భారతదేశంలోని టాప్ 100 లిస్టెడ్ కంపెనీలలో **37** సంస్థలు ఇప్పటికీ ఛైర్‌పర్సన్ మరియు CEO బాధ్యతలను ఒకే వ్యక్తికి కట్టబెట్టాయి. ఈ విధానం వల్ల కంపెనీ బోర్డులో పారదర్శకత, చెక్ అండ్ బ్యాలెన్స్ వ్యవస్థపై ఇన్వెస్టర్లలో ఆందోళన మొదలైంది.
కార్పొరేట్ గవర్నెన్స్ అంశంపై 'Excellence Enablers' నిర్వహించిన సర్వేలో ఆసక్తికరమైన విషయాలు వెలుగుచూశాయి. కంపెనీ నిర్వహణ (Operations) మరియు బోర్డు పర్యవేక్షణ (Board Oversight) బాధ్యతలు ఒకే వ్యక్తి చేతిలో ఉండటం వల్ల, ఆ నిర్ణయాల్లో పక్షపాతం ఉండే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
నిధులపై ప్రభావం.. పవర్ కాన్ఫ్లిక్ట్
ఒకే వ్యక్తికి రెండు అధికారాలు ఉండటం వల్ల, బోర్డు ఆబ్జెక్టివ్‌గా వ్యవహరించడం కష్టతరమవుతుంది. ముఖ్యంగా ఫ్యామిలీ రన్ బిజినెస్‌లలో ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. బోర్డు అనేది మేనేజ్‌మెంట్‌ను క్వశ్చన్ చేసే ఒక స్వతంత్ర వ్యవస్థగా ఉండాలి, కానీ ఇలా పదవులను కలపడం వల్ల ఆ స్వతంత్రత దెబ్బతింటోంది.
SEBI నిబంధనలు ఏమంటున్నాయి?
వాస్తవానికి, 2020లో కోటక్ కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు ఈ పదవులను వేరు చేయాలని SEBI భావించింది. కానీ, పరిశ్రమల నుంచి వచ్చిన విజ్ఞప్తుల మేరకు 2022, ఫిబ్రవరిలో ఈ నిబంధనను 'వాలంటరీ' (స్వచ్ఛందం) గా మార్చింది. దీనినే చాలా కంపెనీలు సాకుగా చూపుతూ పాత పద్ధతినే కొనసాగిస్తున్నాయి.
బోర్డు మీటింగ్స్‌లో లోపాలు
కేవలం డ్యూయల్ రోల్ మాత్రమే కాదు, బోర్డు మీటింగ్స్ నిర్వహణలో కూడా పలు లోపాలు బయటపడ్డాయి:
- 21 కంపెనీల బోర్డు మీటింగ్స్ కేవలం 30 నిమిషాల లోపే ముగిసిపోయాయి. ఇంత తక్కువ సమయంలో వ్యూహాత్మక చర్చలు జరగడం అసాధ్యమని మార్కెట్ నిపుణులు ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
- 17 కంపెనీలు ఇంకా ఇండిపెండెంట్ డైరెక్టర్ల నియామకంలో నిబంధనలను పాటించడం లేదు. కొన్ని ప్రభుత్వ సంస్థల్లో అయితే అసలు ఇండిపెండెంట్ డైరెక్టర్లే లేకపోవడం గమనార్హం.
ఇన్వెస్టర్లు ఏమి గమనించాలి?
ఒకే వ్యక్తి రెండు పదవుల్లో ఉండటం అంటే కంపెనీ చెడ్డదని కాదు, కానీ అటువంటి సంస్థల్లో ఇండిపెండెంట్ డైరెక్టర్ల పాత్ర చాలా కీలకం. ఇన్వెస్టర్లు బోర్డు సభ్యుల హాజరు, డైరెక్టర్ల స్వతంత్రత మరియు కంపెనీ ఇచ్చే డిస్క్లోజర్లను నిశితంగా గమనించడం ఉత్తమం.