RERA చట్టం అమలులోకి వచ్చి 10 ఏళ్లు పూర్తయినా, హోమ్ బయర్ల సమస్యలు మాత్రం అలాగే ఉన్నాయి. ప్రాజెక్టుల ఆలస్యం, నష్టపరిహారం రాబట్టడంలో ఇబ్బందులు వంటి సవాళ్లు ఇప్పటికీ యథాతథంగా కొనసాగుతున్నాయి.
2016లో రియల్ ఎస్టేట్ (రెగ్యులేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్) యాక్ట్ (RERA) ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, ఇళ్ల కొనుగోలుదారులకు రక్షణ లభిస్తుందని అంతా ఆశించారు. కానీ 2026 నాటి ఫోరం ఫర్ పీపుల్స్ కలెక్టివ్ ఎఫర్ట్స్ (FPCE) నివేదిక ప్రకారం, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి ఆశాజనకంగా లేదు. డెవలపర్లకు, కొనుగోలుదారులకు మధ్య ఉన్న అసమానతలను తొలగించడంలో ఈ చట్టం ఇంకా చాలా దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంది.
ఎక్స్టెన్షన్ల గోల!
నియంత్రణ సంస్థలు తరచుగా బిల్డర్లకు ప్రాజెక్టు పూర్తి చేయడానికి గడువు పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ నిర్ణయాలు తీసుకునేటప్పుడు తమ జీవితకాల సంపాదనను పెట్టుబడిగా పెట్టిన కొనుగోలుదారుల అభిప్రాయాలను అస్సలు పరిగణనలోకి తీసుకోవడం లేదు. దీనివల్ల డెవలపర్లు గడువు పొడిగింపు పొందుతుంటే, కొనుగోలుదారులు మాత్రం ఏ రకమైన ఆర్థిక ఊరట లేకుండా ఎదురుచూడాల్సి వస్తోంది.
నిధుల వసూళ్లలో విఫలం
సెక్షన్ 18 కింద నష్టపరిహారం కోసం తీర్పులు వచ్చినప్పటికీ, ఆ డబ్బును వాస్తవంగా వసూలు చేయడం అతిపెద్ద సవాలుగా మారింది. ఉదాహరణకు, జనవరి 2026 నాటి లెక్కల ప్రకారం, కర్ణాటకలో రెవెన్యూ రికవరీ సర్టిఫికెట్ల ద్వారా బాధితులకు చేరాల్సిన సొమ్ములో కేవలం 9.8% మాత్రమే తిరిగి పొందగలిగారు. అంటే చట్టబద్ధమైన ఆదేశాలు ఉన్నా, అమలు చేయడంలో యంత్రాంగం విఫలమవుతోంది.
RERA 2.0 తో మార్పు వస్తుందా?
ఈ సమస్యలను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం 'RERA 2.0' సంస్కరణలను సిద్ధం చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా ఆర్కిటెక్టులు, ఇంజనీర్లు మరియు అకౌంటెంట్ల నుంచి డిజిటల్ ప్రోగ్రెస్ రిపోర్టులను తప్పనిసరి చేయనున్నారు. అలాగే, కస్టమర్ల నుంచి వసూలు చేసిన డబ్బులో 70% నిధులు కేవలం ఆ ప్రాజెక్టుకే ఖర్చు చేయాలన్న నిబంధనను మరింత కఠినతరం చేస్తున్నారు.
ఏది ఏమైనా, చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ ఇల్లు కొనేవారు సొంతంగా తనిఖీ (Due Diligence) చేసుకోవడం చాలా కీలకం. ప్రాజెక్టు ఎస్క్రో ఖాతా వివరాలు, డిజిటల్ రిపోర్టులను నిరంతరం ట్రాక్ చేయడం ఇప్పుడు ప్రతి కొనుగోలుదారుడి బాధ్యతగా మారింది.