భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI), బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో **₹3 లక్షల కోట్లకు** పైగా చేరిన లిక్విడిటీని నియంత్రించడానికి **₹1.5 లక్షల కోట్ల** రివర్స్ రెపో ఆక్షన్ ను ప్రారంభించింది. అదనపు నగదును వెనక్కి తీసుకోవడం, స్వల్పకాలిక వడ్డీ రేట్లను కేంద్ర బ్యాంక్ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంచడమే దీని ఉద్దేశ్యం. ఇటీవల జరిగిన మానిటరీ పాలసీ కమిటీ (MPC) సమావేశంలో రెపో రేటును **5.25%** వద్ద స్థిరంగా ఉంచిన సంగతి తెలిసిందే.
అసలేం జరిగింది?
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు నిల్వలు (లిక్విడిటీ) అనూహ్యంగా పెరిగి ₹3 లక్షల కోట్లను దాటడంతో, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) రంగంలోకి దిగింది. మార్కెట్ నుంచి ₹1.5 లక్షల కోట్ల విలువైన వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో (VRRR) ఆక్షన్ ను నిర్వహించి, అదనంగా ఉన్న నగదును తన వద్దకు తీసుకుంటోంది. దీని ద్వారా స్వల్పకాలిక వడ్డీ రేట్లు (Short-term Interest Rates) కేంద్ర బ్యాంక్ నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉండేలా చూస్తోంది.
ఎందుకీ చర్య?
బ్యాంకుల వద్ద ఎక్కువ నగదు ఉన్నప్పుడు, వాటి మధ్య తక్కువ వడ్డీకి రుణాలు ఇచ్చిపుచ్చుకుంటాయి. ఇలా జరిగితే, వెయిటెడ్ యావరేజ్ కాల్ రేట్ (WACR) - అంటే బ్యాంకులు ఒక రోజుకు ఇచ్చే రుణాలపై వడ్డీ రేటు - RBI నిర్దేశించిన కనిష్ట పరిమితి అయిన స్టాండింగ్ డిపాజిట్ ఫెసిలిటీ (SDF) రేటు 5% కంటే పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఈ పరిస్థితిని నివారించడానికి RBI ఈ రివర్స్ రెపో ఆక్షన్లను ఉపయోగిస్తుంది. బ్యాంకులు తమ వద్ద మిగిలిన నగదును సురక్షితంగా పార్క్ చేసుకునేందుకు ఇది ఒక మార్గం. తద్వారా ఓవర్ నైట్ రేట్లను స్థిరంగా ఉంచగలుగుతుంది.
MPC తర్వాత పరిణామాలు
ఈ చర్య, ఆగస్టు 5, 2026న ముగిసిన మానిటరీ పాలసీ కమిటీ (MPC) సమావేశం తర్వాత చోటుచేసుకుంది. ఆ సమావేశంలో MPC, రెపో రేటును 5.25% వద్ద మార్చకుండా ఉంచాలని నిర్ణయించింది. RBI గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా మాట్లాడుతూ, ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవసరమైన లిక్విడిటీని అందిస్తూనే, ఓవర్ నైట్ రేట్ ను పాలసీ రెపో రేటుతో అనుగుణంగా ఉంచడానికి లిక్విడిటీని చురుకుగా నిర్వహిస్తామని తెలిపారు.
మార్కెట్ పై ప్రభావం
బ్యాంకింగ్ రంగానికి, ఇన్వెస్టర్లకు ఈ ఆపరేషన్ ఒక ప్రామాణిక సాధనం. ఇది వడ్డీ రేటు విధానంలో మార్పును సూచించదు, కేవలం మనీ సప్లైని సర్దుబాటు చేయడానికి ఉద్దేశించినది. ఇది డబ్బు ఖర్చుపై కేంద్ర బ్యాంక్ నియంత్రణను కొనసాగించడంలో సహాయపడుతుంది. అయితే, మార్కెట్లో ఇంత భారీగా సర్ప్లస్ లిక్విడిటీ ఉండటం, ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) అదుపులో ఉంచడానికి RBI నగదు సరఫరాను నిశితంగా పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుందని సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా గ్లోబల్ ఫుడ్, ఫ్యూయల్, ఇన్పుట్ ధరలలో అస్థిరత ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపుతుంది.
భవిష్యత్తు అంచనాలు
మార్కెట్ పార్టిసిపెంట్స్ భవిష్యత్తు లిక్విడిటీ డేటాపై దృష్టి సారిస్తారు. ఈ సర్ప్లస్ కొనసాగుతుందా, RBI మరిన్ని ఇలాంటి ఆక్షన్లు నిర్వహించాల్సి వస్తుందా, లేదా ప్రభుత్వ వ్యయం, పన్నుల వసూళ్ల వంటి సాధారణ చక్రాల వల్ల రానున్న వారాల్లో లిక్విడిటీ సహజంగా తగ్గుతుందా అనేది గమనించాలి.