భారతదేశంలో ఆఫీసు స్థలాల లీజింగ్ రికార్డు స్థాయిలో నమోదవుతున్నా, 2028 నాటికి మంచి క్వాలిటీ బిల్డింగ్స్ దొరకడం కష్టమవుతుందని దాదాపు 40% కంపెనీలు ఆందోళన చెందుతున్నాయని CBRE సర్వే చెబుతోంది. దీంతో, టాప్-టైర్, మంచి కనెక్టివిటీ ఉన్న ప్రాపర్టీస్ కి డిమాండ్ పెరుగుతోంది. ఇది పెద్ద డెవలపర్లు, REIT లకు లాభం చేకూరుస్తుండగా, పాత బిల్డింగ్స్ కు రిస్క్ తప్పేలా లేదు.
నాణ్యమైన ఆఫీసు స్థలాలకు పెరుగుతున్న డిమాండ్
భారతదేశ ఆఫీస్ మార్కెట్లో ఒక ఆసక్తికరమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. కంపెనీలు ఇప్పుడు అత్యంత నాణ్యమైన, ఆధునిక వర్క్స్పేస్లకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. దీనివల్ల, మంచి ఆఫీస్ స్థలాల లభ్యతలో కొరత ఏర్పడే అవకాశం ఉందని CBRE ఇటీవల చేసిన ఒక సర్వేలో తేలింది. ఈ సర్వే ప్రకారం, దాదాపు 40% ఆఫీస్ ఆక్యుపైయర్స్, 2028 సంవత్సరం నాటికి మంచి క్వాలిటీ, మంచి లొకేషన్ లో ఉన్న ఆఫీస్ స్పేస్ దొరకడం కష్టమవుతుందేమోనని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఇదిలా ఉండగా, 2026 మొదటి అర్ధ భాగంలో భారతదేశంలో ఆఫీస్ లీజింగ్ కార్యకలాపాలు 4.55 కోట్ల చదరపు అడుగులకు చేరుకొని, రికార్డు స్థాయిలో నమోదయ్యాయి.
క్వాలిటీ వైపు మొగ్గుకు కారణాలు
ఈ ప్రీమియం స్పేస్లకు డిమాండ్కు ప్రధాన కారణం గ్లోబల్ కేపబిలిటీ సెంటర్స్ (GCCs). 2026 మొదటి అర్ధ భాగంలో జరిగిన మొత్తం లీజింగ్ యాక్టివిటీలో వీరు 43% వాటాను కలిగి ఉన్నారు. ఈ కంపెనీలు అత్యంత జాగ్రత్తగా బిల్డింగ్స్ ఎంచుకుంటున్నాయి. అధునాతన టెక్నాలజీ, సస్టైనబిలిటీ ఫీచర్లు, ఉద్యోగులకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండే బిల్డింగ్స్కు వీరు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. అందుకే, నగరంలోని ప్రధాన వ్యాపార జిల్లాల్లోని బిల్డింగ్స్కు డిమాండ్ బాగా పెరుగుతోంది. సర్వేలో పాల్గొన్న వారిలో సగానికి పైగా, తమ ఉద్యోగులను ఆకర్షించడానికి, నిలుపుకోవడానికి ఈ కోర్ లొకేషన్స్కే ప్రాధాన్యత ఇస్తామని తెలిపారు.
డెవలపర్లు, REIT లపై ప్రభావం
ఈ ట్రెండ్ భారత కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్లో రెండు రకాల పరిస్థితులను సృష్టిస్తోంది. ఆధునిక, ఇన్వెస్ట్మెంట్-గ్రేడ్ ఆస్తుల పోర్ట్ఫోలియోలను కలిగి ఉన్న పెద్ద డెవలపర్లు, కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్లు (REITs) ఈ కేంద్రీకృత డిమాండ్ నుండి బాగా ప్రయోజనం పొందుతున్నాయి. 'ఫ్లైట్-టు-క్వాలిటీ' ట్రెండ్ కారణంగా వీరు అధిక అద్దెలను వసూలు చేయగలుగుతున్నారు, తక్కువ వేకెన్సీ రేట్లను కొనసాగించగలుగుతున్నారు.
మరోవైపు, పాత లేదా 'గ్రేడ్ బి' ఆఫీస్ ఆస్తుల భవిష్యత్తు మరింత సవాలుగా మారింది. అద్దెదారులు ఎక్కువగా ఆధునిక, ఎనర్జీ-ఎఫిషియెంట్, టెక్-ఎనేబుల్డ్ బిల్డింగ్స్ వైపు మళ్లుతుండటంతో, అప్గ్రేడ్ చేయడం కష్టమైన పాత ప్రాపర్టీలు అధిక వేకెన్సీ రేట్లను ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉంది. పెట్టుబడిదారులు గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ ఆస్తుల విలువ, ప్రైమ్, ఇన్స్టిట్యూషనల్-గ్రేడ్ ప్రాపర్టీలతో పోలిస్తే గణనీయంగా మారవచ్చు.
సెక్టార్ లో రిస్కులు
ప్రస్తుతం లీజింగ్ కార్యకలాపాలు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆఫీస్ సెక్టార్ కొన్ని ముఖ్యమైన రిస్కులను ఎదుర్కొంటోంది. ప్రధాన ఆందోళన ఏమిటంటే, IT మరియు ITeS రంగంపై అధికంగా ఆధారపడటం. ఈ రంగమే డిమాండ్కు ప్రధాన చోదక శక్తి. గ్లోబల్ ఆర్థిక పరిస్థితులు ఈ కంపెనీల నియామకాలను తగ్గించినా లేదా వారి రియల్ ఎస్టేట్ వ్యూహాలను మార్చినా, లీజింగ్ డిమాండ్ మందగించవచ్చు. అలాగే, ఆపరేషనల్ రెడీనెస్ కూడా ఒక సవాలు. డెవలపర్లు కొత్త సప్లై సమయానికి పూర్తయ్యేలా చూడటమే కాకుండా, బహుళజాతి అద్దెదారులకు అవసరమైన కఠినమైన గ్లోబల్ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. భవిష్యత్తులో, పెట్టుబడిదారులు గమనించాల్సిన కీలక అంశం ఏమిటంటే, ప్రైమ్, సెంట్రల్లీ లొకేటెడ్ ఆస్తులకు, తక్కువ కనెక్టివిటీ ఉన్న ప్రాంతాల్లోని పాత ఆఫీస్ ప్రాపర్టీలకు మధ్య వేకెన్సీ రేట్లలో వ్యత్యాసం ఎలా ఉంటుందనేది.