బ్లాక్చైన్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించి అసెట్ టోకనైజేషన్ (Asset Tokenisation) ప్రక్రియను మరింత విస్తరించేందుకు RBI సిద్ధమవుతోంది. సర్టిఫికెట్స్ ఆఫ్ డిపాజిట్ (CDs) పరీక్షలు విజయవంతం కావడంతో, ఇకపై హోల్సేల్ CBDC ద్వారా వేగవంతమైన లావాదేవీలకు బాటలు పడుతున్నాయి.
సక్సెస్ ఫుల్ పైలట్ ప్రాజెక్ట్
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా తన బ్లాక్చైన్ ప్రయాణంలో కీలక మైలురాయిని చేరుకుంది. సర్టిఫికెట్స్ ఆఫ్ డిపాజిట్ (CDs) పై నిర్వహించిన పైలట్ ప్రాజెక్ట్ సూపర్ హిట్ అయ్యింది. ఇందులో మొత్తం 249 ట్రాన్సాక్షన్లు జరిగాయి, వీటి విలువ దాదాపు ₹17,000 కోట్లు. ఈ సక్సెస్తో, ఇకపై కార్పొరేట్ బాండ్లు, బంగారం (Gold) వంటి ఆస్తులను కూడా యూనిఫైడ్ మార్కెట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UMI) పరిధిలోకి తీసుకురావాలని RBI ప్లాన్ చేస్తోంది.
'Atomic Settlement' అంటే ఏంటి?
ప్రస్తుత ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్లలో ట్రేడ్ జరిగాక సెటిల్మెంట్ పూర్తి కావడానికి సమయం పడుతుంది. ఈ గ్యాప్ వల్ల 'కౌంటర్ పార్టీ రిస్క్' ఉంటుంది. అయితే, హోల్సేల్ సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీ (CBDC) సాయంతో ఈ 'అటామిక్ సెటిల్మెంట్' విధానాన్ని అమలు చేస్తే, ఆస్తి మరియు నగదు మార్పిడి ఒకే క్షణంలో జరిగిపోతుంది. దీనివల్ల మధ్యవర్తుల అవసరం తగ్గడమే కాకుండా, సెటిల్మెంట్ సైకిల్లో చిక్కుకుపోయే మూలధనం (Capital) బయటపడుతుంది.
ఫ్యూచర్ ఆఫ్ ఫైనాన్స్: ప్రోగ్రామబుల్ మనీ
టోకనైజేషన్ అంటే కేవలం వేగం మాత్రమే కాదు, ఇది 'ప్రోగ్రామబుల్ ఫైనాన్స్'. డిజిటల్ టోకెన్లలోనే ముందే కొన్ని నియమాలను (Predefined Rules) పొందుపరచడం వల్ల, ఆస్తి బదిలీలు ఆటోమేటిక్ గా జరుగుతాయి. దీనివల్ల మనుషులు చేసే పొరపాట్లు (Human Errors) తగ్గి, ఆపరేషనల్ ఖర్చు కూడా చాలా వరకు తగ్గుతుంది.
సవాళ్లు ఏమున్నాయి?
సాంకేతికంగా అద్భుతంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ మార్పులో కొన్ని రిస్కులు కూడా ఉన్నాయి. మార్కెట్ స్థిరత్వం (Systemic Stability), డేటా ప్రైవసీ, మరియు పాత పద్ధతుల్లో ఉండే కస్టోడియన్లు, డిపాజిటరీల పాత్ర ఏంటనేది ఇంకా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ఇవన్నీ దృష్టిలో ఉంచుకుని RBI ఆచితూచి అడుగులు వేస్తోంది. ఒకేసారి కాకుండా, దశలవారీగా ఈ మార్పులను అమలు చేయాలని చూస్తోంది.