మారింది. ఇలా జరిగితే ఒకే సంస్థ చేతిలో ఎయిర్‌పోర్ట్ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ఎయిర్‌లైన్స్ సర్వీసులు రెండు ఉంటాయి. ఇది ఇన్వెస్టర్ల కోణంలో చాలా కీలకమైన మార్పు, ఎందుకంటే ఇది మార్కెట్ పోటీని పూర్తిగా మార్చేస్తుంది.
నియంత్రణపరమైన అడ్డంకులు (The Regulatory Hurdle)
ఆగస్టు 2026లో భారత ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసిన దాని ప్రకారం, ఎయిర్‌పోర్ట్ ఆపరేటర్లు ఎయిర్‌లైన్స్ నడపకూడదనే నిషేధం ఏదీ లేదు. అయితే, ప్రధాన ఎయిర్‌పోర్టులకు సంబంధించిన PPP (ప్రైవేట్-పబ్లిక్ పార్టనర్‌షిప్) ఒప్పందాలు ఒక ప్రధాన అడ్డంకిగా మారాయి. ఈ ఒప్పందాల ప్రకారం, ఎయిర్‌పోర్ట్ ఆపరేటర్లు ఏదైనా షెడ్యూల్డ్ ఎయిర్‌లైన్స్‌లో 10% కంటే ఎక్కువ వాటాను కలిగి ఉండకూడదు. ఈ నిబంధనలను సవరించడం లేదా మార్చడం అనేది చట్టపరంగా చాలా సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ.
పోటీపై ప్రభావం (The Competition Risk)
నిపుణులు భయపడుతున్న ప్రధాన సమస్య 'వెర్టికల్ ఇంటిగ్రేషన్'. ఒకే ఆపరేటర్ ఎయిర్‌పోర్ట్, ఎయిర్‌లైన్స్ రెండింటినీ నడిపితే, తమ సొంత విమానాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు, మంచి ఫ్లైట్ టైమింగ్స్ (Slots), బోర్డింగ్ గేట్లు కేటాయించడంలో వివక్ష చూపవచ్చు లేదా ఇతర ఎయిర్‌లైన్స్‌తో పోలిస్తే తమ విమానాలకు తక్కువ చార్జీలు వసూలు చేయవచ్చు. ఇది స్వతంత్ర ఎయిర్‌లైన్స్‌కు తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగించవచ్చు.
భవిష్యత్తులో ఏం జరగబోతోంది?
జనవరి 1, 2027 నుంచి అమలులోకి రానున్న 'భారతీయ వాయుయాన్ నియమం, 2026' విమానయాన రంగంలో ఆధునిక మార్పులను తీసుకురానుంది. ఇందులో స్లాట్ కేటాయింపులు పారదర్శకంగా ఉండేలా నిబంధనలు ఉంటాయా అనేది ఇన్వెస్టర్లు ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు. మరోవైపు, అదానీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ వంటి సంస్థలు ఇప్పటికే ఎయిర్‌లైన్స్ రంగంలోకి ప్రవేశించే ఆలోచన లేదని స్పష్టం చేయడం గమనార్హం. రాబోయే కాలంలో మినిస్ట్రీ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ మరియు కాంపిటీషన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా తీసుకునే నిర్ణయాలే ఈ రంగానికి దిశానిర్దేశం చేయనున్నాయి.