ఫారెక్స్ (Forex) నిల్వల్లోకి భారీగా నగదు ప్రవాహం రావడంతో, RBI FCNR(B) డిపాజిట్ల స్వాప్ గడువును ఆగష్టు 31కి మార్చడాన్ని గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా సమర్థించారు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా **$56 బిలియన్లకు** పైగా నిల్వలను పదిలం చేసుకున్నప్పటికీ, బ్యాంకింగ్ రంగంలో అనిశ్చితి నెలకొంది.
RBI నిర్ణయం వెనుక కారణాలేంటి?
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా, FCNR(B) డిపాజిట్ల స్వాప్ విండోను ముందుగానే మూసివేస్తున్నట్లు తీసుకున్న నిర్ణయంపై స్పందించారు. కొత్త డిపాజిట్లకు గడువును ఆగష్టు 31, 2026కి (గతంలో సెప్టెంబర్ 30, 2026) మార్చినట్లు తెలిపారు. ఈ చర్య డేటా ఆధారితమైనదని, దేశం ఆర్థికంగా పటిష్టంగా ఉన్నప్పుడు తీసుకున్న జాగ్రత్తతో కూడిన అడుగు అని గవర్నర్ మల్హోత్రా అభివర్ణించారు. ఈ స్కీమ్ ద్వారా కేంద్ర బ్యాంక్ ఆశించిన లక్ష్యాలు చాలా వరకు నెరవేరాయని ఆయన అన్నారు.
FCNR(B) స్వాప్ ఫెసిలిటీ అంటే, బ్యాంకులు విదేశీ కరెన్సీ డిపాజిట్లను RBIతో రూపాయలకు మార్చుకునే అవకాశం. ఇది బ్యాంకుల లిక్విడిటీని (Liquidity) మేనేజ్ చేయడంతో పాటు, దేశ విదేశీ మారకపు నిల్వలను (Forex Reserves) పెంచడానికి సహాయపడుతుంది. అధికారిక లెక్కల ప్రకారం, ఆగష్టు 13 నాటికి మూడు ప్రత్యేక ఫారెక్స్ స్కీమ్ల ద్వారా వచ్చిన మొత్తం నగదు ప్రవాహం $56.85 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఇందులో ఎక్కువ భాగం, అంటే $52.3 బిలియన్లు, FCNR(B) డిపాజిట్ల ద్వారానే వచ్చాయి.
వ్యూహాత్మక కదలిక - కానీ ఆకస్మిక మార్పు?
RBI ఈ నిర్ణయాన్ని రిజర్వులను మేనేజ్ చేయడానికి ఒక వ్యూహాత్మక కదలికగా చెబుతున్నప్పటికీ, ఈ విధానంలో మార్పు అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించింది. ఆగష్టు 5న మాత్రమే, ఈ విండోను ముందుగా మూసివేసే ప్రణాళిక లేదని RBI సూచించింది. అయితే, తొమ్మిది రోజుల తర్వాత ఆకస్మికంగా గడువును ముందుకు జరపడం చాలా బ్యాంకులు, మార్కెట్ భాగస్వాములను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. ఈ ఊహించని ప్రకటన కారణంగా, HDFC బ్యాంక్, ICICI బ్యాంక్, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి బ్యాంకింగ్ షేర్లు ఆగష్టు 18న అమ్మకాల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్నాయి.
బ్యాంకింగ్ రంగంపై ప్రభావం
ఈ మార్పు బ్యాంకింగ్ రంగానికి కొన్ని సవాళ్లను సృష్టిస్తోంది. మొదటిది, బ్యాంకులు తమ రూపాయి లిక్విడిటీని, ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల (Government Securities) డిమాండ్ను నిర్వహించుకోవడానికి ఉన్న ఒక మార్గాన్ని ఇది తొలగిస్తుంది. రెండవది, ఆపరేషనల్ అనిశ్చితిని సృష్టిస్తుంది, ఎందుకంటే బ్యాంకులు ఆగష్టు 31 గడువుకు ముందే అన్ని ఏర్పాట్లను పూర్తి చేసుకోవాలి. అలాగే, మూడేళ్ల నుండి ఐదేళ్లలో ఈ డిపాజిట్లు మెచ్యూర్ అయినప్పుడు వాటిని ఎలా నిర్వహించాలనే దానిపై దీర్ఘకాలిక ఆందోళనలు ఉన్నాయి, ఎందుకంటే RBI నుండి ఈ ప్రత్యేక మద్దతు లేకుండా బ్యాంకులు రీఫైనాన్సింగ్ ప్రక్రియను నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.
పెట్టుబడిదారుల ఆందోళన
పెట్టుబడిదారులకు, తక్షణ లిక్విడిటీ ప్రభావమే కాకుండా, పాలసీల అంచనాపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. సెంట్రల్ బ్యాంక్ మార్గదర్శకాలు త్వరగా మారినప్పుడు, ఆర్థిక సంస్థలు తమ నిధుల వ్యూహాలను ప్లాన్ చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. RBI చర్య భారతదేశ బాహ్య బఫర్లను, చెల్లింపుల బ్యాలెన్స్ను పటిష్టం చేసినప్పటికీ, మార్కెట్ పరిశీలకులు రాబోయే నెలల్లో ఇది బ్యాంకింగ్ లిక్విడిటీపై ఎలా ప్రభావం చూపుతుందోనని ఇప్పుడు గమనిస్తున్నారు. ఎక్స్టర్నల్ కమర్షియల్ బారోయింగ్స్ (ECB) వంటి ఇతర పథకాలకు స్వాప్ విండో డిసెంబర్ 31 వరకు తెరిచే ఉంటుంది, ఆ సౌకర్యంపై RBI నుండి మరిన్ని అప్డేట్ల కోసం మార్కెట్ వేచి చూస్తుంది.