ఢిల్లీ-NCR వేర్‌హౌసింగ్ అద్దెలు **30%** జంప్! - భారీ వృద్ధికి కారణాలు, రిస్కులు ఇవే!

ఢిల్లీ-NCRలో వేర్‌హౌసింగ్ అద్దెలు భారీగా పెరుగుదల!

ఢిల్లీ-NCRలోని ఫరూఖ్ నగర్, NH 48 వంటి కీలక ప్రాంతాలలో వేర్‌హౌసింగ్, ఇండస్ట్రియల్ స్పేస్ అద్దెలు గత ఐదేళ్లలో దాదాపు 30% పెరిగాయి. ప్రస్తుతం ఇవి చదరపు అడుగుకు నెలకు ₹21-28 కు చేరుకున్నాయి. ఈ పెరుగుదల దేశవ్యాప్త లాజిస్టిక్స్ రంగంలో జరుగుతున్న పెద్ద మార్పును సూచిస్తుంది. కేవలం 13 హై-పర్ఫార్మింగ్ క్లస్టర్లలోనే దేశంలోని వేర్‌హౌసింగ్ డిమాండ్, సప్లైలో 70-80% కేంద్రీకృతమై ఉంది. 2021 నుండి, ఈ హబ్స్ (ఢిల్లీ-NCRలోని ఫరూఖ్ నగర్ 31.5 మిలియన్ చదరపు అడుగులు, NH-48 26.6 మిలియన్ చదరపు అడుగులు సహా) రంగం డిమాండ్, కొత్త సప్లైలో దాదాపు 75% ని ఆకర్షించాయి. మెరుగైన ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్, రవాణా సౌకర్యాలు, వినియోగదారులకు దగ్గరగా ఉండటం వంటి కారణాలు ఈ నిర్దిష్ట ప్రాంతాలలో అద్దెల పెరుగుదలకు, ఆస్తుల విలువలు పెరగడానికి దోహదం చేస్తున్నాయి.

వృద్ధికి ప్రధాన కారణాలు: మాన్యుఫాక్చరింగ్, ఈ-కామర్స్, ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహం

భారతదేశ పారిశ్రామిక, వేర్‌హౌసింగ్ మార్కెట్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో ఒక టాప్-పెర్ఫార్మింగ్ అసెట్ క్లాస్‌గా నిలుస్తోంది. కేవలం ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మాత్రమే కాకుండా, అనేక ఇతర అంశాలు దీనికి ఊతం ఇస్తున్నాయి. 2021 నుండి గ్రేడ్ A వేర్‌హౌస్ స్పేస్ దాదాపు రెట్టింపు అయి, 2026 మొదటి క్వార్టర్ నాటికి 299.2 మిలియన్ చదరపు అడుగులకు చేరుకుంది. మాన్యుఫాక్చరింగ్ రంగం 'చైనా ప్లస్ వన్' స్ట్రాటజీతో పెరుగుతుండటం, PLI స్కీమ్‌లు, గతిశక్తి మాస్టర్ ప్లాన్ వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు దేశీయ ఉత్పత్తిని, లాజిస్టిక్స్ ను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. థర్డ్-పార్టీ లాజిస్టిక్స్ (3PL) ప్రొవైడర్లు, ఈ-కామర్స్, ఆటోమోటివ్, ఇంజనీరింగ్ సంస్థల నుండి కూడా బలమైన డిమాండ్ వస్తోంది. దీనికి తోడు, గ్రేడ్ A సదుపాయాలలో ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్లు కూడా పెరిగాయి. పోర్ట్ యాక్సెస్, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేల వల్ల ముంబైలోని భివాండి 42.1 మిలియన్ చదరపు అడుగులతో భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద క్లస్టర్‌గా కొనసాగుతోంది.

క్లస్టర్ల కేంద్రీకరణ వల్ల రిస్కులు

అయితే, ఈ కొన్ని కీలక క్లస్టర్లలో అధిక కేంద్రీకరణ గణనీయమైన రిస్కులను కూడా సృష్టిస్తోంది. ఈ ప్రధాన ప్రాంతాలలో తీవ్రమైన పోటీ చివరికి అద్దెల వృద్ధిని, లాభదాయకతను తగ్గించే అవకాశం ఉంది. ఈ రంగం మాన్యుఫాక్చరింగ్, ఈ-కామర్స్ వంటి నిర్దిష్ట రంగాలపై ఆధారపడటం వల్ల మార్కెట్ అస్థిరత (Volatility) కూడా ఒక ఆందోళనకరమైన అంశం. ఈ రంగాలలో మందగమనం ఏర్పడితే, కేంద్రీకృత క్లస్టర్ మోడల్ ఒత్తిడికి లోనయ్యే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, ప్రపంచ సగటు 8% తో పోలిస్తే, భారతదేశ లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు GDPలో 13-14% గా ఉన్నాయి. ఇది క్లస్టర్ వృద్ధి మాత్రమే పరిష్కరించలేని లోతైన సమస్యలను సూచిస్తుంది. ఈ కేంద్రీకరణ వల్ల టైర్-II, టైర్-III నగరాల అభివృద్ధిలో అవకాశాలను కోల్పోయే అవకాశం కూడా ఉంది.

సవాళ్లున్నా, అవుట్‌లుక్ పాజిటివ్‌గా ఉంది

ఈ రిస్కులు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశ పారిశ్రామిక, వేర్‌హౌసింగ్ మార్కెట్ కోసం అవుట్‌లుక్ బలంగానే ఉంది. చాలా కీలక క్లస్టర్లలో ఇన్‌స్టిట్యూషనల్-గ్రేడ్ ఆస్తులకు డిమాండ్, ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అభివృద్ధి కారణంగా సగటు అద్దెలు వార్షికంగా 5-10% పెరుగుతాయని Colliers అంచనా వేస్తోంది. 2029 వరకు మొత్తం గ్రేడ్ A స్టాక్ వార్షికంగా దాదాపు 28% పెరుగుతుందని భావిస్తున్నారు. ఈ యాక్టివ్ క్లస్టర్లు, ప్రభుత్వ విధానాలు, మెరుగైన కనెక్టివిటీ, విస్తరిస్తున్న మాన్యుఫాక్చరింగ్, లాజిస్టిక్స్ మద్దతుతో ఈ రంగం వేగవంతమైన వృద్ధి దశలోకి ప్రవేశిస్తోంది. ఈ రంగం మరింత కాంప్లెక్స్‌గా, టెక్-డ్రైవన్‌గా, సస్టైనబిలిటీ-ఫోకస్డ్‌గా మారుతోంది.