రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో మోసాలపై ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) అప్రమత్తం చేసింది. అహ్మదాబాద్కు చెందిన కేశవ్ నారాయణ్ గ్రూప్కు చెందిన **₹129.80 కోట్ల** ఆస్తులను అటాచ్ చేసిన నేపథ్యంలో, గృహ కొనుగోలుదారులకు ఈడీ కీలక సూచనలు జారీ చేసింది. అనధికారిక ప్రీ-లాంచ్ స్కీములు, నగదు చెల్లింపులు వంటి వాటి పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలని, ప్రాజెక్ట్ అనుమతులు, RERA రిజిస్ట్రేషన్లను తప్పక చెక్ చేసుకోవాలని సూచించింది.
గృహ కొనుగోలుదారులకు కీలక హెచ్చరిక
ఆగస్టు 17, 2026న, ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) దేశవ్యాప్తంగా రియల్ ఎస్టేట్ డెవలపర్లతో వ్యవహరించేటప్పుడు గృహ కొనుగోలుదారులు అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉండాలని ఒక సలహా జారీ చేసింది. ఈ హెచ్చరిక, అహ్మదాబాద్కు చెందిన కేశవ్ నారాయణ్ గ్రూప్ మరియు దాని ప్రమోటర్లు, రోనక్ రవిభాయ్ సోనాని, విపుల్భాయ్ గోర్ధన్భాయ్ గంగానీలకు సంబంధించిన ₹129.80 కోట్ల విలువైన ఆస్తులను ఈడీ ఇటీవల తాత్కాలికంగా అటాచ్ చేసిన నేపథ్యంలో వెలువడింది. అనధికారిక ప్రీ-లాంచ్ పథకాలతో కూడిన భారీ మోసం ఆరోపణలపై ఈ దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.
ఈ దర్యాప్తుల సమయంలో గుర్తించిన నిర్దిష్టమైన దుష్ప్రవర్తనల నమూనాల ఆధారంగా ఈడీ తన సలహాను రూపొందించింది. వీటివల్ల గృహ కొనుగోలుదారుల పెట్టుబడులు ప్రమాదంలో పడుతున్నాయి. ఈడీ పెట్టుబడి పెట్టే ముందు కొనుగోలుదారులు గమనించాల్సిన అనేక ఎర్ర జెండాలను (Red Flags) ఎత్తి చూపింది. వాటిలో కొన్ని:
- అధికారిక RERA (రియల్ ఎస్టేట్ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ) రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలను అందించడానికి డెవలపర్లు నిరాకరించడం.
- నగదు లావాదేవీల కోసం ఒత్తిడి చేయడం.
- రిజిస్టర్డ్ డాక్యుమెంట్లు లేదా రీఫండ్లను ఆలస్యం చేయడం.
బ్రోకర్ల మౌఖిక హామీలపై లేదా చట్టపరమైన రక్షణ లేని అనధికారిక బుకింగ్ ఫారాలపై ఆధారపడవద్దని ఈడీ నొక్కి చెప్పింది.
ప్రీ-లాంచ్ మరియు సబ్వెన్షన్ స్కీముల వల్ల కలిగే నష్టాలు
చాలా మంది పెట్టుబడిదారులకు, అవసరమైన అన్ని చట్టబద్ధమైన అనుమతులు ఇంకా పొందనటువంటి ప్రాజెక్టులలో పెట్టుబడి పెట్టడం అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఉచ్చు. తరచుగా "ప్రీ-లాంచ్" ఆఫర్లుగా మార్కెట్ చేయబడే ఈ ప్రాజెక్టులకు చట్టబద్ధమైన నిర్మాణం కోసం అవసరమైన పర్యావరణ అనుమతులు, భూ యాజమాన్య హక్కులు ఉండవు. ఇటువంటి పథకాలలో పెట్టుబడి పెట్టడం వల్ల ప్రాజెక్ట్ రద్దు అయ్యే ప్రమాదం గణనీయంగా పెరుగుతుందని ఈడీ హెచ్చరిస్తోంది, ఎందుకంటే డెవలపర్లకు నిర్మించడానికి లేదా యూనిట్లను అమ్మడానికి చట్టబద్ధమైన హక్కు ఉండకపోవచ్చు.
మరొక కీలకమైన ప్రమాదం "సబ్వెన్షన్ స్కీములు" వాడకం. దీనిలో డెవలపర్లు కొనుగోలుదారు యొక్క లోన్ EMI లను ఒక నిర్దిష్ట కాలానికి తాము చెల్లిస్తామని వాగ్దానం చేస్తారు. డెవలపర్ ఈ చెల్లింపులలో విఫలమైతే, కొనుగోలుదారు మొత్తం లోన్ మొత్తానికి బాధ్యత వహిస్తారని, ఇది క్రెడిట్ స్కోర్పై ప్రతికూల ప్రభావం మరియు చట్టపరమైన చిక్కులకు దారితీస్తుందని ఈడీ హెచ్చరించింది. కేశవ్ నారాయణ్ గ్రూప్ ఆస్తుల అటాచ్మెంట్, కొనుగోలుదారుల నుండి సేకరించిన నిధులను మళ్లించినట్లు ఆరోపణలున్న కేసులలో ఈడీ చురుకుగా ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ మనీ లాండరింగ్ యాక్ట్ (PMLA) ను ఉపయోగిస్తోందనడానికి ఒక రిమైండర్.
కొనుగోలుదారులకు అవసరమైన డ్యూ డిలిజెన్స్
ఏదైనా ఆస్తి కొనుగోలును ఖరారు చేసే ముందు, ఈడీ కొనుగోలుదారులను స్వతంత్ర తనిఖీలు చేయమని సలహా ఇస్తుంది. ఇందులో అధికారిక రాష్ట్ర RERA పోర్టల్స్ ద్వారా ప్రాజెక్ట్ స్థితిని నేరుగా ధృవీకరించడం, భూమి టైటిల్ రికార్డులను తనిఖీ చేయడం మరియు అన్ని చట్టబద్ధమైన అనుమతులు ఉన్నాయని నిర్ధారించుకోవడం వంటివి ఉంటాయి. అధిక రాబడుల అవాస్తవ వాగ్దానాలతో మార్కెట్ చేయబడిన ప్రాజెక్టుల కంటే, స్పష్టమైన చట్టపరమైన స్థితి కలిగిన ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని కొనుగోలుదారులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. మోసపూరిత పద్ధతులకు గురికాకుండా ఉండటానికి, ఏదైనా ఇతర పెద్ద ఆర్థిక నిర్ణయం వలె ఆస్తి పెట్టుబడిని అదే స్థాయి పరిశీలనతో చూడాలనేది ముఖ్య సందేశం. అన్ని ఒప్పందాలు నమోదు చేయబడి, పారదర్శకంగా ఉండేలా చూసుకోవాలి.