రూపాయి విలువను స్థిరీకరించేందుకు RBI చేపట్టిన FCNR(B) స్వాప్ ప్రోగ్రామ్ ద్వారా ఏకంగా **$132.98 బిలియన్ల** విదేశీ డిపాజిట్లు వచ్చాయి. అయితే, పెరుగుతున్న వడ్డీ ఖర్చులు మరియు లిక్విడిటీ మేనేజ్మెంట్ ఇప్పుడు సెంట్రల్ బ్యాంక్ బ్యాలెన్స్ షీట్కు కొత్త సవాలుగా మారాయి. ముఖ్యంగా **2029-2031** మధ్య రానున్న మెచ్యూరిటీ గండంపై ఇన్వెస్టర్లు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
రూపాయి పతనాన్ని అడ్డుకునేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) అనుసరించిన ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్-రెసిడెంట్ (బ్యాంక్) స్వాప్ పథకం అప్పట్లో సక్సెస్ అయ్యింది. కానీ, ఇప్పుడు ఆ విజయం సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆర్థిక నిర్వహణకు పెద్ద తలనొప్పిగా మారుతోంది. ఈ పథకం ద్వారా $132.98 బిలియన్ల నిధులు దేశంలోకి వచ్చినా, వాటి నిర్వహణ ఖర్చు ఏటా పెరిగిపోతోంది.
వడ్డీ భారం ఎందుకు పెరుగుతోంది?
ఈ డిపాజిట్లపై RBI 6% నుండి 7.5% మధ్య వడ్డీని చెల్లిస్తోంది. కానీ, ఈ డాలర్లను విదేశీ ఆస్తుల్లో ఇన్వెస్ట్ చేసినప్పుడు వచ్చే రాబడి కేవలం 4% మాత్రమే. ఈ 2% నుండి 3% వరకు ఉన్న వడ్డీ వ్యత్యాసం (Arbitrage Gap) నేరుగా ఆర్బీఐ లాభాలను దెబ్బతీస్తోంది, దీని వల్ల ప్రభుత్వానికి వెళ్లే డివిడెండ్లలో కోత పడుతోంది.
లిక్విడిటీ మేనేజ్మెంట్ సవాలు
ఈ స్వాప్ పథకం వల్ల భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి ఏకంగా ₹11 లక్షల కోట్లు అదనంగా వచ్చాయి. ద్రవ్యోల్బణం పెరగకుండా ఉండేందుకు ఆర్బీఐ వీటిని వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వస్తోంది. ఇందుకోసం వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో, స్టాండింగ్ డిపాజిట్ ఫెసిలిటీ వంటి పద్ధతులను వాడుతోంది. ఈ ప్రక్రియ కోసం ఆర్బీఐ ఏటా ₹35,100 కోట్ల వడ్డీ భారాన్ని మోస్తోంది.
భవిష్యత్తు రిస్క్: మెచ్యూరిటీ వాల్
ఇప్పుడు అందరి చూపు 2029 మరియు 2031 సంవత్సరాల మీద ఉంది. దేశ మొత్తం విదేశీ అప్పులు జీడీపీలో 25% కి చేరుకునే అవకాశం ఉండటంతో, ఈ అప్పులు మెచ్యూర్ అయ్యే సమయంలో ఆర్బీఐ దగ్గర ఉన్న విదేశీ మారక నిల్వలపై (Forex Reserves) ఒత్తిడి పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. గ్లోబల్ మార్కెట్ పరిస్థితులు ప్రతికూలంగా మారితే, ఈ అప్పులను తిరిగి చెల్లించడం ఆర్బీఐకి పెద్ద పరీక్షగా మారనుంది.