భారత కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో పెద్ద మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. 2026 నాటికి గ్రీన్-సర్టిఫైడ్ భవనాలు దేశంలోని మొత్తం లీజింగ్ కార్యకలాపాల్లో **85%** వాటాను ఆక్రమించనున్నాయని అంచనా. ఇది 2023లో **74%**గా ఉంది.
భారతీయ కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగం ఇప్పుడు సుస్థిరత (Sustainability) వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. ఒకప్పుడు కేవలం ఆప్షన్‌గా ఉన్న గ్రీన్ సర్టిఫికేషన్, ఇప్పుడు పెద్ద సంస్థలకు తప్పనిసరి ప్రమాణంగా మారింది. దీనివల్ల రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ రెండుగా విడిపోతోంది.
పెరగనున్న అద్దెలు (Rental Premiums)
ప్రస్తుతం GCCలు మరియు పెద్ద టెక్ కంపెనీలు గ్లోబల్ ESG నిబంధనలను పాటిస్తున్నాయి. దీనివల్ల LEED, IGBC, GRIHA వంటి సర్టిఫికేషన్లు ఉన్న బిల్డింగ్‌లకు డిమాండ్ భారీగా పెరిగింది. సాధారణ భవనాలతో పోలిస్తే, గ్రీన్-సర్టిఫైడ్ ప్రాజెక్టులు 8% నుంచి 15% వరకు అదనపు అద్దెను (Rental Premium) పొందుతున్నాయి. తక్కువ నిర్వహణ ఖర్చులు, విద్యుత్ ఆదా వంటి అంశాలు దీనికి ప్రధాన కారణం.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన రిస్క్: 'బ్రౌన్ డిస్కౌంట్'
కొత్త భవనాలు వెలుగుతుంటే, పాత భవనాలు మాత్రం చిక్కుల్లో పడ్డాయి. సర్టిఫికేషన్ లేని పాత ప్రాజెక్టులు 'బ్రౌన్ డిస్కౌంట్'ను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తోంది. అంటే, ఈ బిల్డింగ్‌ల వాల్యుయేషన్ తగ్గిపోవడమే కాకుండా, ఖాళీలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. వీటిని ఆధునీకరించడానికి (Retrofitting) భారీగా ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది, ఇది డెవలపర్ల లాభాలపై ప్రభావం చూపుతుంది.
2026 నాటికి కీలక మార్పులు
2026 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా గ్రీన్-సర్టిఫైడ్ ఆఫీస్ స్పేస్ సుమారు 800 మిలియన్ చదరపు అడుగులకు చేరుకోనుంది. ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడు డెవలపర్ల పోర్ట్‌ఫోలియోలో ఎంత శాతం గ్రీన్-సర్టిఫైడ్ ఆస్తులు ఉన్నాయి, అద్దె ఆదాయం ఎంత స్థిరంగా ఉంది అనే అంశాలను నిశితంగా పరిశీలించాలి.