మార్కెట్లు ఎప్పుడూ సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయనే నమ్మకాన్ని First Global కి చెందిన దేవీనా మెహ్రా ప్రశ్నించారు. జార్జ్ సోరోస్ చెప్పిన 'రిఫ్లెక్సివిటీ' సిద్ధాంతాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ప్రస్తుతం AI రంగంలో కనిపిస్తున్న దూకుడు వెనుక బలహీనమైన ఫండమెంటల్స్ దాగి ఉండవచ్చని ఆమె హెచ్చరించారు.
మార్కెట్ ధరలు ఎప్పుడూ సరైన సమాచారాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయని చెప్పే 'ఎఫిషియంట్ మార్కెట్ హైపోథెసిస్'ను దేవీనా మెహ్రా ఖండించారు. మార్కెట్లలో కనిపించే అస్థిరత అంతా కేవలం లాజిక్ మీద కాకుండా, సిస్టమిక్ డిస్టోర్షన్స్ వల్ల జరుగుతుందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
జార్జ్ సోరోస్ థియరీ - రిఫ్లెక్సివిటీ
ఈ మార్కెట్ డైనమిక్స్‌ను అర్థం చేసుకోవడానికి జార్జ్ సోరోస్ చెప్పిన 'రిఫ్లెక్సివిటీ' (Reflexivity) సిద్ధాంతం కీలకం. సాధారణంగా బిజినెస్ రిజల్ట్స్ షేర్ ధరను నిర్ణయిస్తాయి. కానీ రిఫ్లెక్సివిటీలో, పెరిగిన షేర్ ధర కంపెనీకి తక్కువ వడ్డీకే పెట్టుబడులు వచ్చేలా చేస్తుంది. ఆ డబ్బుతో కంపెనీ విస్తరిస్తుంది, దానివల్ల షేర్ ధర ఇంకా పెరుగుతుంది. ఈ ఫీడ్‌బ్యాక్ లూప్ వల్ల కంపెనీ వాస్తవ సామర్థ్యం కంటే దాని మార్కెట్ వాల్యుయేషన్ ఎక్కువగా ఉంటుంది.
AI సెక్టార్‌లో బబుల్ రిస్క్
ప్రస్తుతం ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ప్రాజెక్టుల్లోకి వస్తున్న భారీ పెట్టుబడులు ఇదే తరహాలో ఉన్నాయని మెహ్రా భావిస్తున్నారు. అధిక వడ్డీ భారం ఉన్న అప్పులతో ఈ వృద్ధిని కొనసాగించడం ప్రమాదకరమని ఆమె హెచ్చరించారు. కంపెనీలు ఫండమెంటల్స్ కంటే కేవలం మార్కెట్ హైప్ కోసం పాకులాడితే, ఈ నిర్మాణం ఎప్పుడైనా కూలిపోయే అవకాశం ఉంది.
చరిత్ర నుంచి పాఠాలు
2008 జనవరి నుంచి 2009 మార్చి మధ్య కాలంలో BSE Sensex సుమారు 61% పతనమైంది. క్రెడిట్ లభ్యత తగ్గడం, ఆర్థిక వాస్తవాలకు, అంచనాలకు మధ్య వ్యత్యాసం పెరగడం వల్లే ఇలాంటి క్రాష్‌లు జరుగుతాయి.
ఇన్వెస్టర్లు కేవలం షేర్ ధరల ట్రెండ్‌ను మాత్రమే చూడకుండా, కంపెనీ డెట్ లెవల్స్, క్యాష్ ఫ్లో మరియు నిజమైన లాభదాయకతపై దృష్టి సారించాలని దేవీనా మెహ్రా సూచించారు.