ప్రస్తుతం భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో భారీగా లిక్విడిటీ సర్ప్లస్ (Liquidity Surplus) కనిపిస్తోంది. దీనిని నియంత్రించేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఎలాంటి వ్యూహాలు అమలు చేయనుంది? ఈ పరిణామం బ్యాంకుల ఫండింగ్ కాస్ట్, క్రెడిట్ గ్రోత్పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
ప్రస్తుతం మన బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో దాదాపు ₹11.3 లక్షల కోట్ల సర్ప్లస్ లిక్విడిటీ అందుబాటులో ఉంది. మార్కెట్ స్థిరత్వం కోసం ఈ అదనపు నగదును నియంత్రించాల్సిన బాధ్యత RBIపై ఉంది. ముఖ్యంగా ₹8-9 లక్షల కోట్ల నిధుల ఉపసంహరణ అవసరమని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
నిధుల నియంత్రణకు RBI టూల్స్
ఈ నగదును సర్దుబాటు చేయడానికి RBI ప్రధానంగా 'వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో' (Variable Rate Reverse Repo) పద్ధతులను ఉపయోగిస్తోంది. అలాగే ప్రభుత్వ రుణాలు తీసుకునే క్యాలెండర్లో మార్పులు చేస్తోంది. Cash Reserve Ratio (CRR) పెంచడం ఒక ఆప్షన్ అయినప్పటికీ, ఇది క్రెడిట్ డిమాండ్ను తగ్గించే అవకాశం ఉన్నందున RBI ఆచితూచి అడుగులు వేస్తోంది.
బ్యాంకులపై దీని ప్రభావం
మార్కెట్లో నగదు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల బ్యాంకులకు నిధుల సేకరణ సులభం, తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నదిగా మారింది. దీనివల్ల 'సర్టిఫికెట్స్ ఆఫ్ డిపాజిట్' రేట్లు తగ్గుముఖం పట్టాయి. తక్కువ ఫండింగ్ కాస్ట్ ఉండటం వల్ల బ్యాంకులు తమ 'నెట్ ఇంటరెస్ట్ మార్జిన్స్' (NIMs)ను కాపాడుకునే వీలుంటుంది. అంతేకాకుండా, రూపాయి మారకం విలువలో ఒడిదుడుకులు కూడా తగ్గుతున్నాయి.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన అంశాలు
RBI తీసుకునే ప్రతి చర్య బాండ్ మార్కెట్లపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఒకవేళ సెంట్రల్ బ్యాంక్ అకస్మాత్తుగా లిక్విడిటీని టైట్ చేస్తే, అది క్రెడిట్ గ్రోత్ మందగించేలా చేయవచ్చు. కాబట్టి, ఇన్వెస్టర్లు కేవలం RBI పాలసీ స్టేట్మెంట్లను మాత్రమే కాకుండా, వీక్లీ లిక్విడిటీ డేటా, డిపాజిట్ రేట్లు మరియు క్రెడిట్ గ్రోత్ రిపోర్ట్లను క్షుణ్ణంగా గమనిస్తూ ఉండాలి.