నోయిడా@50: ఎమర్జెన్సీ కాలం నుంచి దేశానికే ఆర్థిక శక్తిగా!

నోయిడా 50 ఏళ్ల అద్భుత ప్రస్థానం: ఎమర్జెన్సీ నుంచి ఎకనామిక్ పవర్‌హౌస్‌గా!

ఇండియాలో ఎమర్జెన్సీ అమల్లో ఉన్నప్పుడు, అంటే 1976 ఏప్రిల్ 17న, న్యూ ఓఖ్లా ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (Noida) పురుడు పోసుకుంది. ఢిల్లీకి సమీపంలో ఉన్న యమునా నది ఒడ్డున, సంజయ్ గాంధీ గారి దూరదృష్టితో (అని చెబుతారు) ఢిల్లీని డీ-కన్జెస్ట్ (decongest) చేయడానికి, పరిశ్రమలను తరలించడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ మొదలైంది. అయితే, భూసేకరణ సమయంలో రైతుల నుంచి అన్యాయంగా భూములు లాక్కున్నారని, పరిహారం సరిగా ఇవ్వలేదని అప్పట్లో ఆరోపణలు వచ్చాయి. కానీ, కాలక్రమేణా ఈ వివాదాస్పద ప్రారంభం నుంచి నోయిడా ఒక అద్భుతమైన ఆర్థిక కేంద్రంగా రూపాంతరం చెందింది.

అభివృద్ధి బాటలో నోయిడా

నోయిడాను ఒక సెల్ఫ్-సస్టెయినింగ్ ఎకనామిక్ సెంటర్‌గా మార్చడంలో ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్‌మెంట్ కీలక పాత్ర పోషించింది. 2009లో ఢిల్లీ మెట్రో రాక, 2001లో DND ఫ్లైవే ప్రారంభం కావడంతో కనెక్టివిటీ బాగా మెరుగుపడింది. ఇది వ్యాపారాలకు, నివాసాలకు నోయిడాను ఎంతో ఆకర్షణీయంగా మార్చింది. ముఖ్యంగా, ఐటీ, ఐటీఈఎస్ (ITeS) రంగాల్లో నోయిడా అద్భుతమైన వృద్ధిని సాధించింది. అనేక పెద్ద కంపెనీలు ఇక్కడ భారీ కార్యాలయాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. దాదాపు 43 మిలియన్ చదరపు అడుగులకు పైగా ఆఫీస్ స్పేస్, అందులోనూ నాణ్యమైన గ్రేడ్-A+ ఇన్వెంటరీతో నోయిడా దూసుకుపోతోంది.

ఆర్థికంగా చూసుకుంటే, నోయిడా ఉత్తరప్రదేశ్ స్థూల రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి (GSDP)లో దాదాపు 10% వాటాను కలిగి ఉంది. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని లక్నో కంటే చాలా ఎక్కువ. ఇక్కడి ప్రజల తలసరి ఆదాయం (per capita income) కూడా విశేషంగా ఉంది. పర్చేసింగ్ పవర్ ప్యారిటీ (PPP) పరంగా చూస్తే, ఇది జపాన్‌తో సమానంగా ఉందని చెబుతున్నారు. ఇది ఇక్కడ అధిక-విలువ ఉద్యోగాల కేంద్రీకరణను సూచిస్తుంది. అంతేకాదు, ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి, ముఖ్యంగా మొబైల్ ఫోన్ల తయారీకి నోయిడా ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. భారతదేశంలోని మొబైల్ ఫోన్లలో 60% కంటే ఎక్కువ ఇక్కడే తయారవుతాయి. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా', 'ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (ECMS)' వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు దీనికి మరింత ఊతమిచ్చాయి.

ఇటీవల ప్రారంభమైన నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ (NIA) ఈ వృద్ధిని మరింత వేగవంతం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఇది 2038 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి యూపీ GDPలో 1% కంటే ఎక్కువ, సుమారు ₹2 లక్షల కోట్లకు పైగా ఆర్థిక కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహిస్తుందని అంచనా. ఈ ఎయిర్‌పోర్ట్ రాకతో లక్షలాది ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయని, ఉత్తర భారతదేశానికి లాజిస్టిక్స్ గేట్‌వేగా నోయిడా మారనుందని భావిస్తున్నారు. ఈ ఇన్‌ఫ్రా పుష్ రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్‌లోనూ బూమ్‌ను తెచ్చిపెట్టింది. ముఖ్యంగా యమునా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే కారిడార్‌లో ప్లాట్ ధరలు 2020 నుంచి 2025 మధ్యకాలంలో 536% కంటే ఎక్కువగా పెరిగాయి.

విమర్శలు, భవిష్యత్

అయితే, నోయిడా ప్రస్థానంలో కొన్ని విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రారంభంలో జరిగిన భూసేకరణ, తక్కువ పరిహారం, పౌర సౌకర్యాలపై అధిక భారం, పట్టణీకరణతో వచ్చే పర్యావరణ సమస్యలు, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు అందరికీ సమానంగా అందకపోవడం వంటి సవాళ్లను కూడా నోయిడా ఎదుర్కొంటోంది.

భవిష్యత్తులో, నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ ప్రధాన వృద్ధి చోదకంగా మారనుంది. ఇది గ్లోబల్ కనెక్టివిటీని పెంచి, పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, వాణిజ్య, లాజిస్టిక్స్, హాస్పిటాలిటీ, రెసిడెన్షియల్ రంగాల్లో డిమాండ్‌ను పెంచుతుంది. సెమీకండక్టర్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి కొత్త పారిశ్రామిక క్లస్టర్‌లను, డేటా సెంటర్లను అభివృద్ధి చేయడంతో, నోయిడా ఉత్తర భారతదేశానికి కేవలం నివాస, ఐటీ కేంద్రంగానే కాకుండా, ఒక బహుముఖ ఆర్థిక ద్వారంగా తన స్థానాన్ని మరింత సుస్థిరం చేసుకుంటుంది.