రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ప్రత్యేక డయాస్పోరా డిపాజిట్ స్కీమ్ ద్వారా ఏకంగా **$136.38 బిలియన్ల** నిధులు వచ్చి చేరాయి. ఇది రూపాయి విలువకు స్థిరత్వాన్ని ఇచ్చినా, కరెన్సీ స్వాప్ మరియు లిక్విడిటీ నిర్వహణలో భాగంగా **$10.6 బిలియన్ల** నుంచి **$12.7 బిలియన్ల** వరకు ఖర్చు అయ్యే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ఆగస్టు 31, 2026 నాటికి ముగిసిన ప్రత్యేక ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్-రెసిడెంట్ (FCNR) డిపాజిట్ విండోకు ప్రవాస భారతీయుల నుంచి అనూహ్య స్పందన లభించింది. ఈ భారీ ఇన్ఫ్లో వల్ల దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (Foreign Exchange Reserves) $729.33 బిలియన్ల స్థాయికి పెరిగాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో రూపాయి ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కోవడానికి ఇది ఎంతో దోహదపడింది.
స్టెబిలిటీ కోసం చెల్లించే ధర
బ్యాంకులకు కరెన్సీ స్వాప్ ఫెసిలిటీ కల్పించడం ద్వారా, రూపాయి పడిపోయినా నష్టం రాకుండా RBI భరోసా ఇచ్చింది. అయితే, ఈ భద్రతకు అయ్యే వ్యయం, అదేవిధంగా భారీగా వచ్చిన డాలర్ల వల్ల వ్యవస్థలో పెరిగిన రూపాయి లిక్విడిటీని నియంత్రించడానికి చేసే ప్రయత్నాలకు వచ్చే 3 నుంచి 5 ఏళ్ల కాలంలో సుమారు $10.6 బిలియన్ల నుండి $12.7 బిలియన్ల (₹1.2 ట్రిలియన్ల) ఖర్చు అవ్వొచ్చని అంచనా.
నిల్వలు vs రాబడులు
ఈ ఖర్చును తగ్గించుకోవడానికి, సేకరించిన డాలర్లను 10-ఏళ్ల US ట్రెజరీ బాండ్లలో ఇన్వెస్ట్ చేయాలని RBI భావిస్తోంది. గ్లోబల్ వడ్డీ రేట్లు అనుకూలిస్తే, ఈ పెట్టుబడుల ద్వారా వచ్చే రాబడులు స్వాప్ ఖర్చులను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.
ఇన్వెస్టర్లకు ముఖ్య గమనిక
ఈ నిధుల వల్ల వ్యవస్థలో ద్రవ్య లభ్యత (Liquidity) విపరీతంగా పెరిగింది. దీనిని నియంత్రించడానికి RBI బాండ్ల విక్రయం లేదా రిజర్వ్ నిబంధనలను కఠినతరం చేయాల్సి ఉంటుంది. మార్కెట్ వర్గాల్లో ప్రధానంగా వినిపిస్తున్న ఆందోళన ఏమిటంటే, ఈ నిర్వహణ భారం వల్ల భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వానికి RBI ఇచ్చే వార్షిక డివిడెండ్లలో కోత పడుతుందా లేదా అన్నది. రాబోయే బడ్జెట్ సైకిల్స్లో RBI ఎలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకుంటుందో చూడాలి.