రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తన ఇంటిగ్రేటెడ్ లోక్పాల్ పథకాన్ని (Integrated Ombudsman Scheme) అప్డేట్ చేసింది. దీని ప్రకారం, ఆర్థిక ఫిర్యాదులపై గరిష్ట పరిహారాన్ని ₹20 లక్షల నుంచి ₹30 లక్షలకు పెంచింది. డిజిటల్ పేమెంట్ ప్రొవైడర్లు, క్రెడిట్ ఇన్ఫర్మేషన్ కంపెనీలను కూడా ఈ పరిధిలోకి తీసుకురావడం ద్వారా, RBI నియంత్రణలో ఉన్న అన్ని ఆర్థిక సంస్థల్లో జవాబుదారీతనాన్ని బలోపేతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
రూ.30 లక్షల పరిహారం.. కొత్త నిబంధనలు!
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) తాజాగా ఇంటిగ్రేటెడ్ లోక్పాల్ పథకం 2026 వెర్షన్ను అమల్లోకి తెచ్చింది. ఆర్థిక సంస్థలపై వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను పరిష్కరించే విధానంలో ఇవి కీలక మార్పులు. ముఖ్యంగా, సేవల్లో లోపాల వల్ల కస్టమర్లు నష్టపోయిన సందర్భాల్లో లోక్పాల్ (Ombudsman) అందించే గరిష్ట పరిహారాన్ని ₹20 లక్షల నుంచి ₹30 లక్షలకు పెంచింది. దీంతో బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక లావాదేవీల్లో తప్పులు జరిగినప్పుడు వినియోగదారులకు మరింత భద్రత లభించనుంది.
విస్తృత పరిధి.. డిజిటల్ చెల్లింపులకు భరోసా
ఈ కొత్త పథకం పరిధిని RBI గణనీయంగా విస్తరించింది. ఇకపై పేమెంట్ సిస్టమ్ పార్టిసిపెంట్స్, ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ ఇన్స్ట్రుమెంట్ (PPI) జారీదారులు, క్రెడిట్ ఇన్ఫర్మేషన్ కంపెనీలు కూడా దీని కిందకు వస్తాయి. అంటే, డిజిటల్ వాలెట్లు, ఆన్లైన్ పేమెంట్ ప్లాట్ఫామ్లు, క్రెడిట్ స్కోర్ ఏజెన్సీలతో సమస్యలుంటే, ఆయా సంస్థలు పరిష్కరించనప్పుడు కస్టమర్లు లోక్పాల్ను ఆశ్రయించవచ్చు.
ఆర్థిక సంస్థలపై కఠిన నిబంధనలు
బ్యాంకులు, నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు (NBFCs), పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు తమ అంతర్గత ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగాలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. కంప్లైంట్లను మరింత సమర్థవంతంగా, నిర్దేశిత టైమ్లైన్స్లో పరిష్కరించాలని RBI ఆదేశించింది. దీనివల్ల లోక్పాల్ వద్దకు వచ్చే కేసుల సంఖ్య తగ్గుతుందని భావిస్తున్నారు.
పెట్టుబడిదారులకు మేలు
పెట్టుబడిదారుల దృక్కోణంలో, ఈ మార్పులు డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి. కఠినమైన జవాబుదారీతనం వల్ల చిన్న ఆర్థిక సంస్థలకు కస్టమర్ సర్వీస్, రిపోర్టింగ్ ప్రమాణాలను మెరుగుపరచుకోవడానికి అదనపు ఖర్చులు పెరగవచ్చు. పెద్ద సంస్థలు దీనికి ఇప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, అన్ని కంపెనీలు తమ ఫిర్యాదుల పరిష్కార నిష్పత్తిపై నిఘా ఉంచాలి.
సులభతర ఫిర్యాదుల ప్రక్రియ
ఫిర్యాదులను సెంట్రలైజ్డ్ రిసీప్ట్ అండ్ ప్రాసెసింగ్ సెంటర్ ద్వారా కేంద్రకృత పద్ధతిలో స్వీకరిస్తారు. కస్టమర్లు తమ సమస్యలను నేరుగా సర్వీస్ ప్రొవైడర్తో పరిష్కరించుకోవడానికి ప్రయత్నించిన తర్వాతే, RBI కంప్లైంట్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్ ద్వారా ఉచితంగా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఈ పథకం ఎంత సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుందనేది, ఆర్థిక సంస్థలు ఎంత వేగంగా తమ అంతర్గత వ్యవస్థలను ఉన్నత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా మార్చుకుంటాయనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.