ఇండియన్ కార్పొరేట్ ఆఫీస్ లీజింగ్ మార్కెట్లో పెను మార్పులు వస్తున్నాయి. కేవలం తక్కువ రెంట్ లేదా ప్రతిష్టాత్మకమైన అడ్రస్ మాత్రమే కాకుండా, ఇప్పుడు కంపెనీలు కమ్యూట్ టైమ్ మరియు ఎయిర్ క్వాలిటీకి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. సర్వే ప్రకారం **50%** మంది ఆక్యుపయర్లు గాలి నాణ్యతను ప్రధాన సవాలుగా చూస్తుండగా, **18%** కంపెనీలు రవాణా సౌకర్యాలున్న ఆఫీసుల కోసం ఎక్కువ అద్దె చెల్లించేందుకు కూడా సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
భారతదేశంలో ఆఫీస్ స్పేస్లను ఎంచుకునే విధానం పూర్తిగా మారిపోతోంది. పాత కాలపు పద్ధతులకు స్వస్తి పలుకుతూ, ఉద్యోగుల ఆరోగ్యం మరియు రవాణా సౌకర్యాలకే కంపెనీలు పెద్దపీట వేస్తున్నాయి.
ప్రస్తుత డేటా ప్రకారం, 50% ఆఫీస్ ఆక్యుపయర్లు గాలి నాణ్యత (Air Quality) లోపించడం వల్ల వ్యాపార నిర్వహణకు, ఉద్యోగుల ఆరోగ్యానికి ముప్పు వాటిల్లుతుందని ఆందోళన చెందుతున్నారు. అలాగే, మెట్రో స్టేషన్లు వంటి పబ్లిక్ ట్రాన్స్పోర్ట్ హబ్స్కు దగ్గరగా ఉండే ఆఫీసుల కోసం 18% కంపెనీలు ప్రీమియం ధర చెల్లించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. అంటే, కమర్షియల్ ప్రాపర్టీ విలువ ఇప్పుడు దాని యాక్సెసిబిలిటీపైనే ఆధారపడి ఉంది.
మారుతున్న కమర్షియల్ జోన్లు
ప్రభుత్వం చేపడుతున్న భారీ మౌలిక సదుపాయాల కల్పన (Infrastructure spending) వల్ల ఆఫీస్ కారిడార్లు మారుతున్నాయి. ముంబైలో మెట్రో లైన్స్ 2B, 4, 6 పూర్తయితే వర్లీ, బాంద్రా కుర్లా కాంప్లెక్స్ (BKC), మరియు పోవై వంటి ప్రాంతాలకు డిమాండ్ భారీగా పెరగనుంది. అలాగే, ఢిల్లీ-NCRలో గోల్డెన్ లైన్, జెవార్ ఎయిర్పోర్ట్ చుట్టూ జరుగుతున్న డెవలప్మెంట్స్ కంపెనీలను ఆకర్షిస్తున్నాయి. చెన్నైలో పెరిఫెరల్ రింగ్ రోడ్, పూణేలో ఎయిర్పోర్ట్ విస్తరణ కూడా కొత్త ఆఫీస్ క్లస్టర్లను సృష్టిస్తున్నాయి.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన అంశాలు
ఈ పరిణామాల వల్ల మార్కెట్లో స్పష్టమైన విభజన ఏర్పడనుంది. మెరుగైన కనెక్టివిటీ, మంచి గాలి నాణ్యత ఉన్న భవనాలకు అద్దెలు పెరుగుతాయి. కానీ, రవాణా సౌకర్యాలు లేని లేదా కాలుష్య కోరల్లో ఉన్న పాత భవనాలు కష్టాల్లో పడవచ్చు. తక్కువ అద్దె ఉన్నా సరే, అగ్రశ్రేణి అద్దెదారులను ఆకర్షించడంలో ఈ పాత ఆస్తులు విఫలమవుతాయి.
అయితే, ఇన్వెస్టర్లు మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల డెడ్ లైన్స్ గమనించాలి. మెట్రో లేదా ఎక్స్ప్రెస్వేల నిర్మాణంలో జాప్యం జరిగితే, ఆఫీస్ స్పేస్ డిమాండ్ అంచనాలు తలకిందులయ్యే ప్రమాదం ఉంది. మెరుగైన ఆఫీసుల కోసం కంపెనీలు పెట్టే అధిక ఖర్చును, ఉద్యోగుల ఉత్పాదకతతో బేరీజు వేసుకోవడం ప్రస్తుతం అతిపెద్ద సవాలు.