కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మక PM-KUSUM 2.0 స్కీమ్లో కొత్తగా **10 GW** కెపాసిటీతో 'Agrivoltaics' (వ్యవసాయం + సోలార్) కాంపోనెంట్ను చేర్చింది. దీనివల్ల రైతులు పంటలు పండిస్తూనే, సోలార్ ప్యానెళ్ల ద్వారా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసి ఆదాయాన్ని పొందవచ్చు.
డ్యూయల్ ఇన్కమ్ మోడల్
ఈ కొత్త నిర్ణయంతో రైతులు ఇకపై ఒకే భూమిలో రెండు రకాల ప్రయోజనాలను పొందవచ్చు. ఎత్తైన స్ట్రక్చర్ల మీద సోలార్ ప్యానెళ్లను అమర్చి, కింద పంటలను సాగు చేయడం ద్వారా అదనపు ఆదాయ మార్గాలను కల్పించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. దీనివల్ల రైతులకు మూడు విధాలుగా లాభం చేకూరుతుంది: 1. వ్యవసాయ దిగుబడి, 2. విద్యుత్ అమ్మకాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం, 3. డీజిల్ వినియోగం తగ్గడం ద్వారా ఆదా.
పెట్టుబడిదారులకు హెచ్చరిక (Business Impact)
సాధారణ సోలార్ ప్రాజెక్టులతో పోలిస్తే, అగ్రివోల్టాయిక్స్ నిర్మాణ వ్యయం (Capital Spending) చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. వ్యవసాయ యంత్రాలు తిరగడానికి వీలుగా, ప్యానెళ్లకు తగినంత ఎత్తు మరియు వెలుతురు ఉండేలా ప్రత్యేకమైన సపోర్ట్ సిస్టమ్స్ నిర్మించాల్సి ఉంటుంది. కాబట్టి సోలార్ EPC కంపెనీలు ప్రాజెక్ట్ లాభదాయకతను (Viability) లెక్కించేటప్పుడు ఈ ఖర్చులను ప్రధానంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
సవాళ్లు మరియు రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లు
ఈ ప్రాజెక్టుల విజయానికి కొన్ని కీలక అడ్డంకులు ఉన్నాయి:
- నిబంధనల అస్పష్టత: వ్యవసాయ భూముల్లో విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఉన్న భిన్నమైన నియమ నిబంధనలు అమలులో ఇబ్బందులు కలిగించవచ్చు.
- ఆర్థిక లభ్యత: రైతు ఉత్పత్తి సంఘాలు (FPOs) లేదా చిన్న తరహా ప్రాజెక్టులకు బ్యాంకులు రుణాలు ఇచ్చే విషయంలో వెనకడుగు వేసే అవకాశం ఉంది. క్రెడిట్ గ్యారెంటీలు లేకపోతే ఇవి ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవడం కష్టమవుతుంది.
- పాలసీ మద్దతు: State Electricity Regulatory Commissions నిర్ణయించే టారిఫ్ మెకానిజమ్స్ మీదే ఈ ప్రాజెక్టుల ఆర్థిక భవితవ్యం ఆధారపడి ఉంటుంది.
రాబోయే రోజుల్లో ప్రభుత్వం విడుదల చేసే టెండర్లు మరియు విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలు (Power Purchase Agreements) ఎలా ఉంటాయనేది ఈ రంగంలో పెట్టుబడిదారులు గమనించాల్సిన ప్రధాన అంశం.